Giriş
Yaklaşık üç yıl önce, E. S. Calhoun, Doğu Ortak Bilgisayar Konferansı'nda (New York, 10–12 Aralık 1956) New Computer Developments Around the World başlıklı bir bildiri sundu. Bu bildirinin bir tıpkıbasımı Computers and Automation dergisinde (Cilt 6, No. 2, s. 10) yayımlandı.
E. S. Calhoun tarafından bildiride duyurulan Avrupa'daki gelişmelerin çoğu artık tamamlanmıştır. Yaklaşık elli deneysel dijital makine üretilmiş ve yaklaşık aynı sayıda ticari tür pazara sunulmuştur. Toplamda, saf Avrupa yapımı makinelerin (elektronik hesaplama delgeleri dâhil), kurulmuş ya da sipariş edilmiş olanlarının sayısının yaklaşık 2.000 olduğu tahmin edilmektedir.
Bunların yalnızca birkaçı büyük ölçekli sistemlerdir; ancak Avrupa'da fiyatların ABD'ye kıyasla daha belirleyici olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Bunun bir sonucu olarak ilgi, esas olarak küçük ve orta ölçekli bilgisayarlara yönelmiştir.
Bu makalenin amacı, dijital bilgisayarların tasarımı ve yapımına yönelik Avrupa katkılarına ilişkin güncel bir inceleme sunmaktır. Deneysel bilgisayarların ve tek tip makinelerin açıklamaları ana özelliklerle sınırlandırılmıştır. Ticari bilgisayarlar ise daha ayrıntılı olarak tanımlanmıştır. Verilen fiyatlar yaklaşıktır. Kolaylık sağlamak amacıyla ABD dolarına çevrilmiştir, ancak çoğu durumda yalnızca bilgisayarın yapıldığı ülke için geçerlidir.
Bu inceleme, saf Avrupa yapımlarına indirgenmiştir. İngiliz bilgisayarlarına ayrılan bölüm, önceki bir makalenin, A Survey of British Digital Computers (Computers and Automation, Cilt 9, No. 3, s. 25), tamamlayıcısı olarak değerlendirilmelidir.
Tanımlanan bilgisayarlardan üçü, lisans altında Avrupa'da üretilmiş ABD makinelerinin kopyalarıdır. IBM, Remington Rand ve Burroughs gibi şirketler tarafından pazarlanan ABD makineleri, Avrupa şubeleri veya bağlı kuruluşları tarafından üretilmiş olsalar bile, kapsama alınmamıştır.
Yazar, bu çalışmayı mümkün kılan Belçika, Mortsel'deki Gevaert Photo-Producten N.V. yönetimine minnettardır. Ayrıca verilen bilgileri kontrol eden enstitülere, üniversitelere ve üreticilere de teşekkür etmektedir.
Eksiksizlik iddiasında bulunulmamaktadır ve ek yorumlar elbette memnuniyetle karşılanacaktır.
Avusturya
Viyana Teknik Üniversitesi'nin Institut für Niederfrequenztechnik bölümünde üç deneysel dijital makine geliştirilmiştir.
Birincisi, URR 1 (Universal Relaisrechenmaschine), eğitim amaçları için yapılmış küçük bir ikili röleli hesaplayıcıdır. Belleğin kapasitesi 16 sözcüktür (sözcük uzunluğu: 18 bit). Komutlar 3 adresli türdedir. Denetim delikli bant ile sağlanır.
İkincisi, LRR 1 (Logistische Relaisrechenmaschine), mantıksal bir röleli hesaplayıcıdır. Birleşik Krallık'taki Ferranti Ltd. tarafından yapılmış benzer bir makinenin daha ileri bir geliştirmesidir. Yedi değişkene kadar olan mantıksal fonksiyonları analiz eder.
