Forum — 1956

Yazdırmaya başlanmadan önce bir niceliğin tam kısmının solundaki anlamlı olmayan sıfırların ortadan kaldırılması. Bu sıfırların bastırılması, düzenleme işlemlerinden biridir.

bölge —
1. Delikli Kartlar. En üstteki üç konumdan herhangi biri: 12, 11 ve 0. Bu bölge konumlarına ikinci bir delik açılabilir; böylece kalan 1’den 9’a kadar olan konumlardaki deliklerle birlikte, alfabetik karakterleri göstermek için yeterli iki delikli kombinasyon elde edilir.
2. Dijital Bilgisayarlar. Belirli bir amaç için ayrılmış bir iç depolama bölümü.

İtalyancaya Sözlük Çevirisi

I. Dr. Paolo Sardi’den, Torino, İtalya

Derginizin Aralık 1954 sayısında yer alan Bilgisayarlar ve Otomasyon Alanında Terimler Sözlüğü’ne atıfta bulunulmaktadır. Bu, yeni bir alanda terminolojinin standartlaştırılmasında kullanılabileceği için büyük bir hizmettir.

Bu kadar önemli bir uygulama alanıyla ilgilenenlerin İtalya’da da sizinkine en uygun terminolojiyi benimsemelerinin yararlı olacağını düşündüğümden, bu sözlüğün çevrilmesi ve bir İtalyan teknik dergisinin gelecek sayılarından birinde yayımlanması için tarafınızdan izin talep ediyorum; derginin bir kopyasını size göndermeyi de üstleneceğim. Elbette kaynak belirtilecektir. Böyle bir çevirinin Schede Perforate e Calcoli Elettronici ya da Tecnica ed Organizzazione dergilerinden birinde yer alabileceğini bildirmek isterim.

II. Editörden, 5 Aralık

Bilgisayar sözlüğümüzü İtalyancaya çevirmeniz için size izin vermekten memnuniyet duyarız ve çeviri yayımlandıktan sonra bize iki kopya gönderebileceğinizi umarız.

III. Dr. Sardi’den, Torino, 12 Aralık

Bilgisayarlar ve Otomasyon Alanında Terimler Sözlüğü’nün çevirisini yaptırmam ve yayımlamam için bana izin verdiğinizden dolayı size içtenlikle teşekkür ederim.

Böyle bir çeviri belirli bir süre alacağından, talep ettiğiniz iki kopyayı en kısa zamanda size göndereceğim.

Bu rapor, National Bureau of Standards ile Deniz Kuvvetleri Bakanlığı’na bağlı Tedarik ve Hesaplar Bürosu tarafından, ticari nitelikli uygulamalarda yeni elektronik aygıtların test edilmesine yönelik bir geliştirme programını konu almaktadır.

Projenin özel hedefleri; yüksek hızlı elektronik veri işleme donanımlarının stok kontrol işlemlerine uygulanmasına yönelik yöntemler geliştirmek; Deniz Kuvvetleri Tedarik Sistemi içinde elektronik veri işleme tekniklerinin tedarik yönetimi problemlerine uygulanabilir olduğu alanları analiz etmek; ve elektronik donanım kullanımına ilişkin karşılaştırmalı testler sağlamaktı.

Rapor 15 şekil ve 6 tablo ile görselleştirilmiştir.

Forum

Doğrusal Programlama — Kaynaklar

Temmuz 1955 sayısında, Chandler Davis’in Doğrusal Programlama üzerine makalesi aşağıdaki kaynakçayı belirtmektedir:

1. Activity Analysis of Production and Allocation, yay. haz. T. C. Koopmans, Cowles Commission Monograph No. 13 (New York, 1951)
2. An Introduction to Linear Programming, Charnes, A., Cooper, W. W. ve Henderson, A. (New York, 1953)

WARM AND HEARTY GREETINGS.

Numble’lar hakkında daha fazla bilgi için 47. sayfadaki P‑25 yayınının açıklamasına bakınız.

Forum

Western Joint Computer Conference and Exhibit

Fairmont Hotel, San Francisco

Salı, 7 Şubat: - Açılış Konuşmaları - Oturum I: Programlama ve Kodlama - Oturum II: Aksesuarlar - Kokteyl Partisi

Çarşamba, 8 Şubat: - Oturum III: Tanım ve Tasarım - Oturum IV: Sistemler - Öğle Yemeği - Oturum V: Tasarım, Programlama ve Kodlama - Oturum VI: Uygulamalar

Perşembe, 9 Şubat: - Oturum VII: Uygulamalar - Oturum VIII: Devreler - Oturum IX: RCA Bizmac Sistemi

Forum

• Başka Bir Programlama Başarısızlığı — B. Danch

Forum

BİR BAŞKA PROGRAMLAMA BAŞARISIZLIĞI

Bill Danch
Münih, Almanya

"Yeni bir bilgisayar yemek kitabı almam gerekecek. Bu ters kek tarifi yine doğru yüzü yukarı gelecek şekilde çıkıyor."

Forum

Astronomik Hesaplamalara Uygulamalar

"Neden olmasın Bayan Hebe, bilgisayar laboratuvarımıza gelebilirseniz, size yıldızların neredeyse kusursuz bir sayımını verebilirim."

Forum

Bilgisayar Terimleri Sözlüğü: Yorum

F. A. Brown
Adalia Ltd., Montreal, Kanada

Ocak 1956 sayısında yayımlanan bilgisayar terimleri sözlüğüyle ilgili olarak, “nokta”, “ikili nokta” ve “ondalık nokta” tanımlarında bir miktar karışıklık olduğunu düşünüyorum. “Nokta”, sayının tam kısmı ile kesirli kısmı arasındaki ayrımı işaretleyen konum olarak tanımlanmıştır; buna katılıyorum. Ancak ondalık ve ikili nokta tanımlarında, bunun uygun tabanın tam ve kesirli kuvvetlerini ayırdığı belirtilmektedir. Bence bunların, tabanın pozitif ve negatif kuvvetleri şeklinde olması ya da kesirli sayılar yerine kesirli kuvvetlerin kastedildiği izlenimini ortadan kaldıracak biçimde yeniden ifade edilmesi gerekir.

Bize göre bu nokta yerindedir. — Editör

Forum

IBM 702 Hesaplama Hizmeti

A. R. Zipf
San Francisco, Calif.

Otomatik hesaplama hizmetlerine ilişkin listenizle bağlantılı olarak, aşağıdakileri de eklemek isteyebilirsiniz:

Bank of America National Trust and Savings Association
Denetçiler Bölümü, Donanım Araştırma Şubesi
500 Howard St., San Francisco, Calif.
IBM 702 Otomatik Dijital Bilgisayar
Sınırsız

Forum

Envanterler ve Ekonomik Sipariş Miktarı

I. C. G. Levee’den, Joliet, Ill.

Computers and Automation dergisinin Eylül sayısında Neil D. Macdonald tarafından yazılan "Büyük Bir Envanter Problemi ve IBM 702" başlıklı makaleniz ilgimi çekti.

Bir muhasebe makinesi (IBM) sorumlusu olarak, şu anda delikli kartlara dayalı bir envanter kontrolü ve muhasebe prosedürünün kendi sürümüm üzerinde çalışıyorum. Prosedür test edilmiş ve uygulamaya alınmış olup, yaklaşık 30.000 kalemlik bir envanter için tatmin edici görünmektedir. Ancak bugüne kadar bir yeniden sipariş politikası ya da formülü seçilmemiştir.

International Business Machines Corp., Poughkeepsie için açıklanan ekonomik sipariş miktarı formülünün artık birkaç aydır kullanımda olduğu anlaşılıyor ve sonuçların görünür olması gerekir. Maliyetlerde ne gibi iyileştirmeler sağlanmıştır? Başka ne tür iyileştirmeler elde edilmiştir? Bildiğiniz kadarıyla başka hangi şirketler bu ya da benzer bir formülü kullanmıştır ve ne ölçüde memnuniyet bildirmektedirler?

II. C. E. Brunn’dan, Bilgi Bölümü, International Business Machines Corp., New York

Sorunuz Poughkeepsie’deki tesisimize iletildi ve üretim çizelgelerindeki hızlı değişiklikler nedeniyle, IBM 702 elektronik veri işleme makinesinde envanterin yönetiminde Ekonomik Sipariş Miktarı formülünün kullanım sonuçlarına ilişkin henüz kesin verilere sahip olmadıklarını bildirdiler.

Poughkeepsie’deki üretim çizelgelerindeki değişiklikler, sabit bir optimum envanter düzeyini hedef olarak belirlemelerini engellemiş olsa da, kurulum maliyetleri ve sipariş maliyetlerinde azalmaya ilişkin ilk belirtiler ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu alanlarda önemli tasarruflar sağlanacağından emindirler.

Çeşitli Sistemler ve Prosedürler Konferanslarının kayıtlarından, birçok şirketin envanter yönetiminde benzer bir EOQ formülü kullandığını anlıyoruz; ancak bu işlemlerin elbette mutlaka IBM makinelerinde gerçekleştirilmesi gerekmemektedir. Bunlardan birkaçı şunlardır:

• York Corp.
• General Electric
• Westinghouse
• Mullins Manufacturing Corp.
• E. F. Houghton and Company
• SKF Industries
• Argus Cameras, Inc.

Bu şirketlerin elde ettiği sonuçlar hakkında bilgi için, kendileriyle doğrudan iletişime geçmenizi öneririz.

Association for Computing Machinery, University of California at Los Angeles’tan aldığı daveti kabul ederek On Birinci Yıllık Toplantısını 27–29 Ağustos 1956 tarihlerinde Westwood kampüsünde yapacaktır. Yerel düzenlemeler International Telemeter Corporation’dan Dr. Gilbert King’in yönetiminde olacaktır. Düzenlemelerle ilgili yazışmalar Association for Computing Machinery, Box 3251, Olympic Station, Beverly Hills, Calif. adresine gönderilmelidir.

İstenen Giriş Bilgileri

1. Ürün (veya hizmet) adı ya da tanımı: ____
2. Kısa açıklama (20–50 kelime): ____
3. Nasıl kullanılır? ____
4. Fiyat aralığı nedir? ____
5. Hangi başlıklar altında listelenmelidir?

Kuruluş: ____
Adres: ____
Dolduran: ____
Unvan: ____ Tarih: ____

Her girişe eşlik etmesi için, hazırlama ve basım maliyetlerinin bir kısmını karşılamaya yardımcı olmak amacıyla $6 tutarında sembolik bir ücret talep ediyoruz.

Analog ve dijital hesaplamanın tüm aşamalarını kapsayan katkılı bildiriler talep edilmektedir. Her katkılı bildiriye ayrılacak süre 15 dakika ile sınırlı olacaktır.

Katkılı program için bir bildirinin değerlendirilmesini isteyen herkes, 15 Mayıs 1956’ya kadar Program Komitesine 100 kelimelik bir özetin daktilo ile yazılmış üç kopyasını ve tam metnin daktilo ile yazılmış üç kopyasını sunmalıdır. Metnin özgün kopyası, toplantıda kayıt yaptıranlara verilecek fotoğrafik çoğaltmalar için uygun olması amacıyla katlanmamış 8½ × 11 inç beyaz kâğıt üzerinde olmalıdır. Metin, çizimler dâhil, dört sayfayı aşmamalıdır.

Özetleri ve metinleri J. P. Nash, Başkan, ACM Program Komitesi, University of Illinois, Urbana, Illinois adresine gönderiniz.

Program için bildiriler, 15 Mayıs’tan sonra Program Komitesi tarafından seçilecektir. Üç nüsha olarak sunulmayan veya son tarihten sonra ulaşan bildirilerin değerlendirilmesi mümkün olmayacaktır.

Ofis Elektroniği Açıklanıyor

A. C. Hancock
Remington Rand, New York, N.Y.

Daktilo harflerinin sökülebilir ve değiştirilebilir olması—daktilocunun makinesindeki karakterlerin birini ya da tamamını birkaç dakika içinde değiştirmesine olanak veren yeni bir gelişme—1956 model yeni Remington Standard Daktilo’da yer almaktadır.

Daktilo ayrıca 44 karakterli genişletilmiş bir klavyeye sahiptir; bu, kullanıcının yeni değiştirilebilir harflerden daha fazla yararlanmasını sağlar. Standart düzeninde dört ek karakter sunar: bölüm işareti, paragraf işareti, artı işareti ve eşittir işareti.

Mevcut ve eski model tüm Remington Standard ve Electric daktilolar, yeni değiştirilebilir harf yüzlerini kabul edecek özel tip çubuklarıyla kolayca yeniden donatılabilir. Yeni değiştirilebilir harfler, tek bir makinenin birkaç makinenin yaptığı işi yapmasına olanak tanır ve sıradan ofis daktilolarını çok daha esnek hale getirir.

Harf değişimleri yapılırken, daktilocunun harflere parmaklarıyla dokunması ya da yazıyı makineden çıkarması gerekmez. Basit bir cımbız kullanarak eski harf bloğunu çıkarır, yenisini seçer ve yerine oturtur.

Düzeneğin kilit noktası, her bir harf bloğunda bulunan ve tip çubuğuna kilitlenen küçük bir yaylı tutucu klipstir; yerine oturduğunda karakter, sıradan harfler kadar sağlam biçimde sabitlenir ve kusursuz hizalanır.

Çalışmaları özel harf karakterlerinin—örneğin matematiksel, tıbbi, mühendislik ya da müzik sembollerinin—kullanımını gerektiren kamu, iş veya profesyonel ofisler, artık özel makineler edinmek ya da bu karakterleri daktilo metnine elle girmek yerine, bu karakterlerden bir stok bulundurabilir ve gerektiğinde makinelerine takabilir.

Yabancı dil karakterleri, semboller ve noktalama işaretleri de; yabancı temsilcilikler ve kuruluşlar, ithalat-ihracat şirketleri ve üniversitelerin yabancı dil bölümlerinin yazım gereksinimlerini karşılamak üzere temin edilecektir.

Editörün Notu: Elektrikli bir daktilonun otomatik bir bilgisayarın çıktısı olarak kullanıldığı her yerde, bu gelişmenin doğrudan ve önemli bir uygulaması vardır.

The Computer Directory, 1956 — Duyuru

Computers and Automation dergisinin Haziran 1956 sayısı, The Computer Directory’nin ikinci sayısı olacaktır. Geçen yıl, 164 sayfalık ilk sayıyı yayımladık.

FORUM

DOĞU ORTAK BİLGİSAYAR KONFERANSI

1956 Doğu Ortak Bilgisayar Konferansı, 10, 11 ve 12 Aralık tarihlerinde New York City'deki Hotel New Yorker'da yapılacaktır. Institute of Radio Engineers, American Institute of Electrical Engineers ve Association for Computing Machinery tarafından ortaklaşa desteklenen bu yılki yıllık toplantının teması şudur:

“Bilgisayarlardaki Yeni Gelişmeler.”

Kapsamlı bir teknik bildiri programına ek olarak, toplantıda bilgisayar alanındaki birçok üreticinin sergileri yer alacaktır.

Konferanstaki kayıt ücreti, üç destekleyici dernekten herhangi birinin üyeleri için $5, üye olmayanlar için $8'dir. Katılımcıların Konferans sırasındaki kayda kıyasla zaman ve emek tasarrufu yapmalarını sağlayan ön kayıt ücreti ise üyeler için $4, üye olmayanlar için $7'dir.

Tüm kayıtlı katılımcılar Proceedings of the Computer Conference'ın ücretsiz bir kopyasını alacaktır.

Cevap ve Karşı Dava

International Business Machines Corporation Tarafından

Sperry Rand Corporation Tarafından Açılan Anti-Tröst Davasında

Amerika Birleşik Devletleri Bölge Mahkemesi

New York Güney Bölgesi İçin

SPERRY RAND CORPORATION, bir şirket,
Davacı,

v.

INTERNATIONAL BUSINESS MACHINES CORPORATION, bir şirket,
Davalı.

Cevap

Hukuk Davası No. 106-20

Davalı, işbu davadaki dava dilekçesine aşağıdaki şekilde cevap vermektedir:

1. Dava dilekçesinin 1. paragrafının son cümlesinde yer alan her bir iddianın doğruluğu konusunda kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder.

2. Dava dilekçesinin 2. paragrafının son cümlesinde yer alan her bir iddiayı reddeder; ayrıca cevap olarak, davalının diğer hususların yanı sıra delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin imalatı ve dağıtımı ile iştigal ettiğini beyan eder.

3. Dava dilekçesinin 3. paragrafında yer alan her bir iddiayı reddeder; ancak dava dilekçesinin bu davayı Amerika Birleşik Devletleri’nin anti-tröst yasaları uyarınca açtığını ve söz konusu paragrafta belirtilen yasalar kapsamında bu mahkemenin yargı yetkisine başvurduğunu ileri sürdüğünü kabul eder.

4. Dava dilekçesinin 4. paragrafında yer alan her bir iddiayı reddeder; ayrıca cevap olarak, söz konusu paragrafta ileri sürüldüğü ve tanımlandığı şekilde, uygun biçimde “tablolama endüstrisi” olarak adlandırılabilecek herhangi bir endüstri bulunmadığını beyan eder.

5. Dava dilekçesinin 5. paragrafında yer alan iddiaları kabul eder; ancak söz konusu paragrafta tanımlanan makinelerin tablolama makineleri olduğu iddiasını reddeder; ayrıca cevap olarak, söz konusu paragrafta tanımlanan makinelerin delikli kart muhasebe makineleri veya elektronik veri işleme makineleri türleri olduğunu beyan eder.

6. Dava dilekçesinin 6. paragrafında yer alan iddiaları kabul eder; ancak söz konusu paragrafta tanımlanan makinelerin başlıca tablolama makineleri olduğu iddiasını reddeder; ayrıca cevap olarak, söz konusu paragrafta tanımlanan makinelerin delikli kart muhasebe makineleri veya elektronik veri işleme makineleri türleri olduğunu beyan eder.

