Forum
Newspeak ve Bilgisayarlar: Bir Tartışma ve Münazara
Editoryal Not: Yukarıdaki editoryal yazı başlangıçta Computers and People’ın Kasım sayısı için yazılmıştır.
Ekim ayında, bunu değer verdiğim danışmanlarımdan ve iyi dostlarımdan birine gösterdim. Bu editoryalin derginin uygun alanının çok dışında olduğunu; aşağılayıcı siyasi yargılar içerdiğini; kötü yazıldığını; alanın bunun yerine bilgisayarların insanlara nasıl yarar sağlayabileceğine dair gerçekten yapıcı fikirlere ayrılması gerektiğini söyledi. Son derece ısrarcıydı.
Arkadaşıma katılmadım. Onun bakış açısının ne kadar yaygın olduğunu merak ettim. Bu nedenle, editoryalin kopyalarını bilgisayar alanının içinde ve dışında bulunan bir dizi başka kişiye, bu konuda ne söyleyeceklerini öğrenmek için gönderdim.
Eşlik eden not, kendi bakış açımdan uzak durmaya çalışıyordu; şöyle diyordu:
“Ekteki ‘Newspeak ve Bilgisayarlar’ başlıklı editoryali Aralık sayısı için değerlendiriyorum. Yorumlarınız var mı? Memnuniyetle alırım. Kolay yanıt araçlarını ekledim.”
Kolay yanıt araçları, kısa ve hızlı yanıtları teşvik etmek için bir yanıt zarfı ve 3" x 5" boyutlarında bir kâğıt parçasından oluşuyordu.
Yanıt verenlerin bu konuda söyledikleri aşağıdadır. Yanıt verenlerin hiçbiri editoryalin yayımlanmaması gerektiğini söylemedi. Bu nedenle burada oldukça ilginç ve önemli bir tartışmanın hatırı sayılır bir bölümünü sunuyoruz.
Okurlarımızı bu tartışmaya katılmaya davet ediyoruz. Ek yorumlar yayımlamayı umuyoruz. Bu konu sizi harekete geçiriyorsa, lütfen bize yazın ve ne düşündüğünüzü söyleyin.
Bir bilgisayar dergisinde, önemli ve tartışmalı, bilgisayarlarla bağlantılı bir konu ve bunun sansürsüz, hiçbir kısıtlama olmaksızın tartışılması kadar ilgi çekici çok az şey vardır. Bilgisayarlar Newspeak’i artırmak için de kullanılabilir, Newspeak’i azaltmak için de; dolayısıyla bu konu açıkça bu derginin alanına girer.
— E. C. B.
Metnin Bilgisayarla Değerlendirilmesinin Ayrıntılandırılması
Gönderen: Leslie Mezei
Don Mills, Ontario, Kanada
Buradaki posta grevi nedeniyle, “Newspeak ve Bilgisayarlar” editoryalinizi ancak kısa süre önce alabildim.
Beğendim. Anatole Holt uzun zamandır bilgisayarın öncelikle bir iletişim aygıtı olduğunu söylüyor. Siz de bunun bir çözümleme aracı olarak kullanılmasını öneriyorsunuz. Harika.
Sistemi biraz daha ayrıntılandıralım. Altı çizilerek ya da başka yollarla vurgulanacak kelime ve ifadelerin bir listesi olsun. Bunların bir alt kümesine, editoryalde önerildiği gibi otomatik eşdeğerler sağlansın.
Aynı zamanda, önyargı saptayıcısı olarak yardımcı olmak üzere kelime sayımları da elde edilebilir. Bu, olumlu/olumsuz, dostça/düşmanca, askerî konulara atıf gibi sınıfları içerebilir. Bunlar sisteme girişte ya da bu amaçla geliştirilen tablolar temelinde işaretlenmek zorunda kalacaktır.
Bir metin düzenleme sistemi, bu tür olanakları içerecek şekilde kolaylıkla değiştirilebilir. Her kullanıcının kendi özel ilgi alanı için kaynaklar biriktirebilmesi ve bunları esnek biçimde değiştirebilmesi ve ekleyebilmesi gerekir.