Üçüncüsü, transistörlü manyetik çekirdekli bir bilgisayar olup 1955'te tasarlanmış ve 1958'de tamamlanmıştır. 5.000 germanyum diyot ve 3.000 transistör kullanılmıştır. Mailüfterl adı, Whirlwind vb. ile karşılaştırıldığında, Avusturya'ya özgü hafif bir ilkbahar rüzgârından türetilmiştir.
Çalışma modu: seri-paralel
Sayı tabanı: ikili ondalık
Sözcük uzunluğu: 10 ondalık (işaret ve işlem basamağı dâhil)
Nokta işlemi: sabit
Komutlar: 1 adresli tür (1 sözcük)
Hesaplama belleği: manyetik çekirdekler; kapasite: 50 sözcük
Ana bellek: manyetik tambur; kapasite: 10.000 sözcük
Hız: 3.000 dev/dak
Giriş/çıkış: delikli bant
bant ve teleks yazıcısı.
Çarpma süresi: 26 ms (alt programla).
Mailüfterl hakkında daha fazla ayrıntı Communications of the ACM dergisinde (Cilt 1, No. 2, s. 30) bulunabilir. Bilgisayar, Enstitü'de araştırma amaçlarıyla kullanılmaktadır. Avusturya'da ticari bir bilgisayar üretilmemektedir.
BELÇİKA
IRSIA (Institut pour l'Encouragement de la Recherche Scientifique dans l'Industrie et l'Agriculture) ve FNRS (Fonds National de la Recherche Scientifique) girişimleriyle, Bell Telephone Mfg. Co. (Anvers), 1951 yılında deneysel bir elektronik dijital bilgisayarın tasarımına başlamıştır. 1954'te tamamlanmış ve şu anda Brüksel'deki CECE (Centre d'Étude et d'Exploitation des Calculatrices Électroniques) tarafından kullanılmaktadır.
Çalışma modu: seri-paralel.
Sayı tabanı: ikili ondalık.
Sözcük uzunluğu: 18 ondalık.
Nokta işlemi: sabit ve kayan.
Komutlar: 1 adresli tür (1 yarım sözcük).
Bellek: manyetik tambur.
Hız: 4.200 dev/dak.
Yardımcı bellek: her biri 5.000 sözcük kapasiteli manyetik bant üniteleri.
Giriş/çıkış: elektrikli daktilo.
Çarpma süresi: 16 ms.
Belçika'da ticari bir bilgisayar üretilmemektedir.
Her biri 10 metre uzunluğunda (1 inç bant) 5 veya 10 makaralı kapalı çevrimli manyetik bant üniteleri Bell Telephone Mfg. Co. tarafından yapılmakta ve pazarlanmaktadır. Bu tür üniteler, Standard Telephones and Cables Ltd. (Birleşik Krallık) tarafından Stantec-Zebra bilgisayarlarında kullanılmaktadır (bkz. A Survey of British Digital Computers).
ÇEKOSLOVAKYA
Muhasebe ve bilimsel uygulamalar için delikli kart donanımı, Aritma (Prag) firması tarafından üretilmekte ve pazarlanmaktadır. Donanım, röleli bir hesaplama delgesi (dakikada 100 kart) içermektedir. Üç boyutlu Fourier analiz hesaplayıcısı ve Fourier sentez hesaplayıcısı gibi (her ikisi de yapı hesaplamalarında kullanılır) çeşitli özel amaçlı makineler, Bilimler Akademisi Matematik Makineleri Enstitüsü (Prag) ile iş birliği içinde geliştirilmiş ve yapılmıştır.
Manyetik tambur belleğe sahip bir röleli bilgisayar, 1955 yılında Darmstadt'ta düzenlenen Uluslararası Bilgisayar Konferansı'nın Proceedings kitabında tanımlanmıştır (Nachrichtentechnische Fachberichte, Band 4, Vieweg & Sohn, Braunschweig, 1956).