7. Dava dilekçesinin 7. paragrafında yer alan iddiaları kabul eder; ancak dava dilekçesinin 6. paragrafında tanımlanan makinelerin tablolama makineleri olduğu ve dava dilekçesinin 7. paragrafında tanımlanan makinelerin mekanik tablolama makineleri, elektrikli tablolama makineleri ve elektronik tablolama makineleri olduğu iddialarını reddeder; ayrıca cevap olarak, dava dilekçesinin 6 ve 7. paragraflarında tanımlanan makinelerin, söz konusu 7. paragrafta kısmen açıklandığı üzere, otomatik işlevlerini mekanik, elektrikli veya elektronik olarak ya da bunların bir kombinasyonu yoluyla yerine getiren delikli kart muhasebe makineleri veya elektronik veri işleme makineleri olduğunu beyan eder.

8. Dava dilekçesinin 8. paragrafında yer alan iddiaları kabul eder; ancak ilk ticari elektrikli tablolama makinelerinin sayısal bilgileri hesapladığı iddiasını reddeder; ayrıca cevap olarak, ilk ticari elektrikli tablolama makinelerinin yalnızca sayısal verileri sayabildiğini, toplayabildiğini ve gösterebildiğini beyan eder.

9. Dava dilekçesinin 9. paragrafında yer alan iddiaları kabul eder; ancak ilk ticari mekanik tablolama makinelerinin sayısal verileri hesaplayabildiği iddiasını reddeder ve ayrıca ilk ticari mekanik tablolama makinelerinin özel sektör tarafından ilk kez yaklaşık 1913 yılında kullanıldığı iddiasının doğruluğu konusunda kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder; ayrıca cevap olarak, ilk ticari mekanik tablolama makinelerinin yalnızca sayısal verileri sayabildiğini, toplayabildiğini ve yazdırabildiğini beyan eder.

10. Dava dilekçesinin 10. paragrafında yer alan her bir iddiayı reddeder; ancak bilgi ve inanç temelinde, mekanik tablolama makinelerinin alfabetik verilerin yanı sıra sayısal verileri de yazdırabilecek şekilde geliştirildiğini, bunu takiben elektrikli tablolama makinelerinin de benzer şekilde geliştirildiğini kabul eder; ayrıca bu ve diğer gelişmelerin, makinelerin temelde istatistiksel ve muhasebesel işlevlerini genişlettiğini ve ayrıntılı faturalamaların, poliçe bildirimlerinin ve hissedar formlarının hazırlanmasını ve tüm istatistiksel, planlama ve muhasebe raporlarının hazırlanmasını mümkün kıldığını kabul eder; ayrıca cevap olarak, söz konusu gelişmelerin tablolama makinelerinin faydasını ve kullanımını o ölçüde değiştirdiğini ki, bunların fiilen muhasebe makineleri haline geldiğini ve buna bağlı olarak delikli kart muhasebe makineleri olarak anıldığını ve bu şekilde daha doğru biçimde tanımlandığını, tablolama makineleri olarak bilinen makinelerin ise pratik olarak kullanım dışı kaldığını beyan eder.

11. Dava dilekçesinin 11. paragrafının dördüncü ve beşinci cümlelerinde yer alan her bir iddiayı reddeder; ancak şu hususları kabul eder: elektrikli tablolama makineleriyle kullanılmak üzere üretilen 45 sütunlu kartların, elektrikli veya mekanik tablolama makineleriyle birbirinin yerine kullanılabildiğini; bunun sonucunda, elektrikli tablolama makineleriyle kurulu bir sistemdeki herhangi bir makinenin diğer tür kurulu sistemden karşılık gelen bir makine ile değiştirilebildiğini; ayrıca elektrikli tablolama makinelerinden oluşan tüm bir kurulu sistemin de değiştirilebildiğini.

12. Şikâyetin 12. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak şu hususlar hariçtir: 1930’ların başlarında, 80 sütun kapasiteli kartlar davalı tarafından üretilen elektrikli delikli kart muhasebe makineleriyle birlikte en yaygın kullanılan kartlar hâline gelmiş; biri üstte biri altta olmak üzere iki desteden oluşan ve her biri 45 sütunlu, toplam 90 sütun kapasiteli kartlar ise mekanik delikli kart muhasebe makineleriyle birlikte en yaygın kullanılan kartlar hâline gelmiştir; davalının makineleriyle kullanılan 80 sütunlu kartlarda açılan deliğin şekli, pratik zorunluluk gereği dikdörtgen olmuştur; 90 sütunlu kartlarda ise yuvarlak delikler açılmaya devam edilmiştir; ve bu iki tür kart, elektrikli ve mekanik makinelerde birbirinin yerine kullanılamamıştır.

13. Şikâyetin 13. paragrafının birinci ve ikinci cümlelerinde yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak 80 sütunlu ve 90 sütunlu kartlar arasındaki bu ve diğer farklılıklar nedeniyle, bir delikli kart muhasebe sisteminde kullanılabilen bir delikli kart muhasebe makinesinin, diğer delikli kart muhasebe sistemindeki benzer bir makinenin yerine geçirilemeyeceği hususu hariçtir.

14. Şikâyetin 14. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak şu hususlar hariçtir: son yıllarda elektronik aygıtların ve bileşenlerin geliştirilmesi ve bunun sonucunda işlem hızının ve kapasitesinin artması, verilerin kaydedilmesi ve elektronik veri işleme makinelerinin otomatik süreçlerini etkilemek amacıyla delikli kartları tamamlamak veya onların yerini almak üzere özel plastik ve metalik bantların geliştirilmesini ve kullanımını ve delikli kâğıt bandın kullanımını teşvik etmiştir; kaynak veriler, kâğıt bant üzerinde kodlanmış delikler biçiminde veya plastik ya da metalik bant üzerinde kodlanmış manyetik noktalar biçiminde sürekli bir şekilde depolanmaktadır; bant üzerinde bulunan bilgi kanallarının sayısına ve kullanıldığı belirli elektronik veri işleme makinesine bağlı olarak çeşitli kodlar kullanılabilmektedir; bant üzerinde bu şekilde depolanan veriler, elektronik veri işleme makineleri tarafından okunduğunda otomatik süreçleri etkilemekte ve böylece delikli kartlar üzerinde depolanan verilerin kullanılmasıyla elde edilebilen sonuçlarla özdeş sonuçlar elde edilmektedir.

15. Şikâyetin 15. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak şu hususlar hariçtir: 1935’ten bugüne delikli kart muhasebe makinelerinin ve daha yakın dönemde elektronik veri işleme makinelerinin kullanımında büyük bir artış olmuştur; iş dünyası ve kamu birimlerinin büyümesiyle birlikte bilginin toplanması, bir araya getirilmesi ve iletilmesine yönelik daha büyük bir ihtiyaç ortaya çıkmıştır; bu ihtiyaç, kısmen, sürekli olarak yeni kullanım alanlarına uyarlanan delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makineleriyle karşılanmıştır; ve iş dünyası ile kamu birimlerinin deneyimi, delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin ekonomik, idari, malzeme ve personel sorunlarının kontrol ve planlama yönlerinin çözümünde kullanılabileceğini göstermiştir.

16. Şikâyetin 16. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının New York Eyaleti’ndeki Endicott ve Poughkeepsie’de bulunan fabrikalarında delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makineleri, Kingston, New York’taki fabrikasında ise elektronik veri işleme makineleri ürettiği; söz konusu makineler için onarım ve yedek parçaları bu fabrikalarda ürettiği ve söz konusu makineleri Endicott, Poughkeepsie ve Amerika Birleşik Devletleri genelindeki diğer yerlerde yenilediği; ayrıca kendisinin veya bir önceki şirketin 1905’ten itibaren elektrikli tablolama makinelerinin üretimiyle uğraştığı, 1930’ların başlarından beri delikli kart muhasebe makineleri ürettiği ve 1952’den beri elektronik veri işleme makineleri ürettiği hususları hariçtir.

17. Şikâyetin 17. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalı tarafından üretilen delikli kart muhasebe makineleri, elektronik veri işleme makineleri ve bunların onarım ve yedek parçalarının, New York Eyaleti’ndeki fabrikalarından Amerika Birleşik Devletleri genelinde bulunan kullanıcıların iş yerlerine eyaletler arası ticaret kapsamında taşındığı; makinelerin bu şekilde sevkinin ya doğrudan ya da Amerika Birleşik Devletleri anakarasındaki davalıya ait 182 şube satış ofisi aracılığıyla yapıldığı; parçaların sevkinin ise buna ek olarak Amerika Birleşik Devletleri anakarasındaki davalıya ait 74 servis alt ofisi aracılığıyla gerçekleştirildiği hususları hariçtir.

18. Şikâyetin 18. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının uzun yıllar boyunca delikli kart muhasebe makinelerini ve elektronik veri işleme makinelerini kullanıcılara kiralama politikasını sürdürdüğü hususu hariçtir.

19. Şikâyetin 19. paragrafında yer alan her bir iddianın doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder; ayrıca cevap olarak, davalı tarafından üretilen makinelerin "tablolama makineleri" olarak adlandırılmadığını ve doğru olarak da bu şekilde adlandırılamayacağını ileri sürer.

20. Şikâyetin 20. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak şu hususlar hariçtir: davalının delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin kullanımı için hâlihazırda elde ettiği yıllık kira geliri 200.000.000 ABD dolarını aşmaktadır; 1950 ile burada yer alan şikâyetin sunulması arasındaki geçen yıllarda davalının elde ettiği yıllık kira gelirlerinde sürekli bir artış olmuştur; ve 1948 ile 1950 döneminde bu yıllık kira geliri 100.000.000 ABD dolarından fazla olmuştur.

21. Şikâyetin 21. paragrafında yer alan her bir iddianın doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder.

22. Şikâyetin 22. paragrafında yer alan her bir iddianın doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder.

23. Şikâyetin 23. paragrafında yer alan her bir iddianın doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder.

24. Şikâyetin 24. paragrafında yer alan her bir iddianın doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder; ancak davacının, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki bazı kullanıcılara, davalının delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makineleriyle rekabet halinde olmak üzere, delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makineleri ile diğer makineleri sunduğu hususu hariçtir.

25. Şikâyetin 25. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

26. Şikâyetin 26. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının delikli kart muhasebe makinelerini ve elektronik veri işleme makinelerini genellikle satmak yerine kiraladığı hususu hariçtir.

27. Şikâyetin 27. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

28. Şikâyetin 28. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, delikli kart muhasebe makineleri veya elektronik veri işleme makineleriyle ilgili olarak kiracılarıyla yaptığı kira sözleşmelerinin aşağıdaki hükümleri içerdiği hususu hariçtir:

17 Mayıs 1950 tarihinden önce, söz konusu kira sözleşmeleri, davalının makinelerinde herhangi bir değişiklik yapılmasının veya bu makinelere herhangi bir eklenti takılmasının, davalının önceden vereceği onay olmaksızın kiracı tarafından yapılamayacağını öngörmekteydi; 17 Mayıs 1950’den 19 Kasım 1954’e kadar, davalının söz konusu kira sözleşmeleri, yapılacak değişiklik veya eklentinin makinenin çalışmasını ya da bakım hizmetini engellememesi veya etkilememesi, makinenin tasarlandığı asli amacı bozucu nitelikte olmaması ya da patent haklarını ihlal etmemesi kaydıyla, davalıya önceden yazılı bildirimde bulunulması üzerine değişiklik veya eklenti yapılabileceğini öngörmekteydi; ve 19 Kasım 1954 tarihinden itibaren, davalının söz konusu kira sözleşmeleri, davalıya önceden yazılı bildirimde bulunulması üzerine davalının makinelerinde değişiklik veya eklenti yapılabileceğini öngörmektedir.

1. Şikâyetin 29. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

2. Şikâyetin 30. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

3. Şikâyetin 31. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

4. Şikâyetin 32. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

5. Şikâyetin 33. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

6. Şikâyetin 34. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

7. Şikâyetin 35. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, elektrikli ve elektronik araştırma veya geliştirme faaliyeti yürüten kişilerle ya da kuruluşlarla, bu kişiler veya kuruluşlar tarafından yapılacak ve davalı tarafından söz konusu sözleşmeler uyarınca bedeli ödenecek çalışmalar sonucunda, elektrikle tahrik edilen delikli kart muhasebe makinelerinin veya elektronik veri işleme makinelerinin ya da bunların bileşenlerinin geliştirilmesi veya üretiminde ilgili ya da yararlı olan buluşlara ilişkin münhasır hakları elde edeceği sözleşmeler akdettiği hususu hariçtir.

8. Şikâyetin 36. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak Mayıs 1950’ye kadar davalının kiracılarıyla yaptığı kira sözleşmelerinin, kiralanan makinelerin kullanım yapılmadan önce davalıya bildirilmeyen herhangi bir amaçla kullanılması veya kiralanan makinelerin deneysel çalışmalar için kullanılması hâlinde davalı tarafından feshedilebildiği; bununla birlikte Amerika Birleşik Devletleri Hükûmeti ile yapılan sözleşmelerin bir iptal hükmü içermediği, ancak kiralanan makinelerin deneysel amaçlarla kullanılmayacağını öngördüğü hususu hariçtir.

9. Şikâyetin 37. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, delikli kart muhasebe makinelerinin ve elektronik veri işleme makinelerinin başkaları tarafından kullanımına ilişkin gerçekleri, ilgilenen potansiyel kullanıcılara doğru bir şekilde bildirdiği hususu hariçtir.

10. Şikâyetin 38. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, delikli kart muhasebe makinelerinin ve elektronik veri işleme makinelerinin aynı veya benzer sektörlerde kullanımına ilişkin gerçekleri, ilgilenen potansiyel kullanıcılara doğru bir şekilde bildirdiği hususu hariçtir.

11. Şikâyetin 39. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, delikli kart muhasebe makinelerinin ve elektronik veri işleme makinelerinin ülkenin belirli bölgelerinde kurulumu ile ilgili gerçekleri, ilgilenen potansiyel kullanıcılara doğru bir şekilde bildirdiği hususu hariçtir.

12. Şikâyetin 40. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, bilgi alışverişi yapmak, istatistik derlemek, tarifeleri belirlemek veya bu tür verileri kullanmak amacıyla, delikli kartlar üzerinde verilerin tedarikçilere, müşterilere, ticaret birliklerine, derecelendirme bürolarına, bankalara, devlet kurumlarına veya başkalarına iletilmesinin ya da bunlardan alınmasının avantajlarını, delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin kullanıcılarına veya ilgilenen potansiyel kullanıcılara bildirdiği ve bununla bağlantılı olarak, söz konusu makinelerin başkaları tarafından kullanımına ilişkin gerçekleri bu kullanıcılara veya potansiyel kullanıcılara doğru bir şekilde aktardığı hususu hariçtir.

13. Şikâyetin 41. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, henüz montaj hattı üretimine geçmemiş bir tür veya modeldeki delikli kart muhasebe makinelerini ve elektronik veri işleme makinelerini kiralamayı teklif ettiği ve bunların kiralanmasına ilişkin sözleşmeler akdettiği hususu hariçtir.

14. Şikâyetin 42. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının bir olayda, belirlenen tarihte veya bu tarihten önce teslimat yapmaması hâlinde önemli tutarda cezai şart ödemeyi kabul ettiği; ayrıca cevap olarak, söz konusu olayda teslimatın belirlenen tarihten önce yapıldığını ileri sürdüğü hususu hariçtir.

15. Şikâyetin 43. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının Amerika Birleşik Devletleri’nin başlıca şehirlerinde 75’ten fazla servis bürosunu sürdürdüğü ve işlettiği hususu hariçtir.

16. Şikâyetin 44. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının, makinelerinin kiralanmasıyla bağlantılı olarak kira, bakım, servis ve onarım veya yedek parça için ayrı ayrı ücretlendirme yapmadığı hususu hariçtir.

17. Şikâyetin 45. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

18. Şikâyetin 46. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

19. Şikâyetin 47. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

20. Şikâyetin 48. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

21. Şikâyetin 49. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının yöneticilerinin, delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcıları olan kuruluşlarda yönetim kurulu üyeliği yaptığı; davalının yönetim kurulu üyelerinin, bu tür makinelerin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcıları olan kuruluşlarda yönetici veya yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı; davalının çalışanlarının, bu tür makinelerin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcıları olan kuruluşlarda yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı; ve davalının yöneticileri ile çalışanlarının, davalının makinelerinin verimli kullanımını teşvik etmeye yönelik olağan iş faaliyetleri kapsamında, delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcılarıyla danışmanlık yaptığı hususları hariçtir.

22. Şikâyetin 50. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak delikli kart muhasebe makinelerinin veya elektronik veri işleme makinelerinin kullanıcıları ya da potansiyel kullanıcıları olan kuruluşların yöneticilerinin, davalının yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı; bu tür makinelerin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcıları olan kuruluşların yönetim kurulu üyelerinin, davalının yöneticisi veya yönetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı; ve bu tür makinelerin kullanıcıları veya potansiyel kullanıcıları için danışmanlık yapan kişilerin, davalıya da danışmanlık yaptığı hususları hariçtir.

23. Şikâyetin 51. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder; ancak davalının çalışanlarının, davalının delikli kart muhasebe makineleri veya elektronik veri işleme makinelerinin fiilî veya potansiyel kullanıcılarının ihtiyaçlarını değerlendirmek amacıyla oluşturulan kurullarda veya panellerde görev yaptığı; bu suretle söz konusu fiilî veya potansiyel kullanıcılara, bu ihtiyaçlar doğrultusunda davalının makinelerinin kapasitesi, kalitesi, uygunluğu veya değeri konusunda karar vermelerinde yardımcı olduğu hususunu kabul eder ve davalıya danışmanlık yapan kişilerle ilgili iddiaların doğruluğu hakkında kanaat oluşturmak için yeterli bilgi veya malumata sahip olmadığını beyan eder.

24. Şikâyetin 52. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

25. Şikâyetin 53. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

26. Şikâyetin 54. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

27. Şikâyetin 55. paragrafında yer alan her bir iddiayı ayrı ayrı reddeder.

