Dave Weymiller
Üniversite İlişkileri
Northwestern University
1810 Hinman Ave.
Evanston, IL 60201
(312) 492-5000
Yakın zamanda Çin Halk Cumhuriyeti’nden (ÇHC) dönen bir Northwestern University profesörü, Çin’deki bilgisayar gelişiminin Batı’nın en az 10 yıl gerisinde olduğunu ve Çinlilerin dışarıdan yardım olmadan bu farkı kapatamayacağına inandığını söylüyor.
Northwestern’ın mühendislik okulu olan Technological Institute’ta elektrik mühendisliği ve bilgisayar bilimi bölüm başkanı ve profesörü olan Stephen S. Yau, bu sonbaharda Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü’nün (IEEE) ÇHC’ye giden heyetine başkanlık etti. IEEE grubunun üst üste üçüncü yıllık gezisi ve ÇHC ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkilerin normalleşmesinden sonraki ilk ziyaret olan bu gezi, tümleşik devre teknolojisi ve bilgisayarlara odaklandı. Çin Elektronik Enstitüsü, konuk bilim insanları ve mühendisler için bilgilendirme toplantıları, laboratuvar ve sanayi tesislerine geziler ile büyük üniversitelerde konuşmalar düzenledi.
Bilgisayar sistemlerinin güvenilirliği ve bakımı ile yazılım mühendisliği alanlarında uzman olan Yau, Çin bilgisayar biliminin temel sorununun sınırlı kaynaklar olduğunu söyledi. Yau, Çin’de gördüğü hesaplama makinelerinin neredeyse tamamının orada üretildiğini tahmin ediyor. Çin, disk bellekler gibi hassas ve yüksek kaliteli ürünleri üretme imkânından yoksundur; bunun sonucu olarak ÇHC’de kütlesel belleğe sahip olan bilgisayarlar hâlâ manyetik bantlara veya tamburlara dayanmaktadır, dedi.
Yau’ya göre ÇHC disk üretebilir, ancak ortaya çıkacak sonucun yeterince yüksek kalitede olacağından kuşkuludur. Çinlilerin bu tür donanımı başka yerlerden ithal etmekte zorlandığını; bunun bir nedeninin Çin hükümetinin kendi kendine yeterliliği teşvik etmek için ithalatı kısıtlama politikası, bir diğer nedeninin ise Batılı hükümetlerin koyduğu sınırlamalar olduğunu söyledi. Örneğin ABD, gelişmiş hesaplama ekipmanlarını ÇHC’ye satmamaktadır.
Bu engellere rağmen, dedi Yau, “Çin hükümeti şu anda bilimsel ve mühendislik kapasitesini artırmaya çalışıyor. Bunu yapmanın en etkili yolu dışarıdan yardım almaktır. Özellikle bu kadar uzun yıllar tecritten sonra gerideler. İyi insanları olmadığı için değil,” dedi Yau. “Ancak Kültür Devrimi sırasında bilim camiasının hiçbir üyesine iyi davranılmadı. Çok zaman kaybettiler ve şimdi farkı kapatmaya çalışıyorlar.”
Yau ve heyet üyeleri, ÇHC başbakan yardımcısı Wang Zhen ile görüştü. ABD’li ziyaretçilerden gelen bir soruya yanıt olarak, hükümet yetkilisi ülkesinin Amerikan teknolojik bilgi birikimini ithal etme isteğini dile getirdi. Yau, “İdeal olarak,” dedi, “Çinliler Batı’daki sanayi ile işbirliği içinde kendi bilgisayar endüstrilerini geliştirmek istiyor.”
Bu arada Çinliler, bilgisayar donanımı, yazılımı ve uygulamalarını geliştirmeye çalışıyor.
“Bunu kendi başlarına başarabilirler mi? Son derece zor, hatta imkânsız olacağını düşünüyorum,” dedi Yau. “Amerika Birleşik Devletleri ve Batı yerinde saymıyor.”
Yau, IEEE temsilcilerinden oluşan 10 kişilik bir heyete, ÇHC genelinde üç haftalık bir gezi boyunca liderlik etti. Kapsamlı resmî tur, seminer ve sunum programı; ÇHC’li bilim insanları ve mühendislerle yapılan görüşmelerle desteklendi. Yau, “Ziyaretimizin en yararlı özelliği gayriresmî tartışmalardı,” dedi; “örneğin bir sanayi tesisine yapılan geziden önce ve sonra bir konferans odasında oturup konuşmak gibi.”
Önemli olan bilgisayar bilgisi alışverişi değildi. “Bize kuramsal olarak sunacakları bir şey yoktu,” dedi. “Birçoğumuz (IEEE heyetinde) bunun bilim ve teknoloji açısından hiçbir alışverişin olmadığı tek yönlü bir yol olmasından korkuyorduk,” diye ekledi Yau. “Ancak Çin kültürü, toplumu ve bilim ile teknolojideki ilerlemeleri hakkında daha iyi bir anlayış kazandık. Elbette sosyal ve kültürel yönler IEEE heyetinin birincil işlevi değildir, ama insanlarını anlamaya çalıştık. Pek çok Çinli bilim insanı bizim eski meslektaşlarımızdır ve Harvard, Berkeley, Stanford, MIT ve Northwestern gibi tanınmış üniversitelerden derecelere sahiptir.”
44 yaşındaki Yau, Çin doğumludur. Elektrik mühendisliğinde M.S. ve Ph.D. derecelerini University of Illinois’den aldı. 1961’de Northwestern öğretim kadrosuna katıldı ve bilgisayar sistemlerinin güvenilirliği ve bakımı, yazılım mühendisliği, gerçek zamanlı sistemler, örüntü tanıma ve diğer alanlarda 90’dan fazla teknik makale yayımladı.
Franklin Institute’ün Life Fellow’u olan Yau, 1963’te kurumun Louis E. Levy Madalyası’nı aldı. 1974–75’te IEEE Computer Society başkanlığı, 1976–77’de IEEE Division V (Computer Society) direktörlüğü ve 1979’da IEEE Technical Activities Board Development Committees başkanlığı yaptı.