Yukarıda adı geçen Enstitü'de tasarlanan bilgisayarın adı SAPO'dur (Samocinny Počítač). Tamamlanmasının 1956 için duyurulduğu belirtilmiştir. Yaklaşık 8.000 röle ve 350 vakum tüpü içermektedir. Tüpler, tambur belleğin devrelerinde kullanılmaktadır. Giriş ve çıkış, Aritma'nın standart delikli kart donanımı ile sağlanmaktadır.
Çalışma modu: paralel.
Sayı tabanı: ikili.
Sözcük uzunluğu: 32 bit (eşlik biti dâhil).
Nokta işlemi: kayan.
Komutlar: 3 + 2 adresli tür (2 sözcük).
Bellek: manyetik tambur.
Kapasite: 1.024 sözcük.
Hız: 3.000 dev/dak.
Giriş/çıkış: delikli kartlar.
İşlem süresi: 320 ms.
3 + 2 adresli komutlarda a, b, c, d ve e adresler olduğunda, a ve b konumlarındaki sözcükler üzerinde yapılan işlemin sonucu c konumuna yerleştirilir. Sonuç negatif değilse, bir sonraki komut d ve d + 1 konumlarından alınır. Sonuç negatifse, bir sonraki komut e ve e + 1 konumlarından alınır.
FRANSA
I.B.P. (Institut Blaise Pascal) hesaplayıcısı dışında, neon tüplü bir hesaplama belleğine ve yardımcı bir manyetik tambur belleğe sahip, kendi kullanımı için geliştirilmiş ve Logabax Şirketi ile iş birliği içinde tamamlanmış deneysel bir makine haricinde, dijital bilgisayar alanındaki katkıların çoğu sanayiden gelmektedir.
Bull (Compagnie des Machines BULL, Avenue Gambetta 94, Paris), Avrupa'daki en büyük veri işleme donanımı üreticisi ve dünyadaki üçüncü en büyük üreticidir.
F. Bull 1925'te öldüğünde, delikli kart makineleriyle ilgili patentlerini Oslo Kanser Enstitüsü'ne (Norveç) bırakmıştır. Bu patentler 1931'de Bull Şirketi'nin kurucusu J. Callies tarafından devralınmıştır. O dönemde firma yaklaşık 50 çalışanla faaliyete başlamıştır. Günümüzde ise personel sayısı 6.000'i aşmış ve 2.500'den fazla Bull delikli kart kurulumu yapılmıştır. Delikli kartlar IBM ve BTM'nin kullandıklarıyla aynıdır. Donanım satılmakta veya kiralanmaktadır. Makinelerin satın alınmasıyla birlikte servis sözleşmeleri sunulmaktadır. Birçok bilgisayar üreticisi, Bull makinelerini giriş/çıkış aygıtları ve çevresel donanım olarak kullanmaktadır.
Bull tarafından üretilen geniş delikli kart makineleri yelpazesi içinde çeşitli hesaplayıcılar da yer almaktadır. Bull, 1951 yılında paneller veya delikli kartlar ile denetlenen ilk elektronik hesaplayıcısı Gamma 3'ü tamamlamıştır. Daha sonra manyetik tambur bellek eklenmiş ve hesaplayıcı, saklı programlı bir bilgisayara dönüştürülmüştür. 600'den fazla Gamma makinesi kurulmuştur. Büyük ölçekli bir elektronik veri işleme sisteminin prototipi olan Gamma 60 yakın zamanda tamamlanmıştır. On adetten fazlası sipariş edilmiştir ve ilk teslimatların birkaç ay içinde (Ekim 1959) yapılması beklenmektedir. Gamma 60 için otomatik bir programlama sistemi, Uluslararası Bilgi İşleme Konferansı'nda (UNESCO Evi, Paris, 15–20 Haziran 1959) sunulmuştur.
Bull: Gamma 3
Denetim: panel veya program kartları.
Çalışma modu: seri.
Sayı tabanı: ikili ondalık (8-4-2-1 kodu).
Alfasayısal gösterim: 2 ondalık konum.
Sözcük uzunluğu: 12 ondalık.
Program (panel): 32–48–64–128 adım.