Davacının, Rekabet Eden Tablolama Makineleri Üretmesinin Engellendiği, Zorlaştırıldığı veya Caydırıldığı Yönündeki İddialarına Karşı Bir Savunma Olarak Davalı Şöyle Beyan Eder:

1. Aşağıda 60 ila 64. paragraflarda belirtilen ve burada aynen tekrar edilmiş gibi aynı güç ve etkiye sahip olmak üzere işbu savunmanın bir parçası olarak benimsenen hususlar uyarınca, davacı ve onun selef şirketi Remington Rand, Inc., çok sayıda delikli kart muhasebe makinesi ve elektronik veri işleme makinesinin imalatında, davalının tüm hak, mülkiyet ve menfaatlerine hukuken sahip olduğu ve sahip olmaya devam ettiği Patent Belgelerinde yer alan buluşları kasıtlı, pervasız ve bilinçli şekilde ihlal edecek biçimde kullanmışlardır ve davacı bu tür ihlal edici kullanımı sürdürmektedir.

Karşı Dava

Davacıya karşı bir Karşı Dava olarak, davalı aşağıdaki hususları ileri sürmektedir:

1. Davalı, aşağıda anılan tüm zamanlarda, New York Eyaleti yasaları uyarınca kurulmuş ve mevcut bulunan bir şirkettir; esas işyeri New York Eyaleti ve Şehri’nde, 590 Madison Avenue adresindeki World Headquarters Building’dedir ve diğer faaliyetlerinin yanı sıra delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin imalatı ve dağıtımı ile iştigal etmektedir.

2. Davacı, Delaware Eyaleti yasaları uyarınca kurulmuş ve mevcut bulunan bir şirkettir ve esas işyeri New York Eyaleti ve Şehri’ndedir. Selef şirketleri Remington Rand, Inc. ve The Sperry Corporation da Delaware Eyaleti yasaları uyarınca kurulmuş ve mevcut bulunan şirketler olup, 30 Haziran 1955 tarihinde Sperry Rand Corporation adı altında birleştirilmişlerdir. 30 Haziran 1955 tarihinden bu yana, daha önce Remington Rand Inc. tarafından yürütülen faaliyetler, Sperry Rand Corporation’ın Remington Rand Division birimi tarafından yürütülmüş ve yürütülmektedir. Sperry Rand Corporation’ın Remington Rand Division biriminin esas işyeri New York Eyaleti ve Şehri’nde, 315 Fourth Avenue adresindedir.

3. İşbu Karşı Dava, 25 Haziran 1948 tarihli Kanun, c. 646, 62 Stat. 931, ABD Kanunları Başlık 28, Bölüm 1338 ve Amerika Birleşik Devletleri patent yasaları uyarınca doğmuştur; zira davacı ve onun selefi Remington Rand Inc., aşağıda tanımlanan Amerika Birleşik Devletleri Patent Belgelerini ihlal etmişlerdir ve bu fiiller bu Mahkemenin yargı yetkisi dahilinde ve ayrıca Amerika Birleşik Devletleri genelinde başka yerlerde işlenmiştir.

4. İşbu belgenin 61. paragrafında belirtilen Amerika Birleşik Devletleri Patent Belgeleri, orada belirtilen ilgili tarihlerde usulüne uygun ve yasal olarak verilmiştir ve davalı, söz konusu Patent Belgelerine ilişkin tüm hak, mülkiyet ve menfaatlere patentlerin verildiği tarihten itibaren sahip olmuştur veya geçmişteki ihlallerden doğan tüm kâr ve tazminat taleplerine sahip olmuş ve olmaya devam etmektedir.

5. Lisans veya izin olmaksızın ve bu paragrafta belirtilen Patent Belgeleri kapsamındaki davalının haklarını ihlal ederek, davacı ve onun selef şirketi Remington Rand Inc., edinilen bilgi ve inanca göre, söz konusu Patent Belgelerinin verilmesinden sonra ve bu Cevap ve Karşı Dava’nın sunulmasından önce, ayrıca bundan önceki altı yıl içinde, söz konusu Patent Belgeleri hakkında tam bilgi sahibi olarak, davalının zararına ve ziyanına olacak şekilde, bu Patent Belgelerinde yer alan buluşları içeren makineleri, düzenekleri veya aygıtları hukuka aykırı olarak imal etmek, kullanmak, satmak veya kiralamak suretiyle söz konusu Patent Belgelerini ihlal etmişlerdir ve davacı bu ihlali sürdürmektedir. Söz konusu Patent Belgeleri aşağıda listelenmiştir:

1. Edinilen bilgi ve inanca göre, davacı ve onun selef şirketi Remington Rand Inc., 61. paragrafta yukarıda belirtilen Patent Belgelerini, diğerlerinin yanı sıra, aşağıdaki makineleri, düzenekleri veya aygıtları (her bir makine, düzenek veya aygıt için davacı tarafından belirlenen numara veya ad uyarınca anılan) imal etmek, kullanmak, satmak veya kiralamak suretiyle ihlal etmişlerdir ve davacı bu ihlali sürdürmektedir: Univac; Univac I; Univac 60; Univac 120; Univac Scientific (ERA 1103); Univac High Speed Printer; 308-5 Tape-to-Card Converter; 309 Printing Multiplying Punch; 315 Collating Reproducer; 318 Card-to-Tape Converter; 319 Numerical Collator; 330-2 Calculating Punch; 409-2R Punched-Card Electronic Computer; Model 3 Tabulator; Model 3 Tabulator için Multiplying Device Series 450; ve Model 3 Tabulator Automatic Carriage.

2. Davalı, işbu belgenin 61. paragrafında belirtilen patentlerin her biri bakımından ABD Kanunları Başlık 35, Bölüm 287 hükümlerine uygun hareket etmiştir.

64.

Davacının ve davacının selefi Remington Rand Inc.’in, davalının Patent Belgelerini ihlal etmesi yukarıda belirtildiği üzere kasıtlı, pervasız ve bilinçli olmuş ve davalının söz konusu Patent Belgeleri ve bu kapsamdaki hakları hakkında tam bilgi ile gerçekleştirilmiştir; bu nedenle davalı telafisi mümkün olmayan zarara uğramıştır ve Mahkeme tarafından men edilmedikçe uğramaya devam edecektir.

BU NEDENLE, davalı, işbu davadaki şikâyetin reddine, masraflar ve harcamalarla birlikte karar verilmesini talep eder ve aşağıdaki hususlarda hüküm verilmesini ister:

(a) işbu Karşı Dava’da belirtilen tüm Patent Belgelerinin hukuken geçerli ve sağlam olduğunun ve davalının söz konusu Patent Belgelerine ilişkin tüm hak, mülkiyet ve menfaatlere sahip olduğunun tespitine;

(b) söz konusu Patent Belgelerinin davacı tarafından ihlal edildiğinin ve bu ihlalin kasıtlı, pervasız ve bilinçli olduğunun tespitine;

(c) davacının, haleflerinin ve devralanlarının, acentelerinin ve avukatlarının, hizmetlilerinin ve çalışanlarının ve ayrıca onun yönlendirmesi ve yetkisi altında hareket eden herkesin, bu dava süresince ve kalıcı olarak, söz konusu Patent Belgelerinde yer alan buluşları içeren makineleri ve bunların her birini imal etmelerinin veya ettirmelerinin, kullanmalarının veya kullandırmalarının, satmalarının veya sattırmalarının, kiralamalarının veya kiralatmalarının ya da söz konusu Patent Belgelerinin herhangi bir şekilde ihlaline veya ihlale katkıda bulunmalarının men edilmesine ve yasaklanmasına;

(d) davalının maruz kaldığı zararlar bakımından, yukarıda belirtilen ihlal edici fiillerden davacının elde ettiği kârlar dâhil olmak üzere, davacının davalıya hesap vermesinin emredilmesine;

(e) davalının uğradığı zararların tazminine;

(f) davalının uğradığı zararların üç katı tutarında tazminata veya Mahkemenin Amerika Birleşik Devletleri yasalarının bu tür durumlar için öngördüğü hükümler çerçevesinde adil ve uygun göreceği diğer artırılmış tazminat tutarına hükmedilmesine;

(g) davalının makul avukatlık ücretleri dâhil olmak üzere Karşı Dava masraflarının davacıya yükletilmesine; ve

(h) Mahkemenin adil ve uygun göreceği diğer her türlü ek ve tamamlayıcı giderime.

6 Haziran 1956

Davies, Hardy & Schenck,
Davalı Vekilleri,

John W. Burke, Jr. tarafından
Anılan firmanın bir üyesi,
One Wall Street
New York 5, N.Y.

Cravath, Swaine & Moore
15 Broad St.
New York 5, N.Y.

Covington & Burling,
701 Union Trust Building,
Washington 5, D.C.

Olwine, Connelly & Chase,
270 Park Avenue
New York 17, N.Y.

Cooper, Dunham, Keith & Dearborn,
233 Broadway
New York 7, N.Y.

Campbell, Brumbaugh, Free & Graves
90 Broad St.
New York 4, N.Y.

Hukuk Danışmanı Olarak.

Forum

Sperry-Rand Corporation Tarafından Şikâyet

New York Güney Bölgesi Birleşik Devletler Bölge Mahkemesinde

Sperry Rand Corporation, bir şirket,
Davacı,

vs.

International Business Machines Corp., bir şirket,
Davalı.

Şikâyet

Hukuk Davası No. 106-20

Davacı Sperry Rand Corporation, avukatları aracılığıyla bu davayı davalı International Business Machines Corporation aleyhine açmakta olup, aşağıdaki hususlardan şikâyetçi olduğunu ve bunları ileri sürdüğünü beyan eder:

I. Taraflar

1. Davacı Sperry Rand Corporation, Delaware Eyaleti yasalarına göre kurulmuş ve mevcut olan bir şirkettir ve esas ofisi New York Eyaleti, New York Şehri’ndedir. Delaware Eyaleti yasalarına göre kurulmuş olan Remington Rand Inc. ile yine Delaware Eyaleti yasalarına göre kurulmuş olan Sperry Corporation’ın ardılıdır; söz konusu şirketler 30 Haziran 1955 tarihinde Sperry Rand Corporation olarak birleştirilmiştir. 30 Haziran 1955 tarihinden bu yana, daha önce Remington Rand Inc. tarafından yürütülen faaliyetler, Sperry Rand Corporation’ın Remington Rand Bölümü tarafından yürütülmekte ve yürütülmüş bulunmaktadır. Sperry Rand Corporation’ın Remington Rand Bölümü’nün esas ofisi, New York Eyaleti, New York Şehri, Fourth Avenue 315 numarada bulunmaktadır. Diğer faaliyetlerinin yanı sıra, delikli kart makinelerinin imalatı ve dağıtımı ile iştigal etmektedir.

2. Davalı International Business Machines Corporation, New York Eyaleti yasalarına göre kurulmuş ve mevcut olan bir şirkettir ve esas ofisi World Headquarters Building, 590 Madison Avenue, New York City 22, New York adresindedir. Diğer faaliyetlerinin yanı sıra, delikli kart makinelerinin imalatı ve dağıtımı ile de iştigal etmektedir.

II. Yargı Yetkisi

1. Bu dava, Amerika Birleşik Devletleri’nin anti-tröst yasaları uyarınca açılmakta olup, bu Mahkemenin yargı yetkisi, genel olarak Sherman Anti-Tröst Yasası olarak bilinen 2 Temmuz 1890 tarihli Yasa’nın 1 ve 2. Maddeleri (26 Stat. 209, 15 USC §§ 1 ve 2); genel olarak Clayton Anti-Tröst Yasası olarak bilinen 15 Ekim 1914 tarihli Yasa’nın 3, 4 ve 16. Maddeleri (38 Stat. 731, 737; 15 USC §§ 14, 15 ve 26); ve 25 Haziran 1948 tarihli Yasa (62 Stat. 931, 28 USC § 1337) uyarınca ileri sürülmektedir.

III.

1. Delikli kart endüstrisi aşağıdakileri kapsamaktadır:

(a) kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki deliklere ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki manyetik işaretlere işlevsel olarak bağlı olan delikli kart makinelerinin imalatı;

(b) bu tür makinelerin devlet ve ticari kuruluşlara dağıtımı;

(c) bu makinelerin onarımı ve bakımı;

(d) bu makineler için onarım ve yedek parça imalatı ve dağıtımı; ve

(e) delikli kart makinelerinin, hem kullanıcılar hem de delikli kart makinelerini kullanmayanlar için delikli kart hizmeti satışında kullanılması.

1. Delikli kart makineleri, burada daha sonra açıklanacağı üzere, alfabetik ve sayısal muhasebe ve istatistiksel bilgilerin, kontrollü mekanik, elektriksel veya elektronik yollarla, birim veya sürekli esasda kaydedilmesi, doğrulanması ve otomatik olarak dönüştürülmesi, sınıflandırılması, hesaplanması, çoğaltılması ve yazdırılması için kullanılan aygıtlardır. Kaydedilecek kaynak veriler, kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki kodlanmış deliklere ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki kodlanmış manyetik işaretlere indirgenir; bunlar makineler tarafından okunur ve otomatik makine süreçlerini etkiler.

2. Başlıca delikli kart makineleri şunlardır:

(a) temel amacı kaynak verileri delikli kartlar veya kâğıt şerit üzerine delik şeklinde aktarmak olan, elle veya otomatik olarak çalıştırılan bir kayıt delgisi; ya da temel amacı kaynak verileri plastik veya metalik şerit üzerine manyetik işaretler şeklinde aktarmak olan, elle çalıştırılan bir klavye birimi;

(b) temel amacı verilerin delikli kartlar veya kâğıt şerit üzerine delik şeklinde ya da plastik veya metalik şerit üzerine manyetik işaretler şeklinde aktarımının doğruluğunu kontrol etmek olan, elle veya otomatik olarak çalıştırılan bir doğrulayıcı;

(c) temel amacı verileri, kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki deliklere ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki manyetik işaretlere veya bunlardan otomatik olarak çevirmek olan bir dönüştürücü;

(d) temel işlevi delikli kartları istenen sınıflar veya diziler halinde otomatik olarak bir araya getirmek olan bir ayırıcı;

(e) temel işlevi ayrı delikli kart kümelerini otomatik olarak eşleştirmek veya birleştirmek olan bir eşleştirici;

(f) temel işlevi toplama, çıkarma, çarpma veya bölme ya da bu işlemlerin herhangi bir kombinasyonunu otomatik olarak gerçekleştirmek olan bir hesaplayıcı delgi;

(g) temel işlevi verileri çoğaltmak veya özet verileri delikli kartlar üzerinde delik şeklinde kaydetmek olan bir çoğaltıcı delgi;

(h) temel işlevi, delikli kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki delikler ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki manyetik işaretler biçiminde saklanan verilerden, kâğıt formlar üzerinde otomatik olarak özetlemek ve kaydetmek ve tüm istatistiksel, planlama ve muhasebe raporlarını hazırlamak olan bir yazıcı; ve

(i) delikli kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki delikler ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki manyetik işaretlerle etkinleştirilen, elektronik yollarla, yukarıdaki (b) ila (h) bentlerinde tanımlanan makinelerin yerine getirdiği işlevlerin herhangi birini, bazılarını veya tümünü yerine getiren genel veya özel amaçlı bir dijital bilgisayar.

Başlıca delikli kart makinelerinin çeşitli varyasyonları ile özel işlevleri yerine getirmek için kullanılan yardımcı makineler ve eklentiler de bulunmaktadır. Bu başlıca makineler veya bunların bazı varyasyonları, yardımcı makineler ve eklentilerle birlikte, muhasebe ve istatistiksel sonuçlar elde etmek amacıyla gruplar, kombinasyonlar veya sistemler halinde kullanılmaktadır.

1. Bu maddenin 6. paragrafında tanımlanan delikli kart makineleri, otomatik işlevlerini mekanik, elektriksel veya elektronik olarak ya da bunların bir kombinasyonu yoluyla yerine getirir. Mekanik delikli kart makineleri otomatik işlevlerini esas olarak mekanik hareketle gerçekleştirir ve kartlardaki deliklere giren küçük pimlerin kontrolü altında delikli kartlardan kaynak verileri alır. Elektriksel delikli kart makineleri otomatik işlevlerini esas olarak elektriksel kontrol altında gerçekleştirir ve kartlardaki deliklere giren fırçalar tarafından tamamlanan elektrik devrelerinin kontrolü altında delikli kartlardan kaynak verileri alır. Elektronik delikli kart makineleri ise otomatik işlevlerini esas olarak elektronik bileşen ve devrelerin kontrolü altında gerçekleştirir ve fırça veya fotoelektrik hücre algılaması ya da manyetik okuma-kaydetme kafaları tarafından tamamlanan devrelerin kontrolü altında, delikli kartlar veya kâğıt şerit üzerindeki deliklerden ya da plastik veya metalik şerit üzerindeki manyetik işaretlerden kaynak verileri alır.

IV. ENDÜSTRİNİN GELİŞİMİ

1. Elektriksel delikli kart makineleri yaklaşık 1860 yılı civarında geliştirildi. İlk ticari elektriksel makineler yalnızca sayısal bilgileri hesaplıyor ve başlangıçta 1890 nüfus sayımının hazırlanmasında hükümet tarafından kullanılıyordu. Bu dönemde makineler yazdırma yapamıyor, yalnızca sayısal verileri hesaplayıp gösterebiliyordu.

2. İlk ticari mekanik delikli kart makineleri, sayısal verileri hesaplamanın yanı sıra yazdırma yeteneğine de sahipti. Başlangıçta 1910 Nüfus Sayımı’nın hazırlanmasında hükümet tarafından kullanıldılar ve özel sektör tarafından ilk kez yaklaşık 1913 yılında kullanılmaya başlandılar. Bunlar, esasen elektriksel delikli kart makineleriyle büyük ölçüde aynı kullanım alanlarına uygundu; elektriksel makineler de yaklaşık 1923 yılı civarında sayısal verileri yazdıracak şekilde geliştirildi.

3. Yaklaşık 1932 yılında, elektriksel ve mekanik delikli kart makineleri, alfabetik verilerin yanı sıra sayısal verileri de yazdırabilecek şekilde daha da geliştirildi. Bu gelişme, temelde istatistiksel ve muhasebesel olan işlevlerini genişletti ve onları, ayrıntılı faturalama, poliçe bildirimleri ve hissedar iletişimlerinin hazırlanmasına; kendi aralarında ve başkalarıyla iletişim kurulmasını gerektiren işlemlere; ve etkin iş operasyonları için gerekli büyük bilgi kütlelerinin otomatik ve hızlı bir biçimde toplanmasına, analiz edilmesine ve dağıtılmasına elverişli hale getirdi.

