14 Çok Ünlü Sayı (Liste 871102)
Bu on dört sayı, on binlerce yıl boyunca insanların düşünmesine, dış dünyayı incelemenin bir parçası olarak kendilerine sorular sormasına ve yanıtlar elde etmesine neden olmuş başlıca sayılardır. Bu düşünmenin gerçekleştiği zaman aralığı kesinlikle 12.000 yıldan uzundur ve 100.000 yıldan da uzun olabilir. Sayıların adlandırılması, tanımlanması ve onlar üzerine düşünülmesine ilişkin doğrudan arkeolojik kanıtlar dolaylıdır; ancak dinsel uygulamaların, müziğin, sanatın, törenlerin ve kültürün diğer eski unsurlarının yorumlanmasıyla ilişkilidir.
Sayı — Tanım
0 — Sıfır, hiçliğin niceliği; Romalılar ve Avrupalılar tarafından kabul edilmesinden çok önce Hintliler ve Araplar tarafından bir sayı olarak tanınmıştır; sağa doğru uzanan pozitif gerçek sayıların X ekseninin başlangıcı; sağa ve sola uzanan pozitif ve negatif gerçeklerin X–X′ ekseninin ortası.
1 — Birlik, bir; tarihin başlangıcından önce bir sayı olarak tanınmıştır; “çocuk” ile “çocuklar”, “şey” ile “şeyler” arasındaki fark; Yunanca ve diğer dillerde kaydedilmiş “tekil” kavramı.
2 — İki; birden sonra gelen sayı olarak tanınmış ve Yunanca ve diğer dillerde ikil sayı kavramının ortaya çıkmasına yol açmıştır; tarihöncesinde bir sayı olarak tanınmıştır.
Çok — En az iki anlamı olan belirsiz bir sayı: “birden fazla” ve “ikiden fazla”; “çoğul” kavramı; tarihöncesinde bir sayı olarak tanınmıştır.
–1 — Birin negatifi; eksi bir; pozitif ve negatif gerçek sayıların X–X′ ekseninde 0’dan (başlangıç, sıfır) sola doğru bir birim; 1500’lü yıllarda bir sayı olarak tanınmıştır.
i — Sanal sayıların birimi; eksi birin karekökü; X ekseninden yukarı ve aşağıya (dik açıyla) uzanan Y eksenindeki ölçüm birimi; 1800’lü yıllarda bir sayı olarak tanınmıştır.
1.4142… — 2’nin karekökü; Pisagorcular tarafından MÖ yaklaşık 300’de ölçülemez (irrasyonel) bir sayı olarak tanımlanmıştır; tanınan ilk irrasyonel sayı.
2.7183… — e adı verilen sayı; üstel serinin toplamı (1 + 1 + 1/2 + 1/6 + 1/24 + 1/120 …); doğal logaritmaların tabanı; 1500’lü yıllarda kuvvetlerin ve logaritmaların hesaplanmasında son derece önemli bir sayı olarak tanınmıştır.
3.1416… — pi ya da π adı verilen sayı; bir yarım çemberin yarıçapına oranı; Antik Yunanlılar tarafından bir sayı olarak tanınmıştır; bir zamanlar Tennessee yasama meclisinin konusu olmuş ve π’nin 3 ve 1/7’ye (3.1429…) eşit olması gerektiğini belirten bir yasa kabul edilmiştir.
5 — Bir eldeki parmak sayısı; birçok dilde “beş” sözcüğü ile “el” sözcüğü yakından ilişkilidir; tarihöncesinde tanınmıştır.
10 — Sayıların ondalık gösterim sisteminin temeli; iki eldeki parmak (rakam) sayısı; Araplar tarafından geliştirilen gösterim ölçeği (Arap rakamları); ayrıca abaküsün bazı biçimlerinin de temeli; tarihöncesinde bir sayı olarak tanınmıştır.
29+ — Bir yeni aydan bir sonraki yeni aya kadar geçen dünya günü sayısı ve “ay” takviminin temeli; tarihöncesinde bir sayı olarak tanınmıştır.
365+ — Bir ilkbahar ekinoksundan bir sonrakine kadar geçen dünya günü sayısı; mevsimlerin dönüşünün ve takvim yılının temeli; tarihöncesinde bir sayı olarak tanınmıştır.
Sonsuzluk — X sıfıra yaklaşırken 1’in X’e bölünmesinin limiti; verilen herhangi bir sayıdan daha büyük bir sayı; bir bilgisayarda, örneğin 10’un 63. kuvveti ile 0.9999999999’un çarpımı gibi, bir depolama konumunda temsil edilebilen en büyük sayı; taşma ve programları durdurmaya yönelik önlemlerle, özellikle sonsuz döngüleri önlemekle ilişkilidir; 1600’lü yıllarda bir sayı olarak tanınmıştır.
Kaynak: Edmund C. Berkeley, “The Computer Book of Lists and the 1st Computer Almanack”, Reston Publishing, Reston, VA, 1984
(Lütfen sayfa 28’e bakınız)