Delikli kart denetimi: kart başına en fazla 48 komut (komut uzunluğu: 16 bit).
Komutlar: 1 adresli tür.
Hesaplama belleği: gecikme hatları.
Kapasite: 4 ila 7 sözcük.
Erişim süresi: 172 µs.
Her biri 8 sözcük kapasiteli üç ek birim eklenebilir.
İsteğe bağlı yardımcı bellek: manyetik tambur.
Kapasite: 16.384 sözcüğe kadar (128 iz, her biri 128 sözcük).
Hız: 2.750 dev/dak.
Ortalama erişim süresi: 13,6 ms.
Programlar ve alt programlar manyetik tamburda saklanabilir ve bu donanım sağlandığında hesaplayıcı saklı programlı bir bilgisayar olarak değerlendirilir. Tamburun azami program kapasitesi 49.152 komuttur.
64 sözcük kapasiteli (8 blok, her biri 8 sözcük) hızlı erişimli bir bellek birimi eklenmiştir. Bu birim, hesaplama belleği ile manyetik tambur veya giriş/çıkış birimleri arasında tampon bellek olarak kullanılır. Bu bellek birimi 128 sözcüğe (16 blok, her biri 8 sözcük) çıkarılabilir.
Giriş/çıkış (80 sütunlu delikli kart donanımı): - Çoğaltıcılar: dakikada 120 veya 240 kart giriş, dakikada 120 kart çıkış - Tabülatörler: dakikada 150 kart giriş, dakikada 150 satır çıkış
Çeşitli kombinasyonlar mümkündür (2 çoğaltıcı; ya da 1 çoğaltıcı ve 1 tabülatör; ya da 2 tabülatör).
İşlem hızları (hızlı erişimli belleğe erişim süresi dâhil):
Toplama ve çıkarma için 0,2 ms; çarpma ve bölme için 21 ms'ye kadar (ortalama 11 ms).
Güç tüketimi: 6 kVA'ya kadar.
Gerekli alan: 250 ft².
Teknik veriler: 280 kc/s PRF; vakum tüpleri (400–800); germanyum diyotlar (5.000–18.000); gecikme hatları (miktar, hızlı erişimli bellek boyutuna bağlıdır).
Satış fiyatı: 120.000 $ ve üzeri.
Kiralama: 2.500 $ ve üzeri.
Bull: Gamma 60
Çalışma modu: paralel.
Sayı tabanı: ikili ondalık (8-4-2-1 kodu).
Temel sözcük birimi (catena): 24 saf ikili bit ya da 6 ondalık basamak ya da 4 alfasayısal karakter.
Aritmetik birim iki catena sözcüğü üzerinde çalışır. Diğer tüm birimler değişken catena uzunluğundaki sözcükler üzerinde çalışır.
Nokta işlemi: kayan veya programlanmış ondalık.
Kayan nokta gösterimi: 10 basamaklı mantissa + 2 basamaklı üs.
Programlanmış ondalık gösterim: 10 basamaklı sayı + nokta belirtimi için 2 basamak.
Komutlar: 1, 2 veya 3 adresli tür.
Komut uzunluğu: değişken (1 veya daha fazla catena).
Tüm işlemler dahili olarak denetlenir.
Bellek: manyetik çekirdekler.
Kapasite: 4.096 catena'dan oluşan 1 ila 8 blok (en fazla 32.768 catena).
Erişim süresi: 10 µs.
Yardımcı bellek: manyetik tamburlar.
Tambur başına kapasite: 25.600 catena (128 iz, her biri 200 catena).
Hız: 3.000 dev/dak.
Ortalama erişim süresi: 10 ms.
Sınırsız sayıda manyetik bant ünitesi bağlanabilir.
Bant genişliği: 1/2 inç.
Bant uzunluğu: 2.400 ft.
Kapasite: 1,2 veya 1,8 milyon catena.
Okuma/yazma hızı: saniyede 3.750 veya 7.500 catena.