4. 1930’ların başlarına kadar, hem elektriksel hem de mekanik delikli kart makineleriyle en yaygın olarak kullanılan delikli kartlar 45 sütunlu kartlardı. Bunlar boyut olarak tek tipti ve bir yüzüne, 45 sütun halinde düzenlenmiş ve eşit aralıklarla yerleştirilmiş rakamlar basılıydı. Kaynak veriler, tek delikli bir kodlama sistemine uygun olarak yuvarlak delikler açılarak tüm 45 sütunlu kartlara aktarılıyordu. Kartlar, gerek elektriksel gerekse mekanik delikli kart makineleriyle değiştirilebilir şekilde kullanılabiliyordu. Bunun sonucunda, bir kurulumdaki herhangi bir makine, diğer türdeki bir kurulumdan karşılık gelen bir makineyle değiştirilebiliyor; ayrıca tüm bir delikli kart makine kurulumu da değiştirilebiliyordu. Değiştirmenin türü ne olursa olsun, 45 sütunlu kartlar yeni delikli kart kurulumu için de aynı derecede uygun hizmet veriyordu.

5. 1930'ların başlarında alfabetik tablo makinelerinin geliştirilmesinden sonra, daha büyük kapasiteli kartlara ihtiyaç duyulmuştur. Kapasitesi 60 sütun olan kartlar, davalı tarafından üretilen elektrikli tablo makineleriyle birlikte en yaygın kullanılan kartlar hâline gelmiş; kapasitesi 90 sütun olan kartlar ise davacı tarafından üretilen mekanik tablo makineleriyle birlikte en yaygın kullanılan kartlar olmuştur. Elektrikli tablo makinelerinde kullanılmak üzere 80 sütunlu kartlara açılan deliklerin şekli dikdörtgen yapılmışken, mekanik tablo makinelerinde kullanılan 90 sütunlu kartlarda yuvarlak delikler açılmaya devam edilmiştir. Bu değişikliklerin sonucu olarak, delinmiş tablo kartlarının hiçbir türü hem elektrikli hem de mekanik tablo makinelerinde karşılıklı olarak kullanılabilir olmamıştır.

6. 60 sütunlu ve 90 sütunlu tablo kartları arasındaki bu ve diğer farklılıklar nedeniyle, bir tablo tesisinde kullanılabilen bir tablo makinesi, diğer tablo tesisindeki benzer bir makinenin yerine ikame edilemez. Yalnızca 60 veya 90 sütunlu kartlar kullanan tablo makinelerinden oluşan tüm bir tesis, 90 veya 60 sütunlu kartlar kullanan bir tesisin yerini alabilir. Bir tesis diğerinin yerine geçirildiğinde ve önceki tesisle kullanılan kartlara dayalı raporlar hazırlanmak istendiğinde, bu kartlarda kaydedilmiş olan verilerin, ya manuel olarak ya da bir dönüştürücü aracılığıyla otomatik biçimde yeni bir kart setine aktarılması gerekir.

7. Son yıllarda elektronik tablo aygıtları ve bileşenlerinin geliştirilmesi ve bunun sonucunda işlem hızının ve kapasitesinin artması, verilerin kaydedilmesi ve otomatik tablo makinesi süreçlerini etkilemesi amacıyla delinmiş kâğıt şeritlerin ve plastik ile metal şeritlerin geliştirilmesini ve kullanılmasını gerekli kılmıştır; bunlar delinmiş kartları tamamlamakta ya da onların yerini almaktadır. Kaynak veriler, kâğıt şerit üzerinde kodlanmış delinmiş delikler biçiminde sürekli bir şekilde ya da plastik veya metal şerit üzerinde kodlanmış manyetik noktalar biçiminde depolanır. Şeritte bulunan bilgi kanallarının sayısına ve birlikte kullanıldığı belirli elektronik tablo makinesine bağlı olarak çeşitli kodlar kullanılabilir. Şerit üzerinde bu şekilde depolanan veriler, elektronik tablo makineleri tarafından okunduğunda otomatik süreçleri etkiler ve böylece delinmiş kartlar üzerinde depolanan verilerin kullanılmasıyla elde edilebilen sonuçlarla özdeş sonuçlar elde edilir.

8. 1935'ten günümüze kadar tablo makinelerinin kullanımında büyük bir artış olmuştur. İş dünyasının ve kamu kuruluşlarının büyümesiyle birlikte, bilgilerin toplanması, karşılaştırılması ve iletilmesine yönelik daha büyük bir gereksinim gelişmiştir. Bu gereksinim, kısmen, sürekli olarak yeni kullanım alanlarına uyarlanan tablo makineleri tarafından karşılanmıştır. İş dünyası ve kamu kuruluşlarının deneyimleri, tablo makinelerinin ekonomik, idari, malzeme ve personel sorunlarının kontrol ve planlama yönlerinin çözümünde hayati öneme sahip olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum özellikle büyük kamu hizmeti kuruluşları, bankalar ve hayat sigortası şirketleri, imalat ve yayıncılık işletmeleri ile kolluk kuvvetleri, vergi toplama ve yaşlılık yardımı ajansları dâhil olmak üzere federal, eyalet ve belediye hükümetine bağlı kuruluşlar arasında geçerlidir.

V. İLGİLİ EYALETLERARASI TİCARET VE TİCARİ FAALİYET

1. Davalı, New York eyaletinin Endicott, Poughkeepsie ve Kingston kentlerindeki fabrikalarında elektrikli ve elektronik tablo makineleri üretmektedir. Tablo makineleri için onarım ve yedek parçaları bu fabrikalarda üretmekte ve tablo makinelerini Amerika Birleşik Devletleri genelindeki bu ve diğer yerlerde yeniden kondisyonlamaktadır. Kendisi veya bir önceki şirketi, 1905 yılından beri elektrikli tablo makinelerinin imalatıyla uğraşmaktadır. 1952 yılından beri elektronik tablo makinelerinin imalatıyla meşguldür.

2. Davalı tarafından üretilen tablo makineleri ile onarım ve yedek parçalar, New York eyaletindeki fabrikalarından Amerika Birleşik Devletleri genelinde bulunan kullanıcıların iş yerlerine eyaletlerarası ticaret yoluyla sevk edilmektedir. Bu sevkiyat, ya doğrudan doğruya ya da davalının Amerika Birleşik Devletleri genelinde bulunan yaklaşık 300 adet sözde satış ofisi veya yaklaşık 500 bakım ve onarım servis ofisi aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

3. Davalı, tablo makinelerini kimseye satmamış ve satmayacaktır. Uzun yıllardır, tablo makinelerini kullanıcılara satmak yerine kiralama politikasını sürdürmektedir. Davalının tablo makineleri kiralanmadıkça hiç kimse tarafından kullanılamaz.

4. Davalı, hâlen Amerika Birleşik Devletleri'ndeki elektrikli tablo makinelerinin esasen tamamına sahiptir ve bu davanın açılmasından önceki on yıldan fazla bir süre boyunca da bunların neredeyse tamamına sahip olmuştur. Davalı, hâlen Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanımda olan elektronik tablo makinelerinin büyük bir bölümüne sahiptir. Davalı tarafından üretilmiş ve hâlen Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanımda olan elektrikli ve elektronik tablo makineleri, tüm tablo makinelerinin %80'inden fazlasını oluşturmaktadır.

5. Davalının tablo makinelerinin kullanımı karşılığında aldığı yıllık kira geliri hâlen 200.000.000 ABD dolarını aşmaktadır. 1950 ile bu davanın açılması arasındaki dönemde, davalının elde ettiği yıllık kira gelirlerinde, her bir önceki yıla kıyasla yılda yaklaşık %25 oranında sürekli ve düzenli bir artış olmuştur. 1948 ile 1950 arasındaki dönemde bu yıllık kira geliri 100.000.000 ABD dolarını aşmıştır.

6. Davacı, New York eyaletinin Ilion ve Elmira kentlerinde; Pennsylvania eyaletinin Philadelphia kentinde; ve Minnesota eyaletinin St. Paul kentinde bulunan fabrikalarında mekanik, elektrikli ve elektronik tablo makineleri üretmektedir. Onarım ve yedek parçaları bu fabrikalarda üretmekte ve tablo makinelerini Amerika Birleşik Devletleri genelindeki bu ve diğer yerlerde yeniden kondisyonlamaktadır. Kendisi veya bir önceki şirketi, 1911 yılından beri mekanik tablo makinelerinin, 1941 yılından beri ise elektrikli ve elektronik tablo makinelerinin imalatıyla uğraşmaktadır.

7. Davacı tarafından üretilen ve satılan veya kiralanan tablo makineleri, hâlen Amerika Birleşik Devletleri'nde kullanımda olan tüm tablo makinelerinin %10'undan daha azını oluşturmaktadır ve bu davanın açılmasından önceki on yıldan fazla bir süre boyunca da bu oran %10'un altında kalmıştır.

8. Davacının tablo makinelerinin kiralanması ve satılmasından elde ettiği toplam yıllık gelir hâlen 11.000.000 ABD dolarından azdır. 1948 ile 1950 yıllarının her birinde, tablo makinelerinin kiralanması ve satılmasından elde ettiği yıllık gelir 10.000.000 ABD dolarından önemli ölçüde daha az olmuştur. 1950 ile 1955 yılları arasında davacının tablo makinelerinin kiralanması ve satılmasından elde ettiği gelirlerde küçük bir yıllık artış görülmüş olsa da, bu dönem boyunca davacının tablo makinesi endüstrisindeki göreli konumu sürekli olarak gerilemiştir.

9. Davacının tablo makineleri, Amerika Birleşik Devletleri genelindeki kullanıcılara, davalının tablo makineleriyle rekabet hâlinde sunulmaktadır. Ancak davacının tablo makineleri, 1934 yılından beri, tablo makinelerinin mevcut veya potansiyel kullanıcılarına satılmış veya satışa sunulmuş olmanın yanı sıra kiralanmış veya kiralamaya sunulmuştur. Kullanıcılar, davacının tablo makinelerini diledikleri gibi satın alabilir veya kiralayabilirler.

VI. İHLALLER VE BUNLARIN ETKİLERİ

1. Uzun yıllar boyunca ve uygulanabilir yasal zamanaşımı süresi içinde (15 U.S.C. § 16) — Amerika Birleşik Devletleri'nin, 21 Ocak 1952 tarihinde, New York Güney Bölgesi Amerika Birleşik Devletleri Bölge Mahkemesi'nde (Hukuk Davası No. C-12-344, hâlen derdest) davalı aleyhine açtığı davanın şikâyetinin sunulmasından altı yıl öncesinden başlamak üzere:

(a) Davalı, söz konusu şikâyette Amerika Birleşik Devletleri tarafından da ileri sürüldüğü üzere, yukarıda tanımlanan eyaletlerarası ticaret ve ticari faaliyetlerde, tablo makinelerinin ve bu makinelerde kullanılacak onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve

• Sperry-Rand satışı alanlarında, Sherman Antitröst Yasası'nın 1. Bölümü, 15 USC § 1'i ihlal edecek şekilde, kamuya genel olarak ve özellikle davacıya zarar verecek biçimde, makul olmayan rekabet kısıtlamaları oluşturan sözleşmelere veya birleşimlere haksız ve hukuka aykırı olarak girmiştir;

(b) Davalı, yine söz konusu şikâyette Amerika Birleşik Devletleri tarafından da ileri sürüldüğü üzere, yukarıda tanımlanan eyaletlerarası ticaret ve ticari faaliyetlerde, tablo makinelerinin ve bu makinelerde kullanılacak onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve satışı alanlarında, Sherman Antitröst Yasası'nın 2. Bölümü, 15 USC § 2'yi ihlal edecek şekilde, tekelleşmeye teşebbüs etmiş, tekelleşmiş ve hâlen tekelleşmeyi sürdürmektedir; bu durum kamuya genel olarak ve özellikle davacıya zarar vermiştir; ve

(c) Davalı, tablo makinelerini ve bu makinelerde kullanılacak onarım ve yedek parçaları, kiracının davacı veya davalının herhangi bir başka rakibi tarafından üretilmiş tablo makinelerini satın almaması, kiralamaması veya kullanmaması ve davalının tablo makinelerinde kullanılmak üzere davacı veya davalının herhangi bir başka rakibi tarafından üretilmiş onarım ve yedek parçaları kullanmaması, satın almaması veya kiralamaması şartı, anlaşması ya da anlayışıyla kiralamış ve bu tür kiralama sözleşmelerine girmiştir; bunun etkisi, tablo makinelerinin ve bu makinelerde kullanılacak onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve satışı alanındaki eyaletlerarası ticarette rekabeti önemli ölçüde azaltmak ve tekelleşme eğilimi oluşturmak olmuştur; bu durum Clayton Antitröst Yasası'nın 3. Bölümü, 15 USC § 14'ü ihlal edecek şekilde kamuya genel olarak ve özellikle davacıya zarar vermiştir.

26.

Davalı, tablo makinelerini satmak yerine kiralama politikasına, sürekli ve hiçbir sapma göstermeksizin bağlı kalmıştır. Bu politika, davalının makinelerini kiralayanların davacının tablo makinelerini satın almasını veya kiralamasını önleme amacıyla veya bu etkiyi doğuracak şekilde benimsenmiş ve sürdürülmüştür.

27.

Davalı, tablo makinelerini, kiracının yalnızca davalı tarafından üretilen tablo makinelerini kiralayıp kullanmayı ve başkaları tarafından üretilen tablo makinelerini kiralamamayı, satın almamayı veya kullanmamayı kabul etmesi şartıyla kiralamıştır. Bu tür kiralamaların amacı veya etkisi, davalının tablo makinelerini kiralayanların davacı tarafından üretilen tablo makinelerini kiralamasını veya satın almasını engellemek olmuştur.

28.

Davalı, başkaları tarafından üretilen tablo makinelerinin kendi tablo makineleriyle birlikte kullanılmasına veya başkaları tarafından üretilen ek donanımların kendi tablo makinelerine takılmasına izin vermeyi reddetmiştir. Bu tür retlerin amacı veya etkisi, davalının tablo makinelerini kiralayanların davacı tarafından üretilen tablo makinelerini veya ek donanımları kiralamasını ya da satın almasını engellemek olmuştur.

29.

Davalı, davacının tablo makinelerini satın almak veya kiralamakla ilgilenen kullanıcılara veya potansiyel kullanıcılara, aşağıdakiler dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, ayrıcalıklı muameleler sunmuş veya vermiştir:

• indirimler,
• yoğun dönemlerde kira almaksızın tablo makineleri sağlanması,
• ek vardiya ücretlerinden feragat edilmesi,
• durgun dönemlerde kiraların düşürülmesi,
• uzun süreler boyunca ücretsiz deneme kullanımları verilmesi.

Bu tür ayrıcalıklı muamelenin amacı veya etkisi, söz konusu kullanıcıların veya potansiyel kullanıcıların davacı tarafından üretilen tablo makinelerini kiralamasını veya satın almasını engellemek olmuştur.

30.

Davalı, tablo makineleriyle herhangi bir şekilde ilişkili olan, başkaları tarafından geliştirilen veya sahip olunan gelişmeleri, buluşları ve patentleri sistematik olarak edinmiştir:

1. rakip bir tam tablo makinesi ürün hattı için temel oluşturabilecek olanlar, veya
2. mevcut ya da gelecekte fiilî veya potansiyel rakiplere karşı rahatsız edici bir değer taşıyabilecek olanlar, veya
3. davalı için kendi tablo makinelerinde ya da fiilî veya potansiyel rakiplerin makinelerinde herhangi bir mevcut veya gelecekteki değere sahip olabilecek olanlar.

Bu tür edinimlerin amacı veya etkisi, davacının bu patentleri elde etmesini önlemek ya da davacının rakip tablo makineleri üretmesini caydırmak olmuştur.

31.

Davalı, Amerika Birleşik Devletleri Patent Ofisi'nde sistematik olarak itiraz süreçlerine girerek, davacıya ve başkalarına elektrikli veya elektronik tablo makineleriyle ilgili patentlerin verilmesine karşı çıkmıştır. Bu tür karşı çıkışların amacı veya etkisi, davacının ve başkalarının bu tür tablo makinelerine ilişkin patent başvurularını sonuçlandırmasını önlemek, engellemek veya geciktirmek olmuştur.

32.

Davalı, patentleri kullanarak davacıyı ve başkalarını çevreleme ve dışlama yoluna gitmiştir. Patentlerin bu şekilde kullanılmasının amacı veya etkisi, davacının rekabetçi elektrikli ve elektronik tablo makineleri üretmesini önlemek veya zorlaştırmak olmuştur.

33.

Davalı, elektrikli ve elektronik tablo makinelerine ilişkin patentleri kapsamında, makinelerinin kiracıları dışında veya geri lisans verme gibi ağır şartlar altında lisans vermeyi reddetmiştir. Bu tür retlerin amacı veya etkisi, davacının patentleri veya bunlar kapsamındaki hakları elde etmesini engellemek olmuştur.

34.

Davalı, uzun vadeli ve münhasır danışmanlık sözleşmeleri temelinde bu tür mucitleri istihdam ederek, buluşların tablo makinelerinin imalatında yararlı olabileceği alanlarda aktif olan mucitlerin hizmetlerini önceden bağlamıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, bu mucitlerin davacı tarafından istihdam edilmesini engellemek olmuştur.

35.

Davalı, elektrikli ve elektronik araştırma veya geliştirme faaliyetlerinde bulunan kişiler ya da bağımsız kuruluşlarla, elektrikli veya elektronik tablo makinelerinin ya da bunların bileşenlerinin geliştirilmesi veya imalatında ilişkili veya yararlı olan keşifler veya buluşlar üzerinde münhasır haklar elde etmesini sağlayan sözleşmeler, anlaşmalar veya mutabakatlar yapmıştır. Bu tür sözleşmelerin, anlaşmaların veya mutabakatların amacı veya etkisi, davacıyı bu tür keşiflere veya buluşlara erişimden yoksun bırakmak olmuştur.

36.

Davalı, tablo makinelerinin deneysel amaçlarla kullanılmasına izin vermeyi reddetmiştir. Bu tür bir reddin amacı veya etkisi, davacının yeni veya geliştirilmiş tablo makineleri geliştirmesini engellemek olmuştur.

37.

