BİLGİSAYAR İÇİNDEKİ BİR ŞEHİR, İNSANLARIN KENTSEL SORUNLARI NETLEŞTİRMESİNE YARDIMCI OLUYOR
Andy Washburn
News Bureau
University of Southern California
Los Angeles, CA 90007
Los Angeles yakınlarındaki küçük bir topluluk olan Apex City’nin büyük sorunları vardır. Yeni işlere şiddetle ihtiyaç duyulmaktadır, ancak bunları sağlayacak önerilen bir sanayi gelişimi aynı zamanda hava kirliliğini artıracaktır. Büyük bir konut projesi vergi tabanını güçlendirirken, okul sistemindeki aşırı kalabalığı artıracak ek çocuklar getirecektir.
Neyse ki bu ve diğer sorunlarla yüzleşen kent yetkilileri, geliştiriciler ve Apex sakinleri için, toplulukları yalnızca bir bilgisayarın içinde var olmaktadır. Milyonlarca dolar harcamadan ya da binlerce hayatı etkilemeden önemli kararlar alabilirler. Dahası, kararlarının sonuçlarını aynı gün görebilirler; gerçek hayatta beklemek zorunda kalacakları yıllar sonra değil.
“Apex basitçe bir oyundur, ama çok ciddi bir amacı olan son derece gelişmiş bir oyundur,” dedi Los Angeles’taki Southern California Üniversitesi’nde Çok Disiplinli Eğitimsel Uygulamalar Merkezi direktörü Dick McGinty. “Katılımcıların kentsel sorunları incelemesine ve bir toplulukta alınan pek çok kararın oradaki herkesi nasıl etkileyebileceğini öğrenmesine yardımcı olacak şekilde tasarlanmıştır. USC’nin bilgisayarı kararları ve bunların etkileşimlerini analiz eder ve topluluğun durumunu günceller; böylece katılımcılar bir kentin yaşamının birkaç yılını yalnızca birkaç gün içinde çalışabilir.”
Apex katılımcıları arasında lisans ve lisansüstü öğrenciler, yerel, eyalet ve federal düzeylerdeki devlet temsilcileri, Sierra Club ve League of Women Voters gibi topluluk eylem grupları ve gayrimenkul geliştirme şirketleri ile büyük petrol firmaları gibi işletmelerin temsilcileri yer almıştır. Hepsine, şehir ve ilçe yetkilileri, geliştiriciler ve sivil ile baskı gruplarının üyeleri dâhil olmak üzere bir toplulukta yer alan kişilerin rolleri verilir. Rollerinin sınırları içinde istedikleri gibi davranmakta özgürdürler; örneğin belediye başkanını temsil eden oyuncu liberal ya da muhafazakâr, aktivist ya da “hiçbir şey yapmayan” biri olabilir.
Apex’i oynamak için en az 30 kişi gerekir ve en uygun sayı 60 oyuncudur; ancak USC oyunu 120 kişiye kadar yürütmüştür. Tipik bir oyun, sabah ve öğleden sonra oturumlarıyla beş ardışık güne yayılır. Oyun başladığında, oyuncular oynadıkları rollere ve kendilerine verilen başlangıç bilgilerine dayanarak kararlar alırlar.
Örneğin geliştiriciler, gözde projeleri için alanların yeniden imar edilmesini zorlayabilir. İlçe planlamacıları genişleme için tahvil çıkarılmasının geçirilmesini teşvik edebilir. Şehir yetkilileri yeni otoyolların inşa edilmesini isteyebilir.
Her oturumun sonunda, her kişi ya da grup bir eylem planına karar verdiğinde, oyun yöneticisi bu kararları toplar. Bilgiler üniversitenin bilgisayarına girilir. Sistem bilgileri analiz eder ve bir sonraki oturum için topluluğun ve oyuncuların durumunu günceller.
Her grubun kararları diğer tüm grupların durumunu etkileyebildiğinden, olasılıkların sayısı son derece fazladır. Sistem, 155 sayısının ardından 63 sıfır gelen bir sayı ile ifade edilen toplam varyasyonları işleyebilir.
Oyuncular rollerini ciddiyetle benimser, perde arkasındaki pazarlıklara ya da kamusal çekişmelere hatırı sayılır zaman ayırırlar. Örneğin şehir yetkilileri, fabrika inşa izinleri vermeden önce hava kirliliğine karşı ek koruma talep ederken, sanayiciler bazen vergiler artırılırsa işletmelerini kentten çekmekle tehdit eder. Apex kuramı uygulamayla iç içedir; bir topluluğun nasıl işlediğine dair temel bir yurttaşlık dersi gibi işlev görür. Bazı insanlar oyun sırasında başka işlerin nasıl olacağını görmüş ve buna dayanarak mesleklerini değiştirmiştir.
Apex, Michigan Üniversitesi ile iş birliği içinde USC’de geliştirilmiştir. Oyun, bir IBM System/370 Model 158 bilgisayarıyla oynanmaktadır.