Manyetik çekirdek bellek, tüm birimler arasında merkezi tampon olarak kullanılır. Tüm işlemler eşzamanlı olarak gerçekleştirilebilir.
Giriş: 80 sütunlu delikli kart okuyucular (dakikada 300 kart) ve 5–8 kanallı delikli bant okuyucular (saniyede 200 karakter).
Çıkış: 80 sütunlu kart okuyucu-delgeler (dakikada 300 kart), 5–8 kanallı bant delgeleri (saniyede 25 karakter) ve yazıcılar (dakikada 120 karakterden 300 satır). Okuyucu-delgeler hem giriş hem de çıkış için kullanılabilir. Herhangi sayıda giriş ve çıkış birimi bağlanabilir. Merkezi bir veri çevirici, giriş/çıkış kodunu otomatik olarak dahili koda ve tersine dönüştürür ve tüm düzenleme işlemlerini gerçekleştirir.
İşlem hızları (kayan veya programlanmış ondalık):
Toplama ve çıkarma için 0,1 ms; çarpma için 0,25 ms; bölme için 0,42 ms.
Güç tüketimi (temel makine): 75 kVA.
Gerekli alan: yaklaşık 2.000 ft².
Teknik veriler: 2.700 kc/s PRF; vakum tüpleri (400); germanyum diyotlar (200.000); transistörler (30.000); takılabilir kartlar üzerinde basılı devreler; manyetik çekirdekler.
Satış fiyatı (temel makine): 1.000.000 $ ve üzeri.
1948 yılında F. H. Raymond tarafından kurulan S.E.A. (Société d'Électronique et d'Automatisme, Boulevard de Verdun 138, Courbevoie, Seine), bilgisayarlar, uçuş simülatörleri, sayısal kontrol sistemleri, ses enerjili telefonlar vb. üretmektedir.
Şirket 1950'den bu yana çeşitli türlerde analog bilgisayarlar ve özel amaçlı dijital hesaplayıcılar yapmıştır. İlk genel amaçlı dijital bilgisayar olan CUBA (Calculatrice Universelle Binaire de l'Armement), 1954 yılında Fransa Merkez Zırh Laboratuvarı için tamamlanmıştır. Ticari bir veri işleme sisteminin ilk türü olan CAB 2000 serisi 1956'da yapılmıştır. Genişletilmiş bir sürüm olan CAB 3000 serisi 1958'de pazara sunulmuştur. Manyetik çekirdekli mantık birimlerine sahip orta ölçekli bir dijital bilgisayar (SYMMAG) olan CAB 500 yakın zamanda tamamlanmıştır. Transistörlü büyük ölçekli bir bilgisayar olan CAB 5000 serisi geliştirme aşamasındadır. Her ikisi de bilimsel hesaplamalar için tasarlanmıştır.
CAB, Calculatrice Universelle Arithmétique Binaire ifadesinin kısaltmasıdır. CAB 500 ve 3030 aşağıda açıklanmaktadır.
S.E.A.: CAB 500
Çalışma modu: seri.
Sayı tabanı: ikili (ondalıktan ve ondalığa dönüşüm otomatik).
Sözcük uzunluğu: 34 bit (işaret ve eşlik biti dâhil).
Nokta işlemesi: sabit (mikroprogram ile kayan).
Komutlar: 1 ve 2 adresli tür (1 sözcük).
İşlem kodu: 1 veya 2 fonksiyon harfi (13 temel fonksiyon, 32 mikroprogram).
Çarpma ve bölme: mikroprogram ile.
Yazmaç sayısı: 16.
Hızlı erişim deposu: manyetik çekirdekler.
Kapasite: 16 sözcük.
Erişim süresi: 2,5 µs.
Ana depo: manyetik tambur.
Kapasite: 16.384 sözcük (128 iz, her biri 128 sözcük).
Kapasitenin yarısı mikroprogramlar ve alt yordamlar için kullanılır.
Hız: 3.000 dev/dak.
Ortalama erişim süresi: 10 ms.