Davalı, tekel konumunu ve pazardaki yüksek payını vurgulamış veya kullanarak, potansiyel kullanıcıları kendi tablo makinelerinin davacınınkilerden üstün olduğuna ikna etmeye çalışmıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, söz konusu potansiyel kullanıcıları davacının tablo makinelerini kiralamamaya veya satın almamaya yönlendirmek olmuştur.

38.

Davalı, tekel konumunu ve aynı veya benzer sektörlerdeki yaygın tablo makinesi kurulumlarını vurgulamış veya kullanarak, potansiyel kullanıcıları bu sektörlerin tablo sorunlarını çözmede daha fazla deneyime sahip olduğuna ikna etmeye çalışmıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, söz konusu potansiyel kullanıcıları davacının tablo makinelerini satın almamaya veya kiralamamaya yönlendirmek olmuştur.

39.

Davalı, ülkenin tüm bölgelerinde ve ekonominin tüm kesimlerinde sahip olduğu tekel konumunu ve tablolama makinelerinin yaygın kurulu tabanını, muhtemel kullanıcıları, bu muhtemel kullanıcılar tarafından kiralanan tablolama makinelerinde bir arıza meydana gelmesi halinde yedek ekipmanın mevcut olacağına ikna etmek amacıyla vurgulamış veya kullanmıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, özellikle davacının tablolama makinelerinin çok azının ya da hiç birinin çalışır durumda olmadığı bölgelerde, söz konusu muhtemel kullanıcıları davacının tablolama makinelerini satın almaktan veya kiralamaktan caydırmak olmuştur.

40.

Davalı, tablolama makinelerinin kullanıcılarını veya muhtemel kullanıcılarını, bilgilerin değişimi, istatistiklerin derlenmesi, oranların belirlenmesi ya da bu tür verilerin başka şekilde özümsenmesi veya kullanılması amacıyla, delikli tablolama kartları üzerindeki verileri tedarikçilere, müşterilere, ticaret birliklerine, derecelendirme bürolarına, bankalara, kamu kurumlarına veya diğerlerine iletmeye veya bunlardan almaya ikna etmiş ve bununla bağlantılı olarak, tekel konumunu ve tablolama makinelerinin yaygın kurulu tabanını kullanarak bu kullanıcıları davalının tablolama makinelerinde standartlaşmaya yönlendirmiştir. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, söz konusu kullanıcıları davacının tablolama makinelerini satın almamaya veya kiralamamaya yöneltmek olmuştur.

41.

Davalı, henüz üretimde olmayan ve üretime başlamaya hazır olmadığı bir tür veya modelde tablolama makinelerini kiralamayı teklif etmiş ve bu makinelerin kiralanmasına ilişkin anlaşmalar yapmıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, muhtemel kullanıcıları, halihazırda davacı tarafından üretilmekte olan tablolama makinelerini satın almaktan veya kiralamaktan alıkoymak olmuştur.

42.

Davalı, makul olarak böyle bir teslimatı yapmayı bekleyemeyeceği bir tarihte veya öncesinde tablolama makinelerinin teslimini teklif etmiş veya kabul etmiş ve bazı durumlarda böyle bir teslimatı gerçekleştirememesi halinde yüksek tutarda cezai şart ödemeyi kabul etmiştir. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, muhtemel kullanıcıları davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini satın almaktan veya kiralamaktan caydırmak olmuştur.

43.

Davalı, Amerika Birleşik Devletleri’nin başlıca şehirlerinde 15’ten fazla hizmet bürosunu sürdürmüş ve işletmiştir. Bu hizmet bürolarının sürdürülmesi ve işletilmesinin amacı veya etkisi, tablolama makinelerini kullanmayanlar ile yoğun yük dönemlerinde ve diğer zamanlarda ek tablolama hizmetine ihtiyaç duyan davalının tablolama makinelerini kullananlar tarafından talep edilen tablolama hizmetine yönelik mevcut talebi önceden kaplamak suretiyle, davacının tablolama makinelerinin kiralanması veya satılması için olan pazarı sınırlamak olmuştur.

44.

Davalı aşağıdakileri reddetmiştir:

1. kira bedelleri, bakım, servis ve onarım veya yedek parçalar için ayrı ayrı ücretlendirme yapmak ve bunları bunun yerine standart kira bedeline dahil etmek;
2. onarım veya yedek parçalarını bağımsız servis veya onarım kuruluşlarına ya da kişilere satmak;
3. tablolama makinelerinin işletilmesi, bakımı veya onarımı ile ilgili kılavuzlarını veya talimat kitaplarını bağımsız servis veya onarım kuruluşlarına ya da kişilere vermek; ve
4. bağımsız servis veya onarım personelinin kendi eğitim veya servis okullarına katılmasına izin vermek.

Bu tür reddetmelerin amacı veya etkisi, tablolama makinelerinin servis ve bakımını yapan rakip kuruluşların gelişimini ve büyümesini caydırmak ve engellemek suretiyle, davacının tablolama makinelerinin kullanımda sınırlı sayıda bulunduğu ve yalnızca davacının tablolama makineleri için bir onarım veya servis kuruluşu sürdürmenin ekonomik olmadığı bölgelerde, muhtemel kullanıcıların davacının tablolama makinelerini satın almasını veya kiralamasını engellemek olmuştur.

45.

Davalı, kendi ürettiği tablolama makineleri lehine ve davacı tarafından üretilen tablolama makineleri aleyhine yanlış beyanlarda bulunmuştur. Bu yanlış beyanların amacı veya etkisi, muhtemel kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaya ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmamaya yöneltmek olmuştur.

46.

Davalı, davacı tarafından üretilen tablolama makinelerinin etkin ve normal çalışmasına müdahale etmiş veya bunlarla oynama yapmıştır. Bu tür davranışların amacı veya etkisi, davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanan kullanıcıları bunları kullanmaya devam etmekten caydırmak ve söz konusu kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaya yöneltmek olmuştur.

47.

Davalı, açık veya örtülü tehditler ya da diğer bir baskı biçimi yoluyla, kullanıcıları veya muhtemel kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kiralamaya ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kiralamamaya veya satın almamaya sevk etmiştir.

48.

Davalı, tablolama makinelerinin bir kullanıcısından veya muhtemel kullanıcısından, kendisinin de davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaması ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmayı reddetmemesi halinde, bu kullanıcıdan malzeme satın almaya devam etmeyi reddetmiş veya reddetmekle tehdit etmiştir.

49.

Davalının yöneticileri, müdürleri veya çalışanları, tablolama makinelerinin kullanıcıları veya muhtemel kullanıcıları olan kuruluşlarda yönetici, müdür veya çalışan olarak ya da danışman sıfatıyla görev yapmıştır. Davalı, bu kişilerin bu şekilde görev yapmasına, söz konusu kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaya ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmamaya yöneltmek amacıyla veya bu etkiyi doğuracak biçimde neden olmuş veya buna izin vermiştir.

50.

Tablolama makinelerinin kullanıcılarının veya muhtemel kullanıcılarının yöneticileri, müdürleri, çalışanları veya danışmanları, davalının yöneticileri, müdürleri, çalışanları veya danışmanları olarak görev yapmıştır. Davalı, bu kişilerin bu şekilde görev yapmasına, söz konusu kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaya ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmamaya yöneltmek amacıyla veya bu etkiyi doğuracak biçimde neden olmuş veya buna izin vermiştir.

51.

Davalının yöneticileri, müdürleri, çalışanları veya danışmanları, fiili veya muhtemel tablolama makinesi kullanıcılarının ihtiyaçlarını değerlendirmek veya bu ihtiyaçlara göre tablolama makinelerinin kapasitesini, kalitesini, uygunluğunu ya da değerini belirlemek amacıyla oluşturulan kurul veya panellerde uzman olarak görev yapmıştır. Davalı, bu kişilerin bu şekilde görev yapmasına, söz konusu kullanıcıları davalı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmaya ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerini kullanmamaya yöneltmek amacıyla veya bu etkiyi doğuracak biçimde neden olmuş veya buna izin vermiştir.

52.

Davalının yöneticileri, müdürleri, çalışanları veya danışmanları, kamu kurumları tarafından temin edilecek tablolama makineleri için tekliflerin, planların ve şartnamelerin hazırlanmasında kamu kurumları ile birlikte yer almıştır. Davalı, bu kişilerin bu şekilde görev yapmasına, davalı tarafından üretilen tablolama makinelerinin tercih edilmesine yol açmak ve böylece davacı tarafından üretilen tablolama makinelerinin kullanılmasını dışlamak amacıyla veya bu etkiyi doğuracak biçimde neden olmuş veya buna izin vermiştir.

53.

Davalı, mühendislik danışmanlarını, muhasebe firmalarını, yönetim danışmanlarını ve benzer konumdaki diğerlerini, müşterilerine davalı tarafından üretilen tablolama makinelerinin kullanılmasını tavsiye etmeye ve davacı tarafından üretilen tablolama makinelerinin kullanılmasını tavsiye etmemeye yöneltmiştir.

54.

Davalı, burada 26’dan 53’e kadar olan paragraflarda belirtilen uygulamaları, faaliyetleri, davranışları ve politikaları, diğer hususların yanı sıra, burada 25. paragrafta ileri sürülen hukuk ihlallerini ilerletmek veya gerçekleştirmek amacıyla veya bu etkiyle sürdürmüş ve sürdürmeye devam etmektedir.

55.

Davalının yukarıda açıklanan hukuka aykırı faaliyetlerinin doğrudan bir sonucu olarak, kamuoyu tablolama makinelerinin ve bu makineler için onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve satışı alanlarında serbest ve sınırsız rekabetin sağladığı yararlardan mahrum bırakılmış ve davacı, işine ve malvarlığına 30.000.000 ABD Doları tutarında zarar görmüştür. Ayrıca, davalının hukuka aykırı faaliyetleri, durdurulmadığı takdirde, kamuya ve davacıya daha fazla zarar vermeye devam edecektir.

VII. TALEP EDİLEN HUKUKİ ÇARE

BU NEDENLE davacı talep eder:

1. Mahkemenin aşağıdaki şekilde hüküm ve karar vermesini

Dava Dilekçesi

Davalı, Sherman Yasası’nın 1 ve 2. maddeleri ile Clayton Yasası’nın 3. maddesini ihlal ederek, tablolama makinelerinin ve bu makineler için onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve satışı alanlarında eyaletler arası ticaret ve rekabeti önemli ölçüde azaltmış, makul olmayan biçimde kısıtlamış, tekel kurmaya teşebbüs etmiş ve tekel oluşturmuştur.

Hukuki Çare Talebi

1. Davalının, yöneticilerinin, müdürlerinin, çalışanlarının, acentelerinin, temsilcilerinin ve haleflerinin, yukarıda tanımlanan ticaret ve rekabeti makul olmayan biçimde kısıtlamasını, tekel kurmaya teşebbüs etmesini ve tekel oluşturmasını ve 26’dan 53’e kadar olan paragraflarda ileri sürülen hukuka aykırı uygulamalara girişmesini yasaklayan bir ihtiyati tedbir kararı verilmesi;

2. Burada şikâyet edilen ihlallerin etkilerini ortadan kaldırmak ve tablolama makinelerinin ve bu makineler için onarım ve yedek parçaların imalatı, dağıtımı, kiralanması ve satışı alanlarında serbest ve açık rekabeti yeniden tesis etmek için gerekli ve uygun olabilecek diğer emirlerin mahkemece verilmesi;

3. Davacı lehine, yürürlükteki hukuk hükümlerine uygun olarak, uğradığı zararın üç katı olan 90.000.000 ABD Doları tutarında bir hüküm tesis edilmesi;

4. Bu davanın tüm yargılama giderlerinin, davacının avukatlarının hizmetleri için makul bir ücret de dahil olmak üzere, davalı tarafından ödenmesine karar verilmesi; ve

5. Davanın niteliğinin gerektirdiği ve bu mahkemeye adil ve uygun görünen diğer, ilave ve farklı hukuki çarelerin davacıya tanınması.

Vekiller

Bergson & Borkland
World Center Building
Washington 6, D.C.

Frost & Towers
Southern Building
Washington 5, D.C.

Frank C. Sterck
1615 L Street, N.W.
Washington 6, D.C.

Of Counsel

Francis J. McNamara
315 Fourth Avenue
New York 10, New York
Davacı Vekili

Forum

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ NEW YORK GÜNEY BÖLGESİ BÖLGE MAHKEMESİ

AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ, Davacı,
vs.

NİHAİ HÜKÜM

Davacı Amerika Birleşik Devletleri’nin, 21 Ocak 1952 tarihli işbu şikâyetini sunmuş olması; davalı International Business Machines Corporation’ın (bundan sonra IBM olarak anılacaktır) mahkemeye çıkmış ve şikâyetteki esas iddiaları reddeden cevabını sunmuş olması; ve davacı ile davalının, avukatları aracılığıyla, burada herhangi bir maddi veya hukuki meselenin yargılaması ya da karara bağlanması yapılmaksızın ve taraflardan herhangi biri tarafından bu tür bir meseleye ilişkin herhangi bir kabul olmaksızın, işbu Nihai Hükmün verilmesine rıza göstermiş olmaları;

İŞBU NEDENLE, burada herhangi bir tanıklık alınmadan ve herhangi bir maddi veya hukuki meselenin yargılaması ya da karara bağlanması yapılmaksızın ve yukarıda belirtildiği üzere her bir tarafın rızası üzerine,

AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE EMREDİLMİŞ, HÜKME BAĞLANMIŞ VE KARARA VARILMIŞTIR:

I

Mahkeme, bu davanın konu bakımından ve taraflar bakımından yargı yetkisine sahiptir. Şikâyet, 2 Temmuz 1890 tarihli ve "Ticareti ve Ticari Faaliyetleri Hukuka Aykırı Kısıtlamalara ve Tekellere Karşı Koruma Hakkında Kanun" başlıklı Kongre Yasası’nın (genellikle Sherman Yasası olarak bilinir) değiştirilmiş hâlinin 1 ve 2. maddeleri uyarınca IBM aleyhine giderim sağlanabilecek bir talep ortaya koymaktadır.

II

İşbu Nihai Hükümde kullanılan terimler aşağıdaki anlamlara gelir:

(a) "Tablo kartı", mekanik veya elektriksel (elektronik dâhil) yollarla algılanmak üzere deliklenmiş boşluklar biçiminde verilerin kaydedilmesi için tasarlanmış bir birim kayıt kartı anlamına gelir.

(b) "Tablo kartı makineleri", tablo kartları yapmak için kullanılan makineler ve cihazlar ile bunlara ait ek donanımlar anlamına gelir.

(c) "Tablolama sistemi", tablo kartları aracılığıyla alfabetik ve/veya sayısal muhasebe ve/veya istatistiksel verileri girmek, dönüştürmek, almak, sınıflandırmak, hesaplamak ve kaydetmek yeteneğine sahip herhangi bir makine grubunu ve bu sistem içinde verilerin depolanması ve iletilmesi için tablo kartlarının kullanıldığı sistemleri ifade eder; ancak, burada tanımlandığı şekliyle "elektronik veri işleme sistemi" tablo sistemine dâhil değildir.

(d) "Tablolama makinesi", esas olarak bir tablolama sisteminde kullanılan bir makine veya cihaz ile buna ait ek donanımları ifade eder.

(e) "Elektronik veri işleme sistemi", tablo kartlarının ara kullanımına gerek olmaksızın alfabetik ve/veya sayısal muhasebe ve/veya istatistiksel verileri girmek, almak, depolamak, sınıflandırmak, hesaplamak ve/veya kaydetmek yeteneğine sahip, otomatik olarak birbirleriyle iletişim kuran bir veya daha fazla makine biriminden oluşan herhangi bir makineyi veya makine grubunu ifade eder; bu sistem bir veya daha fazla merkezi veri işleme tesisi ile bir veya daha fazla depolama tesisini içerir ve ayrıca aşağıdakilerden herhangi birine sahiptir:

1. gerekli veri işleme işlemleri için talimatların en azından bir kısmını depolama tesislerinde alma ve saklama yeteneği; veya
2. depolama ile birlikte, depolamadaki verilerin konumunun ya da tanımlayıcı adının veya numarasının alfabetik ve/veya sayısal gösterimini alıp kullanarak bu verilere erişimi denetleme yeteneğine doğası gereği sahip olan araçlar; veya
3. 1.000 veya daha fazla alfabetik ve/veya ondalık sayısal karakter ya da bunların eşdeğerini depolama kapasitesi.

(f) "Elektronik veri işleme makinesi", esas olarak bir elektronik veri işleme sisteminde veya onunla birlikte kullanılan bir makine veya cihaz ile buna ait ek donanımları ifade eder.

(g) "Standart tablolama makinesi" veya "standart elektronik veri işleme makinesi", IBM tarafından üretilmiş ve müşterilerine genel olarak sunulmuş bir tablolama makinesi veya elektronik veri işleme makinesi anlamına gelir.

(h) "Özel amaçlı tablolama makinesi" veya "özel amaçlı elektronik veri işleme makinesi", sınırlı sayıda müşteri tarafından kullanılmak üzere IBM tarafından tasarlanmış ve üretilmiş, ancak tüm IBM müşterilerine genel olarak sunulmayan bir tablolama makinesi veya elektronik veri işleme makinesi anlamına gelir.

(i) "Yeni" makineler, (1) yeni ve/veya kullanılmış parça veya bileşenlerin ilk montajı yoluyla üretilen veya (2) hâlihazırda bu şekilde monte edilmemekle birlikte mevcut makinelerin yeniden yapılandırılması yoluyla üretilen ve kiraya verilmesi genel olarak teklif edilen herhangi bir makine türüne ilişkin tablolama veya elektronik veri işleme makineleri anlamına gelir.

(j) "Puan değeri", IBM tarafından makine hizmet sözleşmeleri kapsamında müşterilerine kiralanan bir tablolama veya elektronik veri işleme makinesi için aylık olarak alınan ücretin dolar tutarı anlamına gelir.

(k) "Hizmet bürosu faaliyeti", başkaları için ücret karşılığında tablolama ve/veya elektronik veri işleme makineleri kullanılarak muhasebe, istatistiksel ve matematiksel bilgilerin ve raporların hazırlanması anlamına gelir.

(l) "Hizmet bürosu", esas olarak hizmet bürosu faaliyetiyle uğraşan bir kuruluş anlamına gelir.

