EDİTORYAL
“Düşünen Bilgisayar: Maddenin İçindeki Zihin”
Yakın zamanda yayımlanmış çok ilginç ve önemli bir kitap, Stanford Research Institute personelinden Bertram Raphael tarafından yazılan The Thinking Computer: Mind Inside Matter adlı eserdir; kitap 1976 yılında W. H. Freeman and Co., 660 Market St., San Francisco, CA 94104 tarafından yayımlanmıştır.
Bu kitap, “düşünmeyi” bir bilgisayarın içine yerleştirmeye yönelik çok sayıda ilginç çalışmanın bir incelemesi ve raporudur. Bertram Raphael’in kendisi bu alanda, özellikle “Shakey” adlı oldukça ünlü bir robotun geliştirilmesinde, büyük bir deneyime sahiptir. Shakey bir TV kamerasına ve diğer donanımlara sahiptir ve bir anten aracılığıyla “beyni” olan bir bilgisayarla iletişim kurar; bu, bir robotun fiziksel olarak beyninden oldukça ayrı olabileceği yönündeki ilginç ilkenin bir örneğidir.
Boston Globe’da Temmuz 1973’te yayımlanan bir rapora göre, Shakey’i bir ofise koyabilirsiniz ve Shakey ofisteki kapıların, pencerelerin ve diğer başlıca nesnelerin konumlarını “gözlemler”. Daha sonra Shakey’e “koridor boyunca üç kapı ilerideki odaya git ve o odadaki bir kutuyu bir köşeden alıp kapıyı engelleyecek bir konuma taşı” gibi bir komut verebilirsiniz. Shakey’in ihtiyaç duyduğu tüm talimat budur. Shakey, bilgisayar programının hazırlandığı yol üzerindeki özellikler ve engellerle makul biçimde başa çıkarak görevi yerine getirmeye devam eder.
Yayınevinden, bu sayıdan itibaren Bölüm 6, “Doğal Dil”in büyük bir bölümünü basmak için izin almış olmaktan memnuniyet duyuyoruz.
Bu bölümün ana hatları şunlardır:
- Doğal ve Yapay Diller
- Sözdizimi ve Anlambilim
- Doğal Dilin Biçimsel Gösterimleri
- Öbek Yapısı Dilbilgileri
- Belirsizlik
- Dönüşümsel Dilbilgisi
- Anlambilime Yaklaşımlar
- Bilgisayarları İngilizceyi Anlayacak Şekilde Programlama
- Sınırlı Alanlarda Soru-Yanıt
- Genel Bilginin Temsili ve Kullanımı
Bu bölümün tamamını basmamız mümkün değildir; oldukça uzundur. Atlanan kısımlar “…..” işaretiyle belirtilmiştir; ilgilenen okurların kitabı edinip tamamını okumaları teşvik edilmektedir. Kitap, canlı ve iyi açıklama yapmayı bilen bir yazar tarafından yazılmış, ilginç ve çok da zor olmayan örnekler ve görsellerle doludur.
Bilgisayarların pek çok, pek çok şekilde düşünebildiğine ve düşündüğüne dair artan kanıtları görmezden gelmek imkânsızdır. Bu kitap, insanla yarışacak düşünen bir bilgisayarın evrimini kaydetme yolunda bir dönüm noktasıdır ve hem bilgisayar hem de bilgisayar dışı her kütüphane için değerli bir katkıdır.
Edmund C. Berkeley
Editör