Bu yalnızca başkalarının mektuplarını ve makalelerini incelemeye yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda aracı kendimize çevirerek kendi alışılmış eğilimlerimizin ve önyargılarımızın daha açık biçimde farkına varmamızı sağlar. Örneğin, dilimizin yerleşik erkek önyargısına duyarlı olanlarımız, söz edilen kişinin her zaman erkek olduğunu ima eden kelimeleri bulma konusunda desteklenebilir.
Şekil 1
(1) Newspeak İçeren Metin — Girdi
KONGRE, AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN VE ÖZGÜR DÜNYANIN
ULUSAL GÜVENLİK ÇIKARLARI DOĞRULTUSUNDA
X ÜLKESİNE 1 MİLYAR DOLAR DIŞ YARDIMI OYLADI
(2) Eşanlamlılar Tablosu
- SİLAH SATMAK İÇİN AMERİKAN SİLAH ÜRETİCİLERİNE YARDIM: DIŞ YARDIM
- SİYASETÇİLER VE ASKERÎ-SANAYİ KOMPLEKSİ: ULUSAL GÜVENLİK
- KAPİTALİST DÜNYA: ÖZGÜR DÜNYA
(3) Newspeak’ten Arındırılmış Metin — Çıktı
KONGRE, SİLAH SATMAK İÇİN AMERİKAN SİLAH ÜRETİCİLERİNE 1 MİLYAR DOLAR YARDIMI
X ÜLKESİNE, AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’NİN VE KAPİTALİST DÜNYANIN
SİYASETÇİLER VE ASKERÎ-SANAYİ KOMPLEKSİNİN ÇIKARLARI DOĞRULTUSUNDA OYLADI
Amerikalılar Neden Bu Kadar Çok Aldatılmaya Katlanıyor?
Gönderen: Ruth Pirkle
New York, N. Y.
Bence başyazı hem mükemmel hem de ilgi çekici ve düşündürücü. Bu ülkedeki insanların neden bu kadar kolay kandırılmaya razı olduklarını sık sık merak ederim. Nedeni, kolayca dikkatlerinin dağılması ve sonra da kendi yollarına gitmeleri gibi görünüyor. Bu başyazı bir kötülükle mücadele ediyor ve saldırmaktan ziyade haçlı bir nitelik taşıyor.
“Computers and People” için Uygun
Kimden: Judy Callahan
Waltham, Mass.
Bence başyazı anlamlı ve Computers and People için uygundur.
Eşanlamlı Değiştirici Bir Hile ve Gerçekten İşe Yaramaz
Kimden: Paul Armer
Stanford, Calif.
Önerilen başyazı, “Newspeak and Computers” hakkında: İlk birkaç paragrafın makul olduğunu düşünüyorum, ancak Eşanlamlı Değiştirici bir hiledir. Makine çevirisi gibi, gerçekten işe yaramaz. Eminim siz de bunu rutin olarak kullanmıyorsunuz. Dolayısıyla “Ne yapabiliriz?” sorusunu yanıtladığınızı düşünmüyorum.
Neden Bunu Kirlilik Azaltma Kontrolü Tartışmalarına Uygulamıyorsunuz?
Kimden: Terry Miller
Annandale, Va.
Gösterilen örnek yerine, neden sanayi için kirlilik azaltma kontrollerinden birini kullanmıyorsunuz? Sizin örneğiniz, önyargınıza bağlı olarak hem yukarı hem aşağı doğru çalışıyor.
Sevimli Bir Son
Kimden: Gerard Salton
Ithaca, N. Y.
Başyazınızın ne kadar gerçekçi olduğundan emin değilim, ancak okumaktan keyif aldım. Sonunun gerçekten çok sevimli olduğunu düşündüm.
Reklamcılıkta Newspeak’i Çevirin!
Kimden: Pete Johnson
Boston, Mass.