(m) "Mevcut patent" (veya "mevcut patentler"), IBM tarafından 1 Ocak 1956 tarihinde sahip olunan veya kontrol edilen ya da IBM’in o tarihte başkalarına lisans veya alt lisans verme yetkisine sahip olduğu; tablolama kartları, tablo kartı makineleri, tablolama makineleri veya sistemleri ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemleri ile ilgili olan (ancak yalnızca bu kapsamda olmak üzere) herhangi bir Amerika Birleşik Devletleri patent belgesini (işbu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden sonraki 30 gün içinde bu Mahkemeye sunulacak Ek A’da listelenen patentler dâhil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere) veya patent başvurusunu ve bu patentlerin herhangi bir bölünmesini, devamını, yeniden düzenlemesini veya uzatımını ifade eder.

(n) "Gelecekteki patent" (veya "gelecekteki patentler"), mevcut patentler hariç olmak üzere, 1 Ocak 1956 tarihini izleyen beş yıllık süre içinde IBM tarafından sahip olunan veya kontrol edilen ya da IBM’in bu süre içinde başkalarına lisans veya alt lisans verme yetkisine sahip olduğu; tablolama kartları, tablo kartı makineleri, tablolama makineleri veya sistemleri ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemleri ile ilgili olan (ancak yalnızca bu kapsamda olmak üzere) herhangi bir Amerika Birleşik Devletleri patent belgesini veya patent başvurusunu ve bunların herhangi bir bölünmesini, devamını, yeniden düzenlemesini veya uzatımını ifade eder.

(o) "Bağlı ortaklık", oy hakkı bulunan hisselerinin (belirli temettülerin ödenmemesi hâlinde oy hakkı bulunan imtiyazlı hisseler hariç) %50’sinden fazlası doğrudan veya dolaylı olarak IBM’e ait olan bir şirket anlamına gelir.

(p) "Kişi", bireyler, ortaklıklar, firmalar, dernekler, devlet, devlet kurumları veya şirketler anlamına gelir; ancak IBM’in yöneticileri, yetkilileri, çalışanları, temsilcileri ve vekilleri olan bireyleri kapsamaz ve ayrıca, açıkça belirtilmedikçe IBM’in bağlı ortaklıklarını da kapsamaz.

III

İşbu Nihai Hükmün IBM’e uygulanabilir hükümleri, IBM’in bağlı ortaklıkları, yetkilileri, yöneticileri, temsilcileri, çalışanları, halefleri, devralanları ve IBM adına, aracılığıyla veya için hareket eden tüm kişiler için de geçerli olacaktır; ancak burada açıkça öngörülmedikçe, Amerika Birleşik Devletleri dışındaki herhangi bir yerde herhangi bir eylemi yapma veya yapmaktan kaçınma yükümlülüğü getirmez.

IV

(a) İşbu Nihai Hükmün bu IV. Bölümünün amacı, IBM tarafından kiralama ve satış için sunulan tablolama ve elektronik veri işleme makinelerinin kullanıcılarına ve potansiyel kullanıcılarına, bu makineleri, IBM için kiralama ücretleri ile şart ve koşullara kıyasla esaslı biçimde daha avantajlı olmayacak fiyatlar, şartlar ve koşullar altında satın alma ve sahip olma imkânı sağlamaktır.

(b) IBM’e, işbu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren en geç bir yıl içinde başlamak üzere aşağıdakileri sunması emredilmekte ve talimat verilmektedir:

1. izleyen 18 aylık süre içinde herhangi bir zamanda, IBM tablolama veya elektronik veri işleme makinesi kiracısına, söz konusu kiracı tarafından kullanılan her bir makineyi satmak;
2. bundan sonra, IBM tarafından hâlihazırda üretilen ve kiralama veya satış için sunulan her türden yeni standart tablolama ve elektronik veri işleme makinelerini herhangi bir zamanda satmak; ve
3. IBM tarafından tasarlanmış ve üretilmiş olan herhangi bir yeni özel amaçlı tablolama veya elektronik veri işleme makinesini, tasarlandığı kullanıcıya satmak.

(c) IBM’e ayrıca aşağıdakiler emredilmekte ve talimat verilmektedir:

1. işbu IV. Bölümün (b)(1) paragrafı uyarınca satışa sunulan her bir makine için, ilk kurulum tarihinden (ilk montaj veya yeniden yapılandırmadan sonra) itibaren her tam yıl için %10 indirim uygulanarak, aynı tür ve modeldeki yeni bir makinenin satış fiyatını aşmayacak bir satış fiyatı belirlemek; ancak sekiz yıldan daha eski makineler için fiyat, bu satış fiyatının %25’inden fazla olmayacaktır;
2. işbu IV. Bölümün (b)(2) ve (b)(3) paragrafları uyarınca satışa sunulan her bir makine için, söz konusu makinenin kiralama ücretleriyle ticari açıdan makul bir ilişkiye sahip bir satış fiyatı belirlemek;
3. tablolama veya elektronik veri işleme makinelerinin satışıyla ilgili olarak, benzer iş makinelerinin satışında teamül olan garantiler ile, alıcının tercihine bağlı olarak, kredi değerliliği tatmin edici olan alıcılar için makul kredi koşulları dâhil olmak üzere, uygun olabilecek diğer ayrımcı olmayan şartları belirlemek;
4. tablolama ve elektronik veri işleme makinelerinin satışı için satış temsilcilerine, aynı makinelerin kiralanması için aldıkları ücretten daha az elverişli olmayan bir ücretlendirme sağlamak; ve
5. tablolama ve elektronik veri işleme makineleri için sipariş talep edilirken, bu makinelerin satış ve kiralama fiyatları ile şart ve koşullarının tam ve adil bir şekilde açıklanmasını sağlamak.

(6) yazılı talep üzerine, IBM tablolama veya elektronik veri işleme makinelerinin kiralanması veya satın alınmasıyla ilgilenen her kişiye, bu makinelerin teslim tarihleri ile kiralama ve satın alma şart ve koşulları hakkında eksiksiz bilgiyi yazılı olarak sunmak; ve

(7) işbu IV. Bölümün (b)(2) paragrafı uyarınca satılması gereken makineler için verilen satın alma ve kiralama siparişlerini, kiralama ve satın alma siparişleri arasında ayrım yapmaksızın ve idari olarak mümkün olduğu ve yasaların izin verdiği ölçüde, alındıkları sıraya göre yerine getirmek.

(d) İşbu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden iki ile on yıl sonra Davacı tarafından açılacak herhangi bir hukuk davası veya yargılamada, IBM’in bu IV. Bölüm hükümlerine uyup uymadığı hususu uyuşmazlık konusu olursa, ispat yükü IBM üzerinde olacaktır ve IBM bu IV. Bölüm hükümlerine uyduğunu ortaya koymakla yükümlü olacaktır.

V

(a) IBM’in, işbu Nihai Hükmün VIII. Bölümünde öngörülen Service Bureau Corporation veya başka bir kişiye ait olan herhangi bir kullanılmış IBM tablolama veya elektronik veri işleme makinesini, (1) IBM’den bir tablolama veya elektronik veri işleme makinesi satın alınması sırasında takas olarak veya (2) bir müşterinin IBM’e o sırada veya daha sonra ödeyeceği tutarlara karşı makul bir alacak olarak kabul edilmesi halleri dışında edinmesi yasaklanmış ve engellenmiştir.

(b) IBM’e, işbu V. Bölümün (a) paragrafı uyarınca edindiği herhangi bir kullanılmış IBM tablolama veya elektronik veri işleme makinesinin satın alınmasına yönelik siparişleri, işbu V. Bölümün (c) paragrafı hükümlerinde belirtilen şekilde, ikinci el iş makineleri satıcılarından talep etmesi emredilmekte ve talimat verilmektedir. IBM tarafından bu tür herhangi bir makine için talep edilecek fiyat, işbu Nihai Hükmün IV. Bölümünün (c)(1) paragrafı uyarınca hesaplanan fiyatın %85’ini aşmayacaktır.

(c) IBM’e ayrıca aşağıdakiler emredilmekte ve talimat verilmektedir:

1. işbu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde ve bunu izleyen beş yıllık süre boyunca her altı ayda bir, işbu V. Bölüm hükümlerinin, ikinci el iş makineleri satıcıları arasında genel dolaşıma sahip en az iki ticaret dergisinde yayımlanmasını sağlamak;

2. işbu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra başlamak üzere, önceki 180 gün içinde yazılı talepte bulunmuş olan tüm ikinci el iş makineleri satıcılarına ve bu tür satıcıların en az bir ulusal ticaret birliğine, işbu V. Bölümün (a) paragrafı uyarınca IBM tarafından edinilen ve son listenin hazırlandığı tarihten bu yana edinilmiş olan tüm tablolama ve elektronik veri işleme makinelerinin ve bunların fiyatlarının bir listesini, en fazla 30 günü aşmayan aralıklarla sunmak; ve

3. işbu V. Bölümün (c) paragrafının (2) numaralı alt paragrafı uyarınca sunulan bilgilerde listelenen tüm makineleri, söz konusu bilgiler sunulduktan sonra 60 günlük bir süre boyunca, bu satıcılardan bir veya daha fazlası tarafından incelenmek ve satın alınmak üzere hazır bulundurmak.

VI

IBM’e işbu hükümle aşağıdakiler emredilmekte ve talimat verilmektedir:

(a) kendisinden tablolama veya elektronik veri işleme makineleri satın alanlara, bakım ve onarım hizmetleri dışında, aynı tür makineleri kiralayanlara ayrı bir ücret almaksızın sunduğu hizmetlerin aynısını, ayrıca bir ücret talep etmeksizin sunmak;

(b) bu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra başlamak üzere ve IBM onarım ve bakım hizmeti vermeye devam ettiği sürece, bu tür makinelerin sahipleri için IBM delikli kart ve elektronik veri işleme makinelerinin bakımını ve onarımını makul ve ayrımcı olmayan fiyatlar ve koşullar altında yapmayı teklif etmek; şu şartla ki, söz konusu makinelerden herhangi biri, IBM tarafından bu bakım ve onarım personeline sağlanan standart eğitim ve talimatı almış IBM personeli için bakım ve onarımı uygulanamaz kılacak şekilde değiştirilmişse veya mekanik ya da elektriksel yollarla başka bir makineye bağlanmışsa, bu durumda IBM, bu Nihai Hüküm uyarınca söz konusu IBM makinesi için bakım ve onarım hizmeti sunmakla yükümlü olmayacaktır; ve

(c) IBM tarafından üretilmiş herhangi bir delikli kart makinesi veya elektronik veri işleme makinesi için, makul ve ayrımcı olmayan fiyatlar ve koşullar altında, IBM delikli kart veya elektronik veri işleme makinelerinin sahiplerine (alıcının IBM onarım ve bakım hizmeti alıp almamasına bakılmaksızın) ve bu tür makinelerin bakım ve onarımı işinde faaliyet gösteren kişilere, ayrıca IBM’in kiralanmış makinelerinde kullanım için bu parça ve alt montajlara sahip olduğu süre boyunca, onarım ve yedek parça ve alt montajları satmayı teklif etmek.

VII

(a) IBM, bu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren on yıl süreyle, bir standart delikli kart veya elektronik veri işleme makinesi için bir yıldan daha uzun süreli herhangi bir kiralama sözleşmesine girmekten men ve yasaklanmıştır; meğer ki söz konusu kiralama, kiracının IBM’e en fazla üç ay önceden bildirimde bulunması suretiyle bir yıl sonra feshedilebilir olsun.

(b) IBM, herhangi bir IBM standart delikli kart veya elektronik veri işleme makinesinin kiracısından veya alıcısından, makinenin hangi amaçla kullanılacağını IBM’e açıklamasını istemekten men ve yasaklanmıştır.

(c) IBM, herhangi bir IBM delikli kart veya elektronik veri işleme makinesi alıcısının, söz konusu makinenin IBM tarafından onarılmasını veya bakımının yapılmasını ya da parça ve alt montajları IBM’den satın almasını şart koşmaktan men ve yasaklanmıştır.

(d) IBM aşağıdakilerden men ve yasaklanmıştır:

1. herhangi bir IBM delikli kart veya elektronik veri işleme makinesi kiracısı ya da alıcısının delikli kartları IBM’den satın almasını şart koşmak veya IBM tarafından üretilmeyen kartların kullanılmasından dolayı doğrudan ya da dolaylı olarak bu kişilere karşı ayrımcılık yapmak;

2. bu tür makinelere yapılacak değişiklikleri veya eklentileri yasaklamak ya da herhangi bir şekilde IBM’in kontrolüne veya onayına tabi kılmak;

şu şartla ki, bu Bölüm VII(d), IBM’in bu tür bir makinenin herhangi bir kiracısı ile yaptığı herhangi bir sözleşmeye, söz konusu makinenin normal ve tatmin edici çalışması ve bakımı ile, bakım maliyetini önemli ölçüde artıracak müdahaleleri önlemeye makul şekilde yönelik hükümler koymasını engelleyecek şekilde yorumlanmayacaktır.

VIII

(a) IBM, bu Nihai Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde, hizmet bürosu faaliyetlerine ilişkin tüm sözleşmelerini (bundan sonra Hizmet Bürosu Şirketi olarak anılacaktır) IBM’in tamamına sahip olabileceği bir şirkete devretmekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir; ve IBM bundan sonra, Hizmet Bürosu Şirketi ve diğer kişiler tarafından işletilen hizmet büroları için ayrımcı olmayan bir esas dışında hizmet bürosu işine girmekten men ve yasaklanacaktır.

(b) Hizmet Bürosu Şirketi aşağıdakilerden men ve yasaklanmıştır:

1. aynı zamanda IBM tarafından istihdam edilen herhangi bir kişiyi veya IBM adına IBM delikli kart ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerinin satışı ya da kiralanması için sipariş talep eden herhangi bir kişiyi istihdam etmek;

2. bu Nihai Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten üç yıl sonra, bürolarının %20’sinden fazlasının bulunduğu yerlerde IBM’den alan kiralamak; veya

3. Hizmet Bürosu Şirketi’nin kuruluşundan itibaren beş yıl süreyle, çoğunluğu daha önce bu Mahkeme tarafından onaylanmamış kişilerden oluşan bir yönetim kuruluna sahip olmak.

(c) Hizmet Bürosu Şirketi aşağıdakilerle emredilmiş ve yönlendirilmiştir:

1. iyi muhasebe uygulamalarına uygun olarak, bağımsız kamu muhasebecileri tarafından her yıl denetlenecek ayrı ve eksiksiz kurumsal kayıtlar ve hesaplar tutmak; ve

2. sunduğu hizmetler için, buna uygun olarak yüklenebilir tüm giderleri adil biçimde yansıtacak oranlara dayalı fiyatlar talep etmek; şu şartla ki, burada yer alan hiçbir hüküm, Hizmet Bürosu Şirketi’nin bir rakibin eşit derecede düşük fiyatına uyum sağlamak amacıyla herhangi bir fiyatı düşürmesini engellemeyecektir.

(d) IBM, bu Nihai Hüküm uyarınca satın alma veya kiralama için gerekli olduğu şekilde, müşterileri tarafından genel kullanım için IBM tarafından sunulan her yeni standart delikli kart makinesi ve elektronik veri işleme makinesi türünün ve Hizmet Bürosu Şirketi’ne sunulan her yeni özel amaçlı delikli kart makinesi ve elektronik veri işleme makinesi türünün mevcudiyetini ve bunların satış veya kiralama fiyatlarını, koşullarını ve şartlarını, IBM makinelerini kullanan hizmet bürolarına derhal bildirmekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir.

(e) IBM, Hizmet Bürosu Şirketi’ne herhangi bir delikli kart veya elektronik veri işleme makinesi sağlamaktan, bu makinelerin diğer herhangi bir hizmet bürosuna sağlandığı şartlar, koşullar ve teslimat programlarıyla aynı olmadıkça, men ve yasaklanmıştır.

(f) IBM, yazılı başvuru üzerine ve makul ve ayrımcı olmayan ücretler karşılığında, IBM makinelerini kullanan bir hizmet bürosunun işletilmesiyle uğraşan veya uğraşmayı planlayan herhangi bir kişiye, Hizmet Bürosu Şirketi’ne sağladığı ve hizmet bürosu faaliyeti için IBM delikli kart veya elektronik veri işleme makinelerinin işletilmesi ve uygulanmasına ilişkin olan her türlü broşür, kitap, talimat veya benzeri belgelerin kopyalarını sağlamakla emredilmiş ve yönlendirilmiştir.

IX

IBM aşağıdaki şekilde emredilmiş ve yönlendirilmiştir:

(a) Bu Nihai Hükmün tarihinden itibaren beş yıl süreyle, yazılı talep üzerine, IBM delikli kart makineleri ve/veya elektronik veri işleme makinelerinin onarımı ve bakımı veya dağıtımı ile uğraşan ya da iyi niyetle uğraşmayı planlayan (delikli kart veya elektronik veri işleme makineleri üreticilerinin acenteleri veya çalışanları hariç) herhangi bir kişiye, bu tür IBM makinelerinin onarımı ve bakımı konusunda eğitim alma fırsatı sağlamak; bu eğitim, yöntem ve nitelik bakımından IBM’in o tarihte kendi müşteri mühendisliği çalışanlarına verdiği eğitime büyük ölçüde eşdeğer olacaktır. Bu tür eğitimin sağlanmasının maliyetini ve eğitime katılan kişiye sağlanan materyalleri karşılamak üzere makul ve ayrımcı olmayan ücretler alınabilir.

(b) Yazılı talep üzerine, sağlanmalarının maliyetini karşılamak üzere makul ve ayrımcı olmayan ücretler karşılığında, herhangi bir IBM delikli kart veya elektronik veri işleme makinesi sahibine ve bu Bölüm IX’un (a) paragrafı uyarınca eğitim almaya uygun olan herhangi bir kişiye, IBM’in genel olarak kendi onarım ve bakım çalışanlarına sağladığı ve söz konusu eğitime ilişkin olan delikli kart veya elektronik veri işleme makinelerine dair her türlü teknik kılavuz, talimat kitabı, broşür, diyagram veya benzeri belgelerin kopyalarını sağlamak.

