Elektronik Veri İşleme Sistemleri
Otomasyondaki "Hatalar"
Bazı Firmalar Aşırı Maliyetlerden, Sık Arızalardan Yakınıyor — Posta Makineleri Ticari Pullarla Kandırılıyor — Jantzen Büyük Bilgisayarı Değiştiriyor — El Arabası Bir "Beyin"i Geride Bırakıyor
Stewart Toy
Kadro Muhabiri
Wall Street Journal
New York 4, N.Y.
(The Wall Street Journal’dan, 27 Aralık 1960 tarihli sayıdan izin alınarak yeniden basılmıştır; Dow Jones & Co., Inc. tarafından yayımlanmıştır, New York 4, N.Y.)
Norfolk, Va.’daki geniş ABD Deniz Kuvvetleri Tedarik Merkezi’nde, üst düzey komutanlar kısa süre önce astlarına rahatsız edici bir emir verdi: yedi ay boyunca deponun ele aldığı 600.000 denizcilik kalemine ait siparişleri doldurmuş olan dev bir elektronik bilgisayar sisteminden kurtulun.
Karar, merkezin Burroughs Corp. Model 220 bilgisayarı ve ilgili elektronik ekipmanlar için kira, kurulum ve mühendislik ücretleri olarak yaklaşık 1 milyon dolar ödemesinden sonra alındı. Norfolk kompleksinin komutanı Tuğamiral Hugh C. Haynsworth şöyle diyor: "Gerçeği kabul edelim—sistem başarısızdı."
220’nin "terhisi" elbette ne bu makineyle ne de sözde otomasyonun diğer biçimleriyle yaşanan deneyimler için tipiktir. Birçok şirket için otomasyon, etkileyici tasarruflar ve verimlilikte keskin artışlar sağlamaktadır. Ancak Donanma’nın deneyimi, iş gücünden tasarruf sağlayan aygıtların vaatlerinin, sofistike devreler ve ustaca makineler çağında bile, her zaman göründüğü gibi olmadığını göstermektedir.
Birçok iş insanı, bilgisayarları ve diğer karmaşık donanımları üretim ve büro süreçlerine bağlayarak tesis verimliliğini artırma çabalarında çeşitli sıkıntılarla karşılaştıklarını bildiriyor. Hatta bazı firmalar yeni moda ekipmanları bırakıp daha sıradan makinelere yönelirken, diğerleri yeni otomasyon aygıtlarına karşı giderek daha kuşkucu bir tutum benimsiyor.
Yaygın Şikâyetler
Yaygın şirket şikâyetleri arasında şunlar yer alıyor: ekipman ve kurulum maliyetleri çoğu zaman beklenenden yüksek çıkıyor; bilgisayar üreticileri bazen ürünlerinin nimetlerini abartılı biçimde pazarlıyor; ekipmanın karmaşıklığı sık ve pahalı arızalara yol açıyor; ayrıca bazı durumlarda yeni aygıt, yapması gereken iş için gereğinden fazla karmaşık olabiliyor ve böylece gerekli yatırımı gereksiz yere büyütüyor.
Bu şikâyetler, elbette, bir paradoksa işaret ediyor: otomasyon, müşteriye sağladığından daha pahalıya mal olabilir.
Örneğin gelecek Ağustos’ta, Portland, Ore. merkezli spor giyim ve mayo üreticisi Jantzen, Inc., yaklaşık iki yıldır Jantzen giysileri için gelen siparişleri kumaş gereksinimlerine dönüştüren büyük bir bilgisayarı söküp çıkaracak.
"Bana karşı çıkanları dinlememe izin verin—onlardan öğrenebilirim—yalnızca zaten inandıklarımı söyleyen dostlarım bana bir şey öğretmez."
B. A. Weissman
"Elde ettiğimiz sonuçlara göre çok pahalı," diyor Jantzen’ın başkan yardımcısı ve saymanı Kenneth C. Smith. Bay Smith, şirketin bilgisayar ve ek aygıtları için ödediği yıllık 180.000 dolarlık kira bedelini gerekçelendirmekte giderek daha fazla zorlandığını söylüyor.
Jantzen bilgisayarlara hâlâ inandığını belirtse de—şirket, aynı işi yılda 80.000 dolar daha ucuza yapacağını düşündüğü daha düşük zekâlı bir beyinle büyük bilgisayarı değiştirmeyi planlıyor—rakiplerinden biri elektronik harikalara karşı genel olarak daha kalıcı bir hayal kırıklığı yaşamış durumda.
Bilgisayarın Terk Edilmesi
Bir yıldan biraz daha uzun süre önce, Portland’daki bir başka spor giyim firması olan White Stag Manufacturing Co., faturalama ve genel muhasebe için kullandığı büyük bir bilgisayarı elden çıkardı. Şirket şimdi, işin büyük bilgisayardan daha hızlı yapıldığını ve yıllık 46.000 dolar kira tasarrufu sağladığını söylediği standart bir hesaplama sistemi kullanıyor.
