İlk Masaüstü Hesap Makinesinin Geliştiricisi
V. P. Czapla
Mühendis, Prag, Çekoslovakya
Yaygın kanaate göre, otomatik onluk aktarımı olan toplama ve çıkarma yapan bir makineyi geliştiren ilk kişi Blaise Pascal (1623–1662) olmuştur. Bunu 1642 yılında, 19 yaşındayken yapmıştır. Ancak bu inanış doğru görünmemektedir.
Johannes Kepler’in ölümünden sonra yayımlanan eserlerinin editörü Dr. Franz Hammer, Kepler’in Rudolphine Tabloları ile ilgili belgeleri arasında, bir hesaplama makinesinin kalem ve mürekkeple çizilmiş bir taslağını bulmuştur. Bu taslak, Batı Almanya’nın Tübingen kentinde matematik ve astronomi profesörü olan Wilhelm Schickhardt (1592–1635) tarafından Johannes Kepler’e (1571–1630) yazılmış bir mektupta yer almaktadır. Bu mektup 25 Şubat 1624 tarihlidir. Mektupta Profesör Schickhardt, Johannes Kepler’e ilk hesaplama makinesinden ve onun iyi çalıştığından söz etmektedir.
Dr. Hammer, Tübingen yakınlarındaki Stuttgart Eyalet Kütüphanesi’nde yaptığı araştırmalar sırasında, aynı makinenin, belli ki biraz daha eski fakat açıklayıcı nitelikte, kaba bir taslağını bulmuştur. Bu taslak, makineyi yapmakta olan Tübingenli mekanikçi Wilhelm Pfister’e aittir.
Profesör Schickhardt’ın hesaplama makinesi, otomatik onluk aktarımı olan altı haneli bir toplama ve çıkarma düzeni içermektedir. Bu düzen, yaklaşık 18 yıl sonra geliştirilen Pascal’ın toplama ve çıkarma düzeneğine benzemektedir. Dişli çark ilkesinden yararlanmaktadır. Buna ek olarak, aygıtın son derece ilginç bir özelliği de çarpma ve bölme yeteneğidir; bu, Napier’in Çubukları olarak bilinen Napier’in (1617) hesaplama çubukları ilkesine göre çalışan altı silindirden oluşmaktadır. Bu ilke, Schickhardt’ın hesaplama makinesini diğerlerinin tümünden çok farklı kılmaktadır.
Daha fazla bilgi için, Freytag Löringhoff’un Physikalische Blätter gazetesinde, 1958, No. 8’de yayımlanan “Über die erste Rechenmaschine” başlıklı makalesine bakınız.