(c) Yazılı talep üzerine, ayrımcı olmayan bir esasla, ücretsiz olarak veya sağlanmalarının maliyetini karşılamak üzere makul bir ücret karşılığında, IBM delikli kart makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin alıcılarına ve kiracılarına, bu alıcılar veya kiracılar tarafından sahip olunan veya kiralanan makinelerin işletilmesi veya uygulanmasına ilişkin olan her türlü kılavuz, talimat kitabı, broşür, diyagram veya benzeri belgelerin kopyalarını sağlamak.

X

(a) IBM aşağıdakilerden men ve yasaklanmıştır:

1. delikli kartların üretimi için uygun hammaddelerin üreticisi, dağıtıcısı veya satıcısı olan herhangi bir kişiyle, bu hammaddeleri satın alan veya satın almayı teklif eden üçüncü kişilere karşı ayrımcılık yapılmasını ya da onlarla ticaretin reddedilmesini gerektiren veya buna yol açan herhangi bir sözleşmeye, anlaşmaya veya mutabakata doğrudan ya da dolaylı olarak girmek, bunları sürdürmek, bunlara uymak veya bunları ilerletmek;

2. benzer sınıf ve kalitedeki delikli kartların farklı alıcıları arasında fiyat bakımından ayrımcılık yapmak; şu şartla ki, bu hüküm, (A) söz konusu emtiaların bu alıcılara satılma veya teslim edilme yöntemleri ya da miktarlarındaki farklılıklardan kaynaklanan üretim, satış veya teslim maliyetlerindeki farklara uygun şekilde yalnızca gerekli payı tanıyan veya (B) bir rakibin eşit derecede düşük fiyatına uyum sağlamak amacıyla yapılan fiyat farklarını engellemeyecektir. Bu paragraf hükümlerinin uygulanmasına yönelik herhangi bir yargılamada, IBM fiyat farklarının gerçekte bu şekilde haklı olduğunu Mahkeme’yi tatmin edecek şekilde ispatlama yükünü taşıyacaktır;

3. IBM tarafından kiralanan veya onarımı ve bakımı yapılan standart ve özel amaçlı delikli kart makinelerinde kullanılan delikli kartlar için keyfi, makul olmayan veya gereksiz teknik özellikler belirlemek, sabitlemek, tesis etmek veya sürdürmek;

4. delikli kart makinesi imalatçıları, dağıtıcıları veya satıcılarıyla, bu makineleri satın alan veya imal ettirip satın alan üçüncü kişilere karşı ayrımcılık yapılmasını ya da onlarla ticaretin reddedilmesini gerektiren veya buna yol açan herhangi bir sözleşmeye, anlaşmaya veya mutabakata doğrudan ya da dolaylı olarak girmek, bunları sürdürmek, bunlara uymak veya bunları ilerletmek.

(b) IBM, bu Nihai Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süreyle, delikli kart üretiminde IBM tarafından kullanılan türlerden, iyi durumda olan döner baskı preslerini, makul ve ayrımcı olmayan şartlar ve koşullar altında, (1) delikli kart üretimiyle uğraşan veya iyi niyetle uğraşmayı planlayan ve (2) ihtiyaçları için gerekli olan bu tür preslerin teslimatını makul bir süre içinde baskı presi üreticilerinden temin edememiş olan herhangi bir kişiye satmayı teklif etmekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir; şu şartla ki, IBM her yıl 30’dan fazla pres teslim etmekle yükümlü olmayacaktır.

(c) IBM, bu Nihai Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süreyle, delikli kart üretimine uygun kâğıttan oluşan yedek stoklarından, IBM’in makul olarak öngörülen ihtiyacı için gerekli olmayan her türlü kâğıdı, (1) delikli kart üretimiyle uğraşan veya iyi niyetle uğraşmayı planlayan ve (2) ihtiyaçları için gerekli olan bu tür kâğıdın teslimatını Amerika Birleşik Devletleri’ndeki kâğıt üreticilerinden temin edememiş olan herhangi bir kişiye satmayı teklif etmekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir. IBM bu kâğıt için, maliyetlerini karşılamaya yetecek tutarları talep edebilir.

(d) Bu Nihai Hükmün yürürlüğe girdiği tarihten yedi yıl sonra IBM, Amerika Birleşik Devletleri’ndeki delikli kart üretimi için toplam kapasitenin %50’sini aşan, o tarihte mevcut delikli kart üretim kapasitesinin bir kısmını, bu Mahkeme tarafından onaylanan şartlar ve koşullar altında elden çıkarmakla yükümlü olacaktır; meğer ki bu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden dört yıl sonra IBM, delikli kartların üretimi, satışı ve dağıtımında önemli rekabetçi koşulların mevcut olduğunu veya söz konusu elden çıkarmanın o tarihte gerekli ya da uygun olmadığını Mahkeme’yi tatmin edecek şekilde göstermiş olsun.

XI

(a) IBM, yazılı başvuruda bulunan her kişiye, IBM’in mevcut ve gelecekteki patentlerinin herhangi biri, bir kısmı veya tamamı kapsamında ve bu patentlerin kalan tüm geçerlilik süresi boyunca, delikli kartlar, delikli kart makineleri, delikli kart makineleri veya sistemleri ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerini yapmak, yaptırmak, kullanmak ve satmak üzere sınırsız ve münhasır olmayan bir lisans vermekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir.

(b) IBM, kendisini bu tür lisansları verme yetki veya gücünden mahrum bırakan mevcut veya gelecekteki herhangi bir patentin satışını veya başka bir şekilde devrini yapmaktan men ve yasaklanmıştır; meğer ki alıcı, devralan veya temlik alan, söz konusu işlemin tamamlanmasından önce, bu Mahkeme nezdinde, söz konusu patent bakımından bu Bölüm XI hükümleriyle bağlı olacağını taahhüt etmiş olsun.

(c) IBM ve bağlı ortaklıkları, yetki ve hakları dahilinde olmak üzere, bu Nihai Hükmün XI. Bölümü uyarınca IBM’in mevcut veya gelecekteki herhangi bir patenti kapsamında lisans almış bir kişiye, bu lisans uyarınca Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilen ürünlerle ilgili olarak, IBM veya bir IBM bağlı ortaklığı tarafından sahip olunan veya kontrol edilen herhangi bir karşılık gelen yabancı patent veya başvuru kapsamında, dava açılmasına karşı münhasır olmayan bir bağışıklık hakkını yazılı talep üzerine ve bedelsiz olarak vermekle emredilmiş ve yönlendirilmiştir.

(d) IBM, bu Bölüm XI hükümleri uyarınca verdiği herhangi bir lisansa, aşağıda belirtilenler dışında, herhangi bir kısıtlama koymaktan men ve yasaklanmıştır:

1. lisans devredilemez olabilir;

2. makul bir lisans bedeli talep edilebilir (mevcut patentler kapsamında delikli kartlar ve/veya delikli kart makinelerini yapmak, yaptırmak, kullanmak ve satmak için verilen lisanslar hariç; bunlar bedelsiz olacaktır); söz konusu lisans bedeli, aynı patentler kapsamında aynı hakları edinen ve lisans bedeli ödeyen lisans sahipleri arasında ayrımcı olmayacaktır; şu şartla ki, IBM’e bir patent lisansı veren bir başvuru sahibinden talep edilen lisans bedeli, bu lisansın adil değerini yansıtabilir;

3. lisans sahibinin periyodik lisans bedeli raporları sunmasına ve lisans sahibinin defter ve kayıtlarının, bağımsız bir denetçi, bağımsız bir mühendis veya lisans veren ve lisans sahibi tarafından kabul edilebilir herhangi bir kişi tarafından incelenmesine ilişkin makul hükümler konulabilir; bu kişi lisans verene yalnızca ödenmesi gereken lisans bedeli tutarını raporlayacaktır;

4. lisans sahibinin raporları sunmaması, lisans bedellerini ödememesi veya yukarıda belirtildiği şekilde defter ve kayıtlarının incelenmesine izin vermemesi halinde lisansın iptaline ilişkin makul hükümler konulabilir; ve

5. lisans, başlangıç tarihinden itibaren bir yıl geçtikten sonra, lisans sahibinin lisansı tamamen veya belirli patentler bakımından, lisans verene yazılı olarak 30 gün önceden bildirimde bulunmak suretiyle her zaman iptal edebileceğini öngörmelidir.

(e) Bu Bölüm XI hükümleri uyarınca bir lisans için yazılı başvurunun alınması üzerine, IBM, başvuru sahibine, talebin ilgili olduğu patent veya patentler için makul olduğunu düşündüğü telif bedelini yazılı olarak bildirecektir. Başvuru sahibi IBM tarafından önerilen telif bedelini reddederse ve taraflar, bu reddin IBM’e yazılı olarak bildirildiği tarihten itibaren 120 gün içinde makul bir telif bedeli üzerinde anlaşamazlarsa, başvuru sahibi veya IBM, Başsavcıya bildirimde bulunmak suretiyle, makul bir telif bedelinin belirlenmesi için bu Mahkemeye başvurabilir. Bu tür herhangi bir yargılamada, talep ettiği telif bedelinin makul olduğunu ispat yükü IBM’e ait olacaktır. Görüşmelerin veya bu tür herhangi bir yargılamanın sonuçlanmasına kadar, başvuru sahibi, başvurusunun ilgili olduğu patentler kapsamında, telif bedeli veya başka herhangi bir bedel ödemeksizin üretme, ürettirme, kullanma ve satma hakkına sahip olacaktır. Mahkemenin makul telif bedeline ilişkin nihai kararı, başvuru sahibine ve aynı patentler kapsamında aynı haklara o tarihte sahip olan veya daha sonra edinen diğer herhangi bir lisans sahibine, söz konusu diğer lisans sahibinin tercihine bağlı olarak, başvuru sahibinin bu lisansı talep ettiği tarihten itibaren uygulanacaktır. Başvuru sahibinin lisansı kabul etmemesi halinde, söz konusu başvuru sahibi, bu yargılamalardaki mahkeme masraflarını ve Mahkeme tarafından IBM’e ödenmesi gerektiği belirlenen telif bedellerini ödeyecektir.

(f) Burada yer alan hiçbir hüküm, herhangi bir başvuru sahibinin, yukarıda anılan yargılamalarda veya başka herhangi bir uyuşmazlıkta, patentlerden herhangi birinin geçerliliğine veya kapsamına itiraz etmesini engellemeyecek; ayrıca bu Nihai Hüküm, söz konusu patentlerden herhangi birine geçerlilik atfeder şekilde yorumlanmayacaktır.

(g) Bu Bölüm XI hükümleri, aşağıdaki şartlar sağlanmadıkça IBM’in herhangi bir başvuru sahibine lisans vermesini gerektirmeyecektir:

1. mevcut bir patent kapsamındaki bir lisans için (delikli kartlar ve/veya delikli kart makinelerine ilişkin mevcut bir patent hariç), söz konusu başvuru sahibi, lisans talebinin yapıldığı tarihte kendisine ait olan veya kontrolü altında bulunan ya da kendisinin lisans verme yetkisine sahip olduğu Amerika Birleşik Devletleri patentleri ve patent başvurularının herhangi biri, bir kısmı veya tamamı uyarınca, IBM’in, başvuru sahibinin talep tarihinde IBM’in olağan iş faaliyetleri kapsamında üretmekte veya kullanmakta olduğu tür ve modellerdeki delikli kart makineleri veya sistemleri ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerinin üretimi, kullanımı veya satışı sonucunda ortaya çıktığı iddia edilen ihlaller nedeniyle dava açmamayı kabul etmedikçe; ve ayrıca, başvuru sahibi tarafından ihlal edildiği iddia edilen söz konusu patent veya patentler kapsamında, söz konusu patent veya patentlerin tüm süresi boyunca ve makul bir telif bedeli karşılığında, IBM’e münhasır olmayan bir lisans teklifini önceden yapmamış olmadıkça;

2. gelecekteki bir patent kapsamındaki bir lisans için (delikli kartlar ve/veya delikli kart makinelerine ilişkin gelecekteki bir patent hariç), söz konusu başvuru sahibi, talep üzerine, lisans talebinin yapıldığı tarihte kendisine ait olan veya kontrolü altında bulunan ya da lisans verme yetkisine sahip olduğu Amerika Birleşik Devletleri patentleri ve başvurularının herhangi biri, bir kısmı veya tamamı kapsamında, delikli kart makineleri veya sistemleri ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerini üretmek, ürettirmek, kullanmak ve satmak üzere, her bir lisanslı patentin sona ermemiş tam süresi boyunca ve makul bir telif bedeli karşılığında, IBM’e münhasır olmayan bir lisans veya münhasır olmayan bir lisans elde etme hakkı vermeyi kabul etmedikçe;

3. delikli kartlar veya delikli kart makinelerine ilişkin gelecekteki bir patent kapsamındaki bir lisans için, söz konusu başvuru sahibi, talep üzerine, lisans talebinin yapıldığı tarihte kendisine ait olan veya kontrolü altında bulunan ya da lisans verme yetkisine sahip olduğu Amerika Birleşik Devletleri patentleri ve başvurularının herhangi biri, bir kısmı veya tamamı kapsamında, delikli kartları veya delikli kart makinelerini üretmek, ürettirmek, kullanmak ve satmak üzere, her bir lisanslı patentin sona ermemiş tam süresi boyunca ve makul bir telif bedeli karşılığında, IBM’e münhasır olmayan bir lisans vermeyi kabul etmedikçe; ve

4. her durumda, başvuru sahibi, bu lisans uyarınca Amerika Birleşik Devletleri’nde üretilen ürünler bakımından, talep üzerine, herhangi bir bedel talep etmeksizin, IBM’e ve IBM’in herhangi bir bağlı kuruluşuna, söz konusu başvuru sahibine ait veya kontrolü altında bulunan ilgili yabancı patent veya başvurular kapsamında dava açılmasına karşı münhasır olmayan bir dokunulmazlık tanımayı kabul etmedikçe.

Bu Bölüm XI(g) amacıyla, bir patent, eğer başvuru sahibine, başvuru sahibinin bir bağlı kuruluşuna, başvuru sahibinin bağlı kuruluşu olduğu bir kişiye veya başvuru sahibinin, delikli kartların, delikli kart makinelerinin, delikli kart makineleri veya sistemlerinin ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerinin veya bu makinelerin parçalarının üretimi, kullanımı veya satışı ile ilgili olarak o tarihte temsilci olarak hareket ettiği bir kişiye ait veya bu kişiler tarafından kontrol ediliyor ise, başvuru sahibi tarafından sahip olunan veya kontrol edilen bir patent olarak kabul edilecektir. Bu Bölüm XI(g) uyarınca IBM’e verilecek herhangi bir lisans için makul telif bedelinin belirlenmesi, IBM tarafından verilen bir lisans için makul telif bedelinin belirlenmesine ilişkin olarak Bölüm XI(e)’de öngörülen usulle aynı şekilde yapılacaktır; ancak, bu Bölüm XI(g) uyarınca makul telif bedelinin belirlenmesine ilişkin herhangi bir yargılamada, talep edilen telif bedelinin makul olduğunu ispat yükü, IBM’in lisans talep ettiği kişiye ait olacaktır.

IBM, Birleşik Devletler Kanunu’nun 35. Başlık 281 ve devamı maddeleri (1953) uyarınca, bu Nihai Hükmün kayda geçirilmesinden önce meydana geldiği iddia edilen mevcut patent ihlallerine ilişkin fiiller nedeniyle, IBM’e karşı herhangi bir kişi tarafından açılan bir davada ileri sürülen karşı dava yolu dışında, herhangi bir kişiye karşı herhangi bir dava, takip veya yargılama başlatmaktan veya başlatmakla tehdit etmekten men edilmiş ve engellenmiştir; ancak, söz konusu karşı dava, delikli kartlara veya delikli kart makinelerine ilişkin herhangi bir mevcut patentin ihlaline dair herhangi bir talep içermeyecektir.

Computers and Automation

NİHAİ HÜKÜM

(32. sayfadan devam)

XIV

(a) mM, bu Nihai Hükmün Bölüm XI’i uyarınca lisans sahibi olan ve bu yönde yazılı başvuruda bulunan her lisans sahibine, bu Bölüm XIV’ün (b) paragrafında sayılan teknik bilgileri, Amerika Birleşik Devletleri’nde aşağıdakilerin üretimiyle ilgili olarak ve bu amaçla kullanılmak üzere sağlamakla yükümlüdür:

1. bu Nihai Hükmün Ek A’sında listelenen mM delikli kart makineleri;
2. delikli kartlar; veya
3. delikli kart makineleri

mM tarafından veya mM’nin talimatı üzerine üretilmiş ve bu Nihai Hükmün kayda geçirildiği tarihten hemen önceki beş yıl içinde herhangi bir zamanda ticari olarak kullanılmış olanlar.

mM, bu Bölüm XIV’ün (b) ve (c) paragrafları uyarınca bu teknik bilgilerin sağlanması için makul ve ayrımcı olmayan ücretler talep edebilir; ancak bu ücretler, mM’nin söz konusu bilgileri sağlama maliyetlerini aşmayacaktır.

(b) Bu Bölüm XIV’ün (a) paragrafı uyarınca sağlanacak teknik bilgiler, mM’nin bu Nihai Hükmün kayda geçirildiği tarihten önce, söz konusu delikli kart makinelerinin, delikli kartların veya delikli kart makinelerinin üretimi ve montajında kullandığı en güncel belgelerin kopyalarından (şematik ve ayrıntılı çalışma çizimleri, malzeme teknik özellikleri, belirlenmiş üretim yöntemleri ve montaj çizimleri dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere) oluşacaktır; ancak daktilolarla veya zamanın, ücretlerin ya da üretimin kontrolü, ölçümü veya kaydı için kullanılan makine ve aygıtlarla ilgili bilgileri içermeyecektir.

(c) Herhangi bir başvuru sahibinin, mM’ye yazılı olarak, mM tarafından sağlanan teknik bilgilerin, kapsadığı standart delikli kart makinelerini, delikli kartları veya delikli kart makinelerini tatmin edici biçimde üretmesine veya monte etmesine olanak vermede yetersiz olduğunu bildirmesi halinde, mM, bu amaç için makul ölçüde gerekli olabilecek ek açıklamaları söz konusu başvuru sahibine sağlayacaktır.