Bir manyetik bant birimi eklenebilir.
Kapasite: 2,1 milyon karakter (160 karakterlik bloklar).
Okuma/yazma hızı: 4.500 kar./sn.
Bağlandığında bilgisayar CAB 600 olarak adlandırılır.
Giriş/çıkış: delikli bantlı Flexowriter (10 kar./sn). İsteğe bağlı: delikli bant okuyucu (100 kar./sn), bant delici (45 kar./sn) ve eğri çizici.
İşlem hızları: toplama ve çıkarma için 0,360 veya 46 ms; çarpma için 46 ms; bölme için 92 ms.
Güç tüketimi: 1,5 kVA.
Kaplanan zemin alanı: 28 ft².
Teknik veriler: 200 kc/sn PRF; tiratronlar (8); germanyum diyotlar (300); transistörler (250); symmag’ler (700).
Fiyat (CAB 500): 60.000 $ (Flexowriter dâhil). Kiralanmaz.
S.E.A.: CAB 3030
Çalışma modu: seri.
Sayı tabanı: ikili.
Sözcük uzunluğu: 30 bit.
Alfasayısal gösterim: karakter başına 6 bit.
Nokta işlemesi: sabit.
Komutlar: 1 ve 2 adresli tür (1 sözcük).
İşlem sayısı: 32 × 2.
Yüksek hızlı paralel bir çarpıcı dâhildir. Otomatik karekök çıkarıcı isteğe bağlıdır.
Yazmaç sayısı: 4.
Depo: manyetik çekirdekler.
Kapasite: 1.024 sözcük (128 sözcüklük bloklar). En fazla 16 birim bağlanabilir (azami 16.384 sözcük).
Erişim süresi: 10 µs.
Yardımcı depo: manyetik tamburlar.
Kapasite: 16.384 sözcük (128 iz, her biri 128 sözcük).
Hız: 2.500 dev/dak.
Ortalama erişim süresi: 15–20 ms.
En fazla 32 manyetik bant birimi eklenebilir.
Bant genişliği: 3/4 inç.
Bant uzunluğu: 750 m.
Kapasite: 2,15 milyon karakter (160 karakterlik bloklar).
Okuma/yazma hızı: 8.000 kar./sn.
Manyetik bant birimleri, bir veya daha fazla ayıklayıcı/birleştirici birim üzerinden bağlanır. Hesaplama sürerken her iki işlev de gerçekleştirilebilir.
Giriş: 7 delikli bant okuyucular (200 veya 400 kar./sn) ve 80 sütunlu delikli kart okuyucular (400 kart/dak).
Çıkış: bant deliciler (50 kar./sn); satır yazıcılar (Shepard 190: dakikada 900 satır, satır başına 120–190 karakter); yüksek hızlı mikrofilm yazıcılar (2.000 kar./sn); eğri çiziciler (4 eşzamanlı eğri, nokta başına 0,8 sn). Flexowriter’lar eklenebilir (10 kar./sn).
Giriş/çıkış birimleri, eşgüdüm birimleri aracılığıyla doğrudan manyetik bant sürücülerine bağlanır. En fazla 128 harici birim (manyetik bant sürücüleri dâhil) birbirine bağlanabilir.
İşlem hızları (hesaplama deposuna erişim dâhil):
Toplama ve çıkarma için 0,32 ms; çarpma için 0,64 ms; bölme için 11 ms.
Güç tüketimi: 40 kVA.
Gerekli zemin alanı: 110 ft².
Teknik veriler: 100 kc/sn PRF; vakum tüpleri (4.000); germanyum diyotlar (40.000); baskılı devre tak-çıkar kartları (2.600).
Fiyat: 300.000 $ (Flexowriter, 200 kar./sn delikli bant okuyucu ve 50 kar./sn bant delici dâhil). Kiralanmaz.
