Moskova Metrosunda Bilgisayarlaştırma [A]
Alexander Dedul tarafından, SSCB Büyükelçiliği aracılığıyla, Ottawa, Ont., Kanada
Moskova’daki Metro yeraltı sistemi yolcularına hızlı, güvenilir ve uygun maliyetli ulaşım sağlar. Bilgisayarların tren hızını ve aralıklarını izlemesi ve modern vagonların daha hızlı ivmelenme ve yolcu konforu sunması sayesinde, Moskovalılar Metro’yu kullanarak yılda tahminen toplam 800 milyon saat tasarruf etmektedir.
Alexander Dedul
Moskova
SSCB Büyükelçiliği aracılığıyla
400 Stewart St., Suite 1108
Ottawa, Ont. K1T 6L2, Kanada
Moskova’nın metro sistemi hız, güvenilirlik, konfor ve uygun fiyatın bir örneğidir; herhangi bir yöne ve aktarma sayısından bağımsız olarak binmek yalnızca 5 kopek (Kanada’da 8 sent) tutar.
İlk Metro Tüneli
1932’de Moskova’daki ilk metro tünelinde çalışmalara başlandığında, mühendisler ve işçiler, bunun 50 yıldan kısa bir sürede devasa ve son derece otomatik bir işletmeye dönüşeceğini pek bekleyemezlerdi.
Aynı şekilde, üç yıl sonra, 15 Mayıs 1935’te, işletmeye alındığı ilk günde Moskova’nın Sokolniki bölgesindeki 11,2 kilometrelik küçük metroyla yolculuk eden 370.000 yolcu da bunu öngöremezdi.
123 Metro Durağıyla Hız, Güvenilirlik, Konfor ve Ucuzluk
Günümüzde, uluslararası alanda dünyanın en iyisi olarak kabul edilen Moskova Metro sistemi, hızın, güvenilirliğin, konforun ve uygun fiyatın bir modelidir; herhangi bir yöne ve aktarma sayısından bağımsız olarak binmek yalnızca beş kopek (Kanada’da sekiz sent) tutar.
Ve 200 kilometrelik hat boyunca yer alan sanatsal olarak dekore edilmiş 123 metro durağının birçoğu, 8 milyondan fazla nüfusa sahip bir metropolde grafitiyle dolu bir metrodan ziyade sanat galerilerini andırır.
Duvar Resimleri, Mozaikler ve Yarı Değerli Taşlar
Yer altına inildiğinde, yolcular çoğu zaman kendilerini etkileyici duvar resimleri, freskler, kalıplanmış alçı süslemeler, vitraylar ve diğer sanatsal öğelerle kaplı duvarlarla çevrili görünce hayrete düşerler.
Bazı istasyonlar önde gelen Sovyet sanatçıların heykel ve tablolarıyla da süslenmiştir; beşik tonozlu tavanların birçoğu ise Rönesans tarzı mozaiklerle bezelidir.
Bu sanat eserleri, sıra sıra çok renkli mermer sütunlar ve payandalar, sarkan kristal avizeler ve granit, mermer ve yarı değerli taşlardan yapılmış merdivenler ve peronlar arasında yer alır.
Sistemin Genişlemesi
Son üç yılda Metro, yeni bir hat olan Serpukhovsky hattı boyunca beş kilometre daha genişlemiştir. Artık başkentin yoğun nüfuslu güney ucunu şehir merkeziyle birbirine bağlamaktadır.
Mevcut on yılın sonuna kadar Metro, 15 kilometre daha genişleyecek ve böylece şu anda şehir sınırlarının ötesinde bulunan yeni alanlara hızlı ulaşım sağlayacaktır.
Ayrıca, komşu bölgeler arasındaki ulaşımı kolaylaştırmak ve yolcuların aktarma yapmak için şehir merkezine gitme gereksinimini ortadan kaldırmak amacıyla dış halkaların inşa edilmesi yönünde planlar da sürmektedir.
Bunun yanı sıra mühendisler, Moskova’nın komşu kasabalarını başkentin merkeziyle bağlayan hızlı transit Metro hatlarının inşasını da değerlendirmektedir.
Zaman Tasarrufu
Tünel kazmak, yeni raylar döşemek ve Metroları trenler ve tesisatla donatmak maliyetli bir iştir. Metro hattının her yeni kilometresi yaklaşık 15 milyon rubleye (Kanada’da 24,7 milyon dolar) mal olmaktadır.
Mevcut beş kopeklik ücretle Metro, yılda ortalama yalnızca 17 milyon ruble (Kanada’da 28 milyon dolar) kazanmaktadır. Buna rağmen büyük bir tasarruf sağlar.