XV

(a) mM, Amerika Birleşik Devletleri içinde veya dışında, doğrudan veya dolaylı olarak, delikli kartların, delikli kart makinelerinin, delikli kart makineleri veya sistemlerinin ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerinin üretimi, satışı, dağıtımı veya onarımı ve bakımı ile uğraşan herhangi bir kişiyle, aşağıdaki amaçlara yönelik herhangi bir sözleşme, anlaşma, mutabakat, plan veya programa girmekten, bunlara uymaktan, bunları sürdürmekten veya geliştirmekten men edilmiş ve engellenmiştir:

1. satış veya üretim bölgelerini bölüşmek;
2. pazarları üreticiler arasında tahsis etmek; veya
3. delikli kartların, delikli kart makinelerinin, delikli kart makineleri veya sistemlerinin ya da elektronik veri işleme makineleri veya sistemlerinin Amerika Birleşik Devletleri’ne, onun topraklarına ve mülklerine ithalatını ya da bunlardan ihracatını sınırlamak, kısıtlamak veya engellemek.

(b) mM, herhangi bir standart tablolama veya elektronik veri işleme makinesinin (normal kullanımda mekanik veya elektriksel olarak başka bir makine birimine bağlı olsa bile ayrı bir taban üzerinde bulunan herhangi bir makine birimi dâhil olmak üzere) satışını veya kiralamasını, başka herhangi bir standart tablolama veya elektronik veri işleme makinesinin satın alınması veya kiralanması koşuluna bağlamaktan men edilmiş ve alıkonulmuştur.

XVI

(a) mM aşağıdaki şekilde emredilmiş ve yönlendirilmiştir:

1. Bu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden itibaren 90 gün içinde:
2. (A) Bu Nihai Hükmün doğru ve eksiksiz bir kopyasını, tüm yönetici, yönetim kurulu üyesi ve politika düzeyindeki çalışanlarına, mühendislik personeline, tablolama makineleri, tablolama kartları ve elektronik veri işleme makinelerinin satışında görev alan çalışanlarına, patent lisans sahiplerine ve mevcut tüm kiracılarına sağlamak; ve
3. (B) tüm kiracılarına, kira sözleşmelerinin, varsa, bu Nihai Hükmün hükümlerine uygun olacak ölçüde değiştirilmiş sayılacağını bildirmek;

ve bunu izleyen 15 gün içinde, bu Mahkemenin Yazı İşleri Müdürüne, mM’nin XVI. Bölümün bu (a) paragrafında belirtilen yukarıdaki şartlara uyduğunu teyit eden yeminli beyanını sunmak; ve

1. Bu Nihai Hükmün yürürlüğe girmesinden sonraki on yıl içinde herhangi bir zamanda, yazılı talep üzerine herhangi bir kişiye Ek A’nın bir kopyasını sağlamak.

(b) mM, bu Nihai Hükmün IV. Bölümü uyarınca mM’nin makineleri ilk kez satışa sunduğu yılı izleyen ilk on yılın her birinde, en geç 31 Mart tarihine kadar, bir önceki takvim yılına ilişkin olarak Başsavcıya aşağıdakileri sunmakla emredilmiş ve yönlendirilmiştir:

1. söz konusu yıl boyunca geçerli olan satış ve kira fiyatlarını, mM’nin her bir standart tablolama ve elektronik veri işleme makinesi türü için gösteren bir beyan;
2. söz konusu yıl boyunca, bu Nihai Hükmün IV(b)(2) ve V. Bölümleri uyarınca mM tarafından Amerika Birleşik Devletleri’nde satılan her bir sınıf standart tablolama ve elektronik veri işleme makinesinin sayısını ve toplam puan değerlerini, aynı yıl içinde mM tarafından geri edinilen bu tür makinelerin toplam puan değerleri düşüldükten sonra gösteren bir beyan;
3. söz konusu yıl boyunca, mM’ye ait olup Amerika Birleşik Devletleri’nde müşteriler tarafından kullanıma verilen her bir sınıf standart tablolama ve elektronik veri işleme makinesinin sayısını ve toplam puan değerlerini, IBM’e ait olup IBM’e iade edilen bu tür makinelerin toplam puan değerleri düşüldükten sonra gösteren bir beyan;
4. bu Nihai Hükmün IV(b)(1) Bölümü uyarınca söz konusu yıl boyunca IBM tarafından satılan her bir sınıf tablolama ve elektronik veri işleme makinesinin sayısını ve toplam puan değerlerini gösteren bir beyan; ve
5. bu Nihai Hükmün V. Bölümünün (a) paragrafı uyarınca IBM tarafından edinilen tablolama makinelerinin sayısını ve V. Bölümün (b) paragrafı uyarınca ikinci el iş makineleri satıcısına yeniden satılan her bir makine bakımından, türünü, yaşını, yeniden satış fiyatını ve aynı türde yeni bir makinenin fiyatını gösteren bir beyan.

XVII

Bu Nihai Hükme uyumun sağlanması amacıyla, Adalet Bakanlığının usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş temsilcilerine, Başsavcının veya Antitröst Bölümünden sorumlu Başsavcı Yardımcısının talebi üzerine ve IBM’in ana ofisine makul bir bildirim yapılması kaydıyla, bu Mahkeme tarafından kabul edilen yasal olarak tanınmış herhangi bir ayrıcalık iddiasına tabi olmak üzere, aşağıdaki izinler verilecektir:

(a) IBM’in mesai saatleri içinde, bu Nihai Hükümde yer alan herhangi bir konuya ilişkin olarak IBM’in mülkiyetinde, zilyetliğinde veya kontrolünde bulunan tüm defterlere, yevmiye defterlerine, hesaplara, yazışmalara, notlara ve diğer kayıt ve belgelere erişim; ve

(b) IBM’in makul kolaylığına tabi olmakla birlikte, IBM tarafından herhangi bir kısıtlama veya müdahale olmaksızın, avukat bulundurabilecek olan IBM’in yöneticileri, idarecileri, temsilcileri veya çalışanları ile bu tür konular hakkında görüşme yapılması.

IBM, Başsavcının veya Antitröst Bölümünden sorumlu Başsavcı Yardımcısının yazılı talebi üzerine ve ana ofisine makul bir bildirim yapılması kaydıyla, bu Nihai Hükmün uygulanmasını sağlamak amacıyla zaman zaman gerekli olabilecek, bu Nihai Hükümde yer alan herhangi bir konuya ilişkin yazılı raporları sunacaktır.

XVIII

Bu Nihai Hükmün XVI ve XVII. Bölümlerinde öngörülen yollarla elde edilen bilgiler, Adalet Bakanlığının herhangi bir temsilcisi tarafından, bu Nihai Hükme uyumun sağlanması amacıyla Amerika Birleşik Devletleri’nin taraf olduğu yasal işlemler sırasında veya kanunun başka şekilde gerektirdiği haller dışında, söz konusu Bakanlığın usulüne uygun olarak yetkilendirilmiş bir temsilcisi haricindeki herhangi bir kişiye açıklanmayacaktır.

XIX

Bu Nihai Hükme taraf olan taraflardan herhangi birinin, bu Nihai Hükmün yorumlanması veya uygulanmasının sağlanması, burada yer alan hükümlerin herhangi birinin değiştirilmesi veya sona erdirilmesi ve bunlara uyumun zorlanması ile burada yer alan hükümlerin ihlalinin cezalandırılması için gerekli veya uygun olabilecek ek emir ve talimatlar talep etmek üzere her zaman bu Mahkemeye başvurabilmesini sağlamak amacıyla yargı yetkisi saklı tutulmuştur.

XX

Bu Nihai Hükmün hükümleri, United States v. International Business Machines Corporation, et al. davasında bu Mahkemede 26 Aralık 1935 ve 29 Ocak 1936 tarihlerinde verilen hükümlere herhangi bir etki yapar şekilde değerlendirilmeyecektir.

Tarih: 25 Ocak 1956

DAVID N. EDELSTEIN
Amerika Birleşik Devletleri Bölge Yargıcı

International Business Machines ile Sperry Rand Arasındaki Anlaşma

H. T. Rowe
International Business Machines Corp.
New York 22, N.Y.

Bir yılı aşkın süren görüşmelerin sonucunda, International Business Machines Corporation ile Sperry Rand Corporation, Ağustos ayında, 1 Ekim 1956 itibarıyla mevcut olan kendi patentleri ve patent başvuruları kapsamında delikli kart muhasebe makineleri ve elektronik veri işleme makinelerinin üretimine ilişkin lisansları karşılıklı olarak değiştirmek üzere münhasır olmayan bir lisans anlaşmasına girmiştir.

Bu makinelerin daha yüksek üretimine dayanarak IBM, sekiz yıl boyunca üretim teliflerine mahsup edilmek üzere Sperry Rand’e yıllık 1.250.000 $ tutarında sabit bir telif ücreti ödeyecektir; bu sürenin ardından başka bir telif ödemesi yapılmayacaktır.

İki şirket ayrıca Amerika Birleşik Devletleri Patent Ofisi’nde hâlen beklemede olan patent çakışmalarının çözümüne yönelik bir usul üzerinde de anlaşmıştır. Bunun yanında, 1 Ekim 1956’dan önce duyurulan ya da üretime alınan delikli kart muhasebe ve elektronik veri işleme makinelerine ilişkin teknik bilgilerin değişimini düzenlemişlerdir.

Yukarıdaki anlaşmaların yürürlüğe girmesiyle eş zamanlı olarak Sperry Rand, 27 Aralık 1955 tarihinde açtığı antitröst davasını geri çekmiş; IBM ise 6 Haziran 1956 tarihinde açtığı patent ihlali karşı davasını geri çekmiştir.

Forum

Yüksek Hızlı Bilgisayarlar Üzerine Dördüncü Konferans

Charles W. Barnett
Araştırma Programcısı
Muhasebe Denetçisi Ofisi
Louisiana State University
Baton Rouge 3, La.

1957 Yüksek Hızlı Bilgisayarlar Konferansı, 5 Mart’tan 8 Mart 1957’ye kadar Louisiana State University, Baton Rouge, Louisiana’da düzenlenecektir. Bu konferans, ülkenin her kesiminden iş insanlarına, ofis yöneticilerine, muhasebecilere, mühendislere, kimyagerlere, fizikçilere, iktisatçılara, istatistikçilere ve diğer potansiyel kullanıcılara açıktır.

Ulusal düzeyde tanınmış konuşmacılar tarafından ele alınması planlanan konular arasında ofis prosedürleri, istatistiksel işlemler ve problemlerin makineyle çözüme uyarlanması için tasarlanmış sayısal yöntemler yer almaktadır. Birçok hesaplama ekipmanı üreticisi, çalışır durumdaki bilgisayarların sergi ya da gösterimleri yoluyla temsil edilecektir.

Konferansla ilgili sorular aşağıdaki adrese yöneltilebilir:

Dr. J. W. Brouillette
Müdür, Genel Yayım Bölümü
Louisiana State University
Baton Rouge 3, Louisiana

Forum

Bilgisayar Terimleri Sözlüğü: Yorumlar

I. Teruhiko Bessho’dan

Elektrik Haberleşme Laboratuvarı
Musashino-shi, Tokyo, Japonya

Bugün Ocak 1956 tarihli bir Computers and Automation sayısını yeni aldım. Konu, daha önceki hava postası mektubunuzla bildirilmişti ve ben de gelmesini bekliyordum. Nezaketiniz için çok teşekkür ederim. Önceki mektubunuzda belirtildiği gibi, aşağıya “sözlükte toplanmamış sözcükleri” yazıyorum. Elbette bu sözcükler arasında amaca uygun olmayanların ya da daha kötüsü hatalı olanların bulunması mümkündür.

(1) Dijital Bilgisayar

Cebirsel Toplayıcı; Kademeli Taşıma; Kontrol Problemi; Tam Taşıma; Gecikme Hattı Belleği; Gecikme Hattı Yazmacı; Yıkıcı Okuma; Dağıtıcı; Dinamik Ardışık Denetim; Uçtan Uca Taşıma; Akış Diyagramı; İşlev Birimi; En Az Anlamlı Basamak; En Çok Anlamlı Basamak; Yıkıcı Olmayan Okuma; Kısmi Taşıma; Kendinden Komutlu Taşıma; Ayrı Komutlu Taşıma; Statik Yazmaç.

(2) Analog Bilgisayar

Otomatik Dengeleme Devresi; Güçlendirme Direnci; Daire Testi; Katsayı Çarpanı; Katsayı Potansiyometresi; Helisel Potansiyometre; İntegrasyon Kondansatörü; İntegrasyon Direnci; Doğrusal Hesaplama Elemanı; Makine Denklemi; Makine Blok Diyagramı; Ağ Hesaplayıcısı; Doğrusal Olmayan Hesaplama Elemanı; İşlemsel Yükselteç; Yama Panosu; Fotoelektrik Fonksiyon Üreteci; Fotoformer; Problem Panosu; Çeyrek Kare Çarpanı; Servo Hesaplama Elemanı; İşaret Değiştirici; Toplama Yükselteci; Toplama İntegratörü; Zaman Bölmeli Çarpan; Zaman Ölçek Faktörü.

(Bu sözcükler başlıca, sözlük ile Elektronik Bilgisayar Terimleri Derlemesi (The Journal of the Institute of Electric Communication Engineers of Japan, cilt 39, no. 8 (1956.08), s. 743–745) arasındaki karşılaştırmadan elde edilmiştir.)

Bellek aygıtlarına ilişkin terimler konusunda, sözlükte toplanması uygun görünen aşağıdaki sözcükleri fark ettim:

Yardımcı bellek; Kusur (yük depolama tüplerinde); Bozulma; Bozulma süresi; Yankı; Kafes bellek çekirdekleri; Bellek işlem süresi (= erişim süresi); Güvercin gözü bellek sistemi; Asal (yük depolama tüplerinde); Çözünürlük (= birim alan başına depolama noktası sayısı); Okuma darbesi (= algılama darbesi); Yeniden dağıtım; Tutma süresi; Anahtarlama Katsayısı (β = (H − H₀)T, T: anahtarlama süresi, H: harici manyetik alan, H₀: genellikle döngünün diz noktasıyla ilişkili bir kesişim değeri); Sahte çıkış; Statikleştirici (bu, normalde kararlı durumlarından birine sıfırlanan ve giriş ucuna bir darbe uygulanırsa karşıt durumuna tetiklenen bir flip-flop’tur); Taşma; Gölgeleme; Kaydırma yazmacı; İki durumlu aygıt (= ikili hücre); “Çözgü ve atkı” belleği; Sıfırdan-bire oranı (manyetik çekirdekleri okurken kullanılan bir tür S/G oranı).

II. Editörden

Bay Bessho’nun yorumları için minnettarız. Bunlar Ekim sayısında yayımlanan Bilgisayar Alanındaki Terimler Sözlüğü’nün 4. baskısında dikkate alınamayacak kadar geç alındığından, 5. baskıda ele alınacaktır.

Ekim sayısında yayımlanan kümülatif sözlük için yorumları, eklemeleri, düzeltmeleri ve tashihleri memnuniyetle kabul ederiz. Güncel kalabilmesi için bir sözlüğün, birçok gönüllünün yardımına gerçekten ihtiyacı vardır.

Uygun kişiler tarafından tarafımıza yapılacak resmî bir talep üzerine, İtalyancaya çevirinin yetkilendirilmiş olduğu gibi, sözlüğün Fransızca, Rusça, Japonca, Almanca veya diğer dillere çevrilmesini yetkilendirmeyi bekliyoruz.

Forum

Ortabatı’da IBM Elektronik Veri İşleme Operasyonları

Yardımcı Editör Neil D. Macdonald’a, gönderen:
Robert L. Fara, Başkan
Sayısal Analiz Şubesi
U. S. Naval Avionics Facility
Indianapolis 18, Ind.

Ağustos 1956 tarihli Computers and Automation sayısında yayımlanan “Ortabatı’da IBM Elektronik Veri İşleme Operasyonları” başlıklı makalenizi yeni okudum. Böyle bir makaleyi yazmanın büyük bir çaba gerektirdiğinin ve yalnızca bazı örnekler vermeyi amaçladığınızın farkındayım; bununla birlikte, özellikle Ortabatı’da teslim edilen ilk 650’ye, hatta belki de ilkine sahip olmamıza rağmen, dâhil edilmemiş olmaktan hayal kırıklığına uğradık. Bu gözden kaçırmanın, kuruluşumuzu hiç roster’ınıza kaydettirmemiş olmamızdan kaynaklanmış olması mümkündür; her ne kadar kuruluşunuzdaki kişiler Bilgisayar Alanında Kim Kimdir’de listelenmiş olsa da.

Aşağıda, Computers and Automation’da belirtilen biçime uygun olarak kuruluşumuza ait giriş formu yer almaktadır:

1. Sayısal Analiz Şubesi
   Matematik Bölümü
   Araştırma ve Test Departmanı
   U. S. Naval Avionics Facility (eski adıyla U. S. Naval Ordnance Plant)

2. Indianapolis 18, Ind.

3. Fleetwood 7-8311

4. I.B.M. Kart Programlı Hesaplayıcı, 650 Manyetik Tambur Hesaplayıcı ve ilişkili yardımcı makineler.

5. Araştırma (öncelikle havadan atış kontrolü)

6. Sayısal Analiz Şubesi’nde münhasıran dokuz çalışan bulunmakla birlikte, diğer matematikçiler, fizikçiler ve mühendisler de ekipmanı kullanmaktadır.

7. Bu tesis 1942’de kurulduğundan beri masa tipi hesaplama olanakları mevcut olmasına rağmen, CPC Mayıs 1952’de kurulana kadar otomatik hesaplayıcılar kullanılmamıştır. 650 ise Mayıs 1955’te eklenmiştir.

Makalenizde yer almayan diğer 650 kurulumları şunlardır:

• General Motors Allison Bölümü
  Indianapolis, Indiana
  İki adet 650 ve sipariş edilmiş bir 700 serisi makine

• Cummins Engine
  Columbus, Indiana
  Bir adet 650

• Indiana University
  Bloomington, Indiana
  Bir adet 650

• Wright-Patterson Hava Kuvvetleri Üssü
  Dayton, Ohio
  Sayısı ve türleri tarafımca bilinmeyen birkaç makine.