Editoryal
Jabberwocky ve Teknoloji
Clarence L. Barnhart
Clarence L. Barnhart, Inc.
Referans ve Okul Kitapları
P.O. Box 250
Bronxville, NY 10708
"Optoizolatör" terimini kullanan General Instrument Corp. basın bültenini bana gönderdiğiniz için teşekkür ederim. Bu, henüz standart genel sözlüklerde ya da McGraw Hill Dictionary of Scientific and Technical Terms (1974) gibi teknik sözlüklerde yer almayan, oldukça yeni bir elektronik terimi gibi görünmektedir.
Bununla birlikte, John Markus'un Electronic Dictionary (McGraw-Hill, 1974) adlı eserinde yer aldığını buldum ve orada şu şekilde tanımlanmaktadır:
"Çıkış sinyaliyle enerjilendirilen bir ışık yayan diyodun, ışığa duyarlı bir çıkış diyodu, transistör veya silikon kontrollü doğrultucu gibi bir fotodedektöre optik olarak bağlandığı bir kuplaj aygıtı. Hava, optik fiberler veya başka bir tür ışık iletim yolu üzerinden yapılan optik bağlama, sinyalleri, veri darbelerini veya kontrol gerilimlerini aktarırken giriş ve çıkış arasında esasen kusursuz bir elektriksel yalıtım sağlar. Optik kuplör, optik izolatör vb. olarak da adlandırılır."
Bu tanımı bütünüyle aktarıyorum; çünkü bir "optoizolatör"ün işlevi hakkında bana yeterince net bir fikir vermektedir, her ne kadar tanımda geçen tüm terimlerin anlamını bildiğimi iddia edemesem de. Yine de bana gönderdiğiniz ve tamamen optoizolatörlerle ilgili olan basın bültenini okurken, bu mübarek zımbırtıların ne olduğu hakkında en ufak bir fikrim yoktu — ta ki elbette yukarıda aktarılan tanıma rastlayana kadar.
Bu basın bülteninin (ve benzerlerinin) sorunu, çok teknik terimler kullanması değil, bunları üst üste yığmasıdır; öyle ki uzmanlar bile muhtemelen kafası karışmış halde kalır, her ne kadar bunu kabul etmek istemeseler de. Basit dilbilgisel cümle yapısını göz ardı edip, aşağıdaki basın bülteni alıntılarında olduğu gibi, teleskopik bir jabberwocky türünü tercih etmede belirli bir terslik olduğunu düşünüyorum:
"Bu aygıtlar, hat alıcıları gibi yüksek hızlı mantık arabirimi uygulamaları için uygundur."
"Dedektörün çıkışı, 25 mA akım çekme yeteneğine sahip, açık kollektörlü, Schottky kelepçeli bir transistördür."
"Bu özellik, büyük toprak farkları veya indüklenmiş gürültüye rağmen hatasız veri kuplajı sağlamak için 1000 V/µsn. minimum ortak-mod geçici bağışıklık sağlar."
Bu cümlelerdeki teknik terimlerin vazgeçilmez olduğu varsayılsa bile (ki bu büyük bir varsayımdır; çünkü "line receiver", "open collector" ve "transient immunity" gibi bazılarını Electronics Dictionary dahil hiçbir kaynakta kayıtlı ya da tanımlı bulamadım), bunların dilbilgisi ve açıklığı artırılamaz mıydı?
Örneğin, niteleyici ifadeleri değiştirdikleri isimlerden ayırmak için tire işaretinin yerinde kullanımı, anlamayı büyük ölçüde kolaylaştırırdı.
"High-speed logic interfacing applications" yerine "applications of high-speed logic interfacing" daha açık olmaz mıydı? Ve neden karmaşık ve belirsiz "an open-collector, Schottky-clamped transistor with current-sinking capability of 25 mA" ifadesi yerine açıkça "a Schottky-clamped transistor that is an open collector and has a current-sinking capability of 25 mA" denmesin?
Basit cümle yapısı yalnızca anlamı netleştirmekle ve kavramayı kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda dili çoğu zaman bilgisayar dili gibi mekanik ve kişiliksiz olan teknoloji ve bilimi de insanileştirir.
Umarım bilgisayarların bize birbirimizle nasıl iletişim kuracağımızı — istersem interface diyeyim — öğretmesine izin vermeden önce daha gidecek uzun bir yolumuz vardır.
Ancak, insani olmaktan uzak bir tınıya sahip, ortak konuşma dilinden — ki dilin kaynağıdır — giderek daha da uzaklaşan teknik yazımın, bizi Newspeak ve 1984'ün insanlıktan uzaklaşmış toplumuna bir adım daha yaklaştırmasından korkuyorum.
Belki derginizde bu konuda bir söz etmek, okuyucularınızdan bazı yararlı yorumların gelmesini sağlayabilir.
Clarence L. Barnhart
Âmin.
Edmund C. Berkeley