Otomasyonun erdemlerinin en yüksek sesle ilan edildiği kimya ve petrol endüstrilerinde bile, her şeyin yolunda gitmediğine dair işaretler bulunuyor.
Port Arthur, Tex.’teki bir Texaco, Inc. yüksek oktanlı benzin rafinerisinde, bir Thompson Ramo Wooldridge bilgisayarı yaklaşık 18 aydır tüm operasyonu yürütüyor. Tesis, dünyadaki ilk tamamen otomatik endüstriyel tesis olarak geniş çapta duyurulmuştu. "Rekabetçi nedenlerle" Texaco, bilgisayar kurulumunun performans ya da maliyet rakamlarını açıklamayı reddediyor; ancak alandaki uzmanlar bunun şirkete yaklaşık 400.000 dolara mal olduğunu tahmin ediyor.
Petrol endüstrisi mühendisleri genel olarak, Texaco’nun gösterişli operasyonunun şirketin beklediği kadar iyi işlemediği konusunda hemfikir. Büyük bir rafineri inşaat firmasının üst düzey bir yetkilisi şöyle diyor: "Bilgisayar iyi çalışıyor, ama bunun ekonomik bir avantajı yok. Hatta bundan zarar ettiklerine eminim." Şunu da ekliyor: "Texaco’nun başka rafinerileri işletmek için bilgisayar kullanmayacağı oldukça kesin."
Texaco bu iddialar hakkında yorum yapmıyor. Texaco’nun rafinaj bölümünün genel müdürü Henry Flynn, Port Arthur kurulumunun başarısının "bir gecede belirlenebilecek bir şey olmadığını" söylemekle yetiniyor. "Bunun ekonomik olup olmadığını anlamamız üç ya da dört yıl alacak. Hâlâ büyük ölçüde deneysel aşamada."
"Soğumaya Yol Açtı"
Texaco’nun öncü girişimine yönelik görünen isteksizliği, bazı otomasyon ekipmanı üreticilerini rahatsız ediyor. Fullerton, Calif. merkezli bir elektronik şirketi olan Beckman Instruments, Inc.’den bir yetkili, "Bu durum potansiyel petrol endüstrisi müşterileri arasında ciddi bir soğumaya yol açtı," diyor.
Bazı bilgisayar kurulumlarındaki hayal kırıklığının görünen nedenlerinden biri, büyük bir elektronik şirketinin başkanının "aşırı mühendislik" olarak adlandırdığı durumdur. Şirketler, diyor, dönen bilgisayarların ve "uzay çağı" aygıtlarının aslında basit ve zaten verimli olan bir operasyonu yürütmesi fikrine kapılma eğilimindedir.
Bağımsız bir bilgisayar tasarımcısı olan George Steele şu yorumu yapıyor: "Otomasyon kullanmak bir şirkete önemli bir prestij ve reklam değeri kazandırır; onları ‘ilerici’ olarak işaretler. Şirketin mühendisleri teknik konferanslarda akademik bildiriler sunabilir. Kurulum başarısız olsa bile, bunu bir araştırma projesi olarak muhasebeleştirirler."
1956’da Los Angeles merkezli McCulloch Corp., şirketin Scott dıştan takma motoru için parça üretmek üzere gösterişli yeni bir basınçlı döküm tesisi planları hazırlamaya başladı.
"Yönetim, ülkedeki en iyi tam otomatik basınçlı döküm tesisini istiyordu," diye hatırlıyor o dönemde McCulloch’un baş endüstri mühendisi olan ve şimdi Riverside, Calif.’teki Rohr Aircraft Corp. tesisinde imalat ve mühendislik müdürü olarak görev yapan Bob Astle.
Hurda Nasıl Uzaklaştırılmalı?
Bay Astle’a, otomasyonda en ileri noktayı bulmak için ülkeyi dolaşma görevi verildi. Karşılaştığı en çetin sorunun, basınçlı döküm makinelerinden metal hurdasını taşımak için otomatik bir konveyör sistemi tasarlamak olduğunu söylüyor. "Yapmak mümkündü," diyor, "ama 180.000 dolara mal olacaktı ve hiçbir zaman kendini amorti etmeyecekti. Yöneticileri buna ihtiyaçları olmadığına ikna etmem birkaç ayımı aldı. Onlar sadece otomasyon kelimesinden etkilenmişlerdi."
McCulloch’un kıdemli endüstri mühendisi Bill Goudson ise, şirketin "etkilendiğini, ama yalnızca para tasarrufu yapma olasılığından" etkilendiğini söylüyor.
McCulloch’un hurda bertarafı sorununa nihai çözüm: el arabası kullanan bir kişi.
Los Angeles’lı danışman mühendis Bud Semco, "At arabası için söylenecek çok şey var," diyerek, bir binanın bir katından başka bir katına evrak taşımak zorunda olan bir iş adamı hakkında şu anekdotu anlatıyor: "1.500 dolarlık bir pnömatik tüp sistemi kurmayı düşündü," diyor Bay Semco, "ama sonunda zeminde bir delik açtı ve telli bir makara yerleştirdi; toplam maliyet 7 dolardı."