Bilgisayar, Arkeologların Tarih Öncesi Toplulukları Ortaya Çıkarmasına Yardımcı Oluyor
Patricia A. Conway
Control Data Corp.
P.O. Box 0
Minneapolis, MN 55440
Bilgisayar teknolojisi, Kuzey Amerika’daki en büyük kazı alanı olan güney Illinois’deki Koster sahasında Northwestern Üniversitesi arkeologlarına yardımcı olmak için kazma, kürek ve matkabın yanına katıldı. Sahada çalışan arkeologlar, bulgularını takip etmek ve hatta bir sonraki kazının nereden başlayacağını belirlemek için Northwestern Üniversitesi’nde, 300 mil uzakta bulunan bir bilgisayara güveniyor.
Koster sahasında ortaya çıkarılan bilgilere ek olarak, 2.800 mil karelik araştırma alanındaki yaklaşık 800 farklı arkeolojik sahadan elde edilen ilgili veriler, Illinois, Kampsville’deki proje merkezinde bulunan bir terminal aracılığıyla bilgisayara iletilmek üzere girilmektedir.
Northwestern’ın Vogelback Bilgi İşlem Merkezi’nde bilgisayar, özellikle bireysel araştırmacıların çeşitli verilerini işlemek üzere tasarlanmış, üniversite tarafından geliştirilmiş RIQS (Remote Information Query System) adlı bir veri tabanı programını kullanmaktadır.
RIQS’in geliştirilmesinde yoğun biçimde yer almış olan Northwestern Bilgi İşlem Merkezi direktörü Profesör Benjamin Mittman, kazı sahalarında her yıl üretilen yarım milyon bilgi öğesinin, bilgisayarlı bir depolama ve erişim sistemi olmadan çok daha az değere sahip olacağını belirtmiştir. RIQS yalnızca arkeolojik verileri kataloglamakla kalmaz; aynı zamanda yinelemelere karşı korunması için verilerin kalitesini izler, gerekli analizleri gerçekleştirir ve yazıcı ya da çizim çıktıları sağlar.
Kazı merkezi terminallerine girilen bilgilerden bilgisayar, 800 sahanın her biri için bir dosya oluşturmuştur. Her dosya, saha ve kazı sonuçları hakkında 145 bilgi öğesini tutacak şekilde yapılandırılmıştır. Saha tanımı; ad, konum ve kazı alanının büyüklüğü, ilgili arkeologların adları, sahadan çıkan eserlerin nerede saklandığı ve hangilerinin fotoğraflandığı gibi bilgileri içerir.
Bilgisayara gönderilen araştırma bilgileri; toprak koşulları, çakıl taşları ve kireç taşına dair kanıtlar (pişirme, çanak çömlek ve alet yapımını gösterir) ile hayvan kemiği bulgularını (sahada elverişli koruma koşullarını gösterir) kapsar. Her saha için ayrılmış 145 bilgi saklama alanının 123’ü, ortaya çıkarılan eserlerin listelenmesi içindir — arkeolojik analizler açısından en önemli veriler.
Dosyadan bilgi almak için, ister saha bazında ister bilgi sınıflarına göre olsun, kullanıcı yalnızca atanmış katalog numarasını girer. Örneğin, Erken Arkaik döneme ait mızrak uçlarını incelemek isteyen bir öğrenci, bu bilgi sınıfına atanmış katalog numarasını girer. Anında, bu tür mızrak uçlarının bulunduğu sahaların bir listesi sunulur. Bu sahaların adları girildiğinde, mızrak uçları hakkında daha fazla bilgi, nerede saklandıkları ve kazılarında yer alan arkeologlar öğrenilir. Daha da önemlisi, araştırmacılar sistemi gelişmiş programcılar olmadan da kullanabilir.
Northwestern son on beş yıldır arkeolojik araştırmalarda etkin biçimde yer almasına rağmen, bilgisayarın RIQS veri depolama ve erişim sistemiyle donatılması ancak son üç yıl içinde gerçekleşmiştir. Bilgisayar donanımı ve yazılımı projede temel araçlar olmaya devam ederken, Mittman verilerin daha hızlı ve daha doğru analiz edileceğini ve daha da önemlisi araştırmacılar, öğrenciler ve öğretim üyeleri için erişilebilirliğin artacağını öngörmektedir.
Kullanılan bilgisayar bir Control Data 6400’dür.