İnsanı İncelemek Amacıyla
Battelle Memorial Institute
505 King Ave.
Columbus 1, Ohio
Bir “problem üreten” analog bilgisayar ve bir kontrol paneli, bu kuruluştaki bilim insanlarının, karmaşık insan-makine sistemlerinde gerekli insan unsurunu sağlayan kişilerin bir makineyle ilgilenmesinin etkilerini daha iyi anlamalarına yardımcı olmaktadır. Bu donanım, Wright Air Development Division’ın Aerospace Medical Laboratories birimi — Hava Kuvvetleri’nin Air Research and Development Command’ının bir parçası — tarafından desteklenen bir çalışmada, Ohio, Columbus’taki araştırma merkezinde bir yılı aşkın süredir kullanılmaktadır.
Işıklar ve düğmelerden oluşan düzeniyle bilgisayar beslemeli kontrol panosu, bir insan-makine sisteminde sürekli insan dikkati gerektiren donanım türünü simüle edecek şekilde tasarlanmıştır. Örneğin, kontrol panosu bir radar-uyarı sisteminin operatörünün ya da bir kimyasal işleme tesisinde kullanılan kontrollerin operatörünün karşılaştığı koşulları simüle edebilir.
Battelle psikologları tarafından yürütülen deneylerde denek olarak görev alan kişiler, kontrol paneline monte edilmiş bir göstergenin hassas biçimde dengelenmiş ibresini izler. Kontrol sistemi tamamen otomatik olduğunda, deneklerden herhangi bir karar vermeleri istenmez. Ancak bir ışığın yanıp sönmesiyle, operatörden ibreyi kontrol etmesi istenebilir. Manuel kontrol dönemlerinde, operatör ibrenin göstergede doğru hizalanıp hizalanmadığını belirlemek zorundadır. Eğer doğru hizalanmamışsa, operatör bir düğmeye basarak ibrenin yukarıda mı aşağıda mı olduğunu belirtmelidir. Daha sonra operatörden, ibreyi hizalamak için sekiz düğmeden birine basması istenebilir. Son olarak, operatörden ya “etkili” etiketli ya da “etkili değil” etiketli bir düğmeye basarak ibreyi yeniden hizalamada başarılı olup olmadığını belirtmesi istenebilir. Otomatik kontrol sırasında bu kararları makine verir.
Kontrol paneli, özünde operatörün aşağıdaki üç soruya yanıt verebilmesi için sürekli tetikte kalmasını gerektirir:
- Sistem olması gerektiği gibi çalışıyor mu?
- Eğer çalışmıyorsa, hangi düzeltme yapılmalıdır?
- Yapılan işlem sistemi düzeltmede etkili oldu mu?
Bu sorular otomasyon problemlerinin temelidir; makineler ne kadar gelişmiş olursa olsun, sistemlerin denetiminde bu soruların yanıtlanması gerekeceği görülmektedir. Gerçekten de, daha karmaşık otomasyon sistemleriyle birlikte, bir insanın bu soruları ne kadar iyi, ne kadar hızlı ve ne sıklıkla yanıtlayabileceğinin tasarımcılar için giderek daha önemli hale gelmesi beklenmektedir.
Bir insan, çok fazla kararla “aşırı yüklenmiş” olabilir ve bir insan-makine sistemindeki görevini yerine getiremeyebilir; bu da tüm sistemi etkisiz kılar. Aynı şekilde, insanın yapacak yeterince işi olmaması da mümkündür. Yani makine, insan kararlarını o kadar seyrek gerektirebilir ki, operatör dikkatsizleşir ve insan müdahalesi gerektiğinde zamanında yanıt veremez.