Ortalama olarak, Metro’daki her yer altı yolculuğu, yer üstü taşımaya kıyasla yaklaşık 18 dakika daha kısadır. Bir yılda tasarruf edilen toplam saat sayısı 800 milyonu aşmakta, bu da yaklaşık 500 milyon rubleye (Kanada’da 825 milyon dolar) eşdeğer olmaktadır.
Sonuç olarak, Metro giderleri nihayetinde hükümet tarafından haklı bulunmakta ve karşılanmaktadır.
Taşıma Ekipmanlarının Modernizasyonu
Ancak yeni hatların planlanması ve inşası sorunun yalnızca bir parçasıdır. Mevcut hatların ve taşıma ekipmanlarının modernizasyonu da aynı derecede gereklidir.
Mevcut altı ve yedi vagonlu trenler, daha yüksek taşıma kapasitesi sağlamak amacıyla sekiz vagonlu birimlerle değiştirilmektedir. Diğer modernizasyon planları da, daha hafif alüminyum alaşımlarından yapılmış ve iç gürültü emici kaplamalarla donatılmış yeni vagonların, eski araçların yerini kademeli olarak almasıyla sonuçlanmıştır.
Pnömatik yaylı boji sistemleri üzerine monte edilen bu vagonlar, daha yumuşak bir sürüş ve kalkış ile frenlemede yüksek dinamik özellikler sağlar. Bu vagonlardan oluşan trenler, saatte 100 kilometreye varan azami hızlara kolaylıkla ulaşır.
Metro tünellerinin inşası ve yeni rayların, istasyonların ve ekipmanların kurulumu çok maliyetlidir: her bir kilometrelik yeni hat yaklaşık 15 milyon rubleye (Kanada’da 24,7 milyon dolar) mal olur. Ancak hızlı hareket etmek, Moskovalılara yılda toplam 800 milyon saat kazandırır ve bu da 500 milyon rublelik bir tasarrufa karşılık gelir.
COMPUTERS and PEOPLE, Ocak–Şubat 1985, s. 17
Son Derece Otomatik Bilgisayarlı Sistemler
Moskova Metrosu artık günde yaklaşık 8 milyon kişiyi ileri geri taşıyan, bir konveyör bant gibi çalışan son derece otomatik ve hassas bir sistemdir.
Yaklaşık saniyede bir metre hızla giden bir Metro yürüyen merdivenine binen bir yolcu, herhangi bir mesafe için tüm yolculuğun süresini dakika hassasiyetinde hesaplayabilir.
Yakın zamanda iki bilgisayarlı sistem kurulmuştur. Bunlar, trenlerin birbirini ortalama 45 kilometre/saat hızla birer dakikalık aralıklarla takip etmesini sağlayacak biçimde mesafe ve hızı otomatik olarak düzenler.
Metro’nun günlük 19 buçuk saatlik çalışma süresi boyunca (06.00–01.30), otomatik aygıtlar trenleri birbirine göre güvenli sınırlar içinde tutmak için en uygun hızları ve sefer sıklıklarını sağlar.
Trenler tehlikeli biçimde birbirine yaklaştığı anda, bilgisayarlı sistemler durumu —insan müdahalesi olmadan— hemen değerlendirir ve trenleri yavaşlatır.
Metro’nun 20.000’i aşkın iş gücünün bir bölümü makinistlerden oluşur. Onlar yalnızca “kumanda” başında bekler, kontrolleri izler ve denetler; ancak acil durumlarda müdahaleye hazırdır.
Metroya Sahip Sekiz Sovyet Şehri Daha
Sovyet metroları şu şehirlerde başlamıştır:
- Leningrad
- Kiev
- Kharkov
- Taşkent
- Erivan
- Tiflis
- Bakü
- Minsk
Bilgisayarlı sistemler bu metroların tamamında kurulmuştur ya da kurulmaktadır.
Moskova’daki Pushkinskaya İstasyonu’ndan Metroya giren yolcular, dünyanın en hızlı yürüyen merdiven sisteminde, derinlere doğru taşınır.
Moskova Metrosu’nu kullanan yolcular, güvenilir, hızlı ve konforlu bir hizmet bulur. Trenler, trenler arası mesafeyi ve hızı izleyen iki bilgisayarlı sistemin yakın zamanda kurulması sayesinde, ortalama 45 kilometre/saat hızla birbirinden birer dakikalık aralıklarla çalışır.
Mimar D. Chechulin tarafından tasarlanan Dinamo Metro istasyonu girişi, Metro’nun işletmeye alınmasının dördüncü yılında, 1938’de inşa edilmiştir.
COMPUTERS and PEOPLE, Ocak–Şubat 1985, s. 19