Başyazınız kesinlikle “yayınlanması şart.” Newspeak çevirisini reklamcılık alanında uygulamaya başlayalım.
İyi Görünüyor
Kimden: Jack Biddle
Rosslyn, Va.
“Newspeak and Computers” hakkındaki başyazınız iyi görünüyor.
Özgür Basına Sahip Olunduğunda En İyi Yüzü Öne Çıkarmaya İtiraz Yok
Kimden: Erwin Tomash
Woodland Hills, Calif.
“Newspeak and Computers” başyazınızı oldukça kışkırtıcı buldum. Eklediğiniz yorum kartının yeterince büyük olmadığından ve bu mektupla idare etmek zorunda kalacağınızdan korkuyorum. Deyimin dediği gibi, kısa bir yorum yapmaya vaktim yok. Daha uzun bir yorumu daha hızlı ve kolay yapabilirim.
Hükümetler ve toplumumuzdaki diğer büyük ve güçlü kurumlar tarafından kullanılan Newspeak’ten kaynaklanan tehdidin gerçek olduğu konusunda kimsenin kuşkusu olamaz. Dolayısıyla, sizin yaptığınız gibi bu tehdide dikkat çekmenin gerçek bir değeri olduğu açıktır.
Newspeak ile bilgisayarları ilişkilendirmek ise başka bir konudur ve bu benim için bazı sorunlar ortaya koymaktadır. Buna biraz daha sonra ayrıntılı olarak değineceğim.
Önce Newspeak’in kendisi ve kullanımı hakkında bazı küçük yorumlar. Amerika Birleşik Devletleri’nde hâlâ görece özgür bir basına sahip olmanın yararlarından faydalandığımızı hissediyorum. Bunun en açık kanıtı tüm Watergate sürecidir. Bir başka örnek de CIA ve istihbarat yapılanmamızın diğer unsurları hakkında yürütülen mevcut soruşturmalardır.
Bu nedenle, totaliter devletlerde uygulanan Newspeak ile özgür basının var olduğu demokratik devletlerde Newspeak kullanma girişimleri arasında sıkı bir paralellik kurmanın tam olarak doğru olduğunu düşünmüyorum.
Ben, büyük ve güçlü kurumların bile en iyi yönlerini öne çıkarmasına itiraz etmiyorum. Bana göre bu, doğrudan bir yalanla eşdeğer değildir. Sanırım toplum içinde farklı bir bakış açısına sahip diğer rekabetçi kurumların, büyük çarpıtmaların düzeltilmesini sağlayacağına güveniyorum.
Bana göre, geniş bir toplumsal sorun yelpazesine sahip bugünün karmaşık toplumunda “kabul edilmiş bir hakikat” yoktur. Hatta doğru ya da yanlış bile yoktur. Her sorunun gerçekten birden fazla yönü olduğu için, sadece farklı olduğu gerekçesiyle bir görüşün güçlü biçimde sunulmasını gerçeğe aykırı olarak sınıflandırmak adil görünmemektedir.
Tüm büyük kurumların eşit derecede güçlü olmadığını ve bakış açılarının yansıtıldığı medyaya eşit erişime sahip olmadıklarını kabul ediyorum. Bunun sonucu olarak, yukarıda sözünü ettiğim düzeltme süreci yavaş, eksik ve benim arzu ettiğimden daha az dengeli olabilir.
Farklı bakış açılarına bir örnek olarak, Amerikan silah üreticileri konusundaki yorumlarınız, durum algınızın benimkine tam olarak uymadığını ortaya koyuyor. Benim görüşüme göre, Amerikan silah üreticileri, ulusal savunma ihtiyaçlarımızın karşılanmasını güvence altına almak için hükümetimiz tarafından kurulmuş ve sürdürülmektedir.
Ekonomik sistemimizin özel mülkiyet ve serbest girişim özellikleriyle uyumlu olarak, bu silah üreticileri özel sektörün bir parçası olarak faaliyet gösterir, şirketler şeklinde örgütlenir ve hissedarlar tarafından sahiplenilir. Faaliyetleri neredeyse tamamen hükümet tarafından denetlenir ve yabancı ülkelere silah satışları bütünüyle hükümet kontrolündedir.
Çoğu zaman “dış yardım”ın “askeri yardım” için bir örtmece olduğu konusunda sizinle tamamen hemfikirim. Ancak bu yardımın Kongre tarafından oyladığını ve Amerika Birleşik Devletleri’nin dış politikasını ilerletmek için kullanıldığını hatırlatırım. Silah üreticilerinin bu politikanın belirlenmesindeki rolü asgaridir.
Bana göre silah satışları, dış politika doğrultusunda yönlendirilmektedir ve bu benim açımdan son derece uygundur.
Profesör Schiller’in The Mind Managers adlı kitabını okumadım. Bu nedenle, yorumlarımı, herhangi bir fikri yönetmeden sunmanın gerçekte mümkün olmadığı yönündeki felsefi noktaya sınırlayacağım. Her toplumda “medya yöneticileri” vardır ve her zaman da olmuştur … (devamı)
Forum (Devam)
“İnsan zihinlerinin yönlendirilmesi” tam olarak komünistlerin tüm eğitim sistemimizin yaptığını söylediği şeydir—ve bunun tersi de geçerlidir.
Son olarak, bilgisayarları Newspeak sisini dağıtmamıza yardımcı olmak için kullanma önerinize geliyorum. Her şeyden önce beni endişelendiren bir nokta var; iki yönlü bir yola girmeyi öneriyorsunuz. Hükümet, toplumumuzdaki en büyük kurumdur ve herkesinkinden daha büyük ve daha güçlü bilgisayarlara erişimi vardır. Bana öyle geliyor ki bilgisayarlar, sis dağıtmak kadar sis oluşturmak için de çok kolay ve çok verimli biçimde kullanılabilir. O hâlde asıl soru, sözlüğü kimin kurduğu ve içeriğini kimin denetlediği değil midir?
Gördüğünüz gibi, başyazınızı son derece kışkırtıcı buldum; ancak Newspeak tehdidine karşı bir yanıtın tamamen mekanik yollarla bulunabileceğini göremiyorum. Kendi düşünceme göre, özgür bir basının uyanık ve bilinçli tuttuğu eğitimli bir kamuoyuna güvenmeye devam etmeliyiz.
Bilgisayarların daha iyi bir kullanım alanı belki de, dünya çapında her gün yayımlanan hacimli Newspeak’i özetleme ve sindirme işine yardımcı olmaları olabilir. Bu da basını, sisin içini delme konusunda daha iyi bir iş yapabilecek şekilde serbest bırakabilir.
Karmaşık Bir Dünyada Basit Çözümler
Gönderen: Ed Burnett
New York, N.Y.
“Newspeak”in önemli olduğunu düşünüyorum. Sıklıkla ve tekrar tekrar yalan söylendiğini hatırlatmanızın önemli olduğunu düşünüyorum.
Ancak söylediklerinizin bir kısmını, reklamcılığın (zihin bükme?) iyi bir bölümünün etkisiz olduğuna dair mevcut kanıtlarla dengelemeniz gerekir; tüketimci bir ekonomide kamuoyu, genel sağduyusuyla oldukça iyi korunmaktadır.
Editoryalde sergilenen ton beni rahatsız ediyor; Tanrı bilir ki kusurları olan kapitalist dünyaya basitleştirici ifadelerle yüklenirken, karşı tarafı eksiltme yoluyla melekmiş gibi gösteriyor. Bu söylevin o bölümünü ya çıkarırdım ya yumuşatırdım ya da farklı bir biçimde ifade ederdim.
Bilinçsiz elitlerin Amerika Birleşik Devletleri’ni işbirliğine dayanmayan yollarla yönlendirmek istediklerine kuşku yoktur; ve şaşkın durumdaki kamuoyunun öğrendiklerinin büyük bir bölümü kavranamayacak kadar karmaşıktır.
(Lütfen 19. sayfaya bakınız)