Paralel çalışan manyetik çekirdekli bir bilgisayar, S.N.E. Şirketi (Société Nouvelle d'Électronique, Avenue Kléber 45, Paris) tarafından geliştirilmektedir. Prototip, Ulusal Meteoroloji Enstitüsü için tasarlanmıştır. Ticari sürüm KL 901, çok yakında pazara sunulacaktır.
S.N.E.: KL 901
Çalışma modu: paralel.
Sayı tabanı: ikili.
Sözcük uzunluğu: 29 veya 30 bit (eşlik biti).
Nokta işlemesi: kayan.
Kayan nokta gösterimi: 23 bit mantis + 5 bit üs.
Komutlar: 1 adresli tür (1 sözcük).
İşlem sayısı: 64.
Yazmaç sayısı: 9 (2 indeks yazmacı).
Depo: manyetik çekirdekler. Kapasite: 1.024 sözcüklük 8 blok. Erişim süresi: 5 mikrosaniye.
En fazla 8 manyetik bant birimi bağlanabilir.
Bant genişliği: 2 1/4 inç.
Bant uzunluğu: 750 m. Kapasite: makara başına 6 milyon sözcük.
Hız: 10.000 sözcük/sn.
Hesaplama sürerken hızlı erişim deposu ile bant birimleri arasında çift yönlü aktarım.
Giriş/çıkış: delikli bant (giriş hızı: 1.000 kar./sn).
İşlem hızları (erişim süresi dâhil):
- Toplama ve çıkarma için 10–25 mikrosaniye
- Çarpma için 25–135 mikrosaniye
- Bölme için ortalama 250 mikrosaniye
Güç tüketimi: 50 kVA.
Gerekli oda alanı: 1.350 ft².
Teknik veriler: 200 kc/sn PRF, vakum tüpleri (10.000), germanyum diyotlar (15.000), transistörler (200), manyetik çekirdekler (3.000 mantık çekirdeği artı depo) ve tak-çıkar kartlar üzerinde baskılı devreler.
Fiyat (manyetik bant birimleri dâhil değil): yaklaşık 800.000 $. Kiralanmaz.
Son olarak, Thompson-Ramo Wooldridge Company lisansına sahip Intertechnique Şirketi (Avenue de Paris 94, Versailles, Seine et Oise), tanınmış RW-300 dijital süreç denetim bilgisayarının bir kopyasını üretecek ve satacaktır. Fransa’nın ilk iki ticari nükleer santrali tarafından dört makine sipariş edilmiştir. Bunlardan ikisi hâlen kuruludur (Ekim 1959). Bir diğeri ise bir Fransız petrol şirketi tarafından sipariş edilmiştir. Bu bilgisayarlar kapalı çevrim denetim için kullanılacaktır.
Intertechnique: RW-300
Çalışma modu: seri.
Sayı tabanı: ikili.
Sözcük uzunluğu: 18 bit (işaret dâhil).
Nokta işlemesi: sabit.
Komutlar: 1 + 1 adresli tür (2 sözcük).
Komut kodundaki işlem sayısı: 19 (150’den fazla işlem).
Depo: manyetik tambur.
Kapasite: 7.936 sözcük (62 iz, her biri 128 sözcük).
Hız: 3.000 dev/dak.
Ortalama erişim süresi: 10 ms.
Ek bir iz, hızlı erişimli dolaşımlı depo olarak kullanılır (sözcük başına 1,25 ms erişim süresiyle 16 sözcük). Bir başka iz ise bir yükleme programı için kullanılır.
ARMAC® KORUMALI MAKARA ÇEKİRDEKLERİ — EK ÜCRET YOK!
Kaplumbağa kabuğu kadar dayanıklı Armag zırhı, Dynacor’un özgün bir geliştirmesidir. Makara çekirdekleri için ince, metal olmayan lamine bir kılıftır; naylon malzemelerin ve polyester bandın kusurlarını belirgin üstünlüklerle ortadan kaldırır—ve Armag’ın sağladığı ek koruma için fazladan ücret ödemezsiniz.
Dayanıklı Armag, hem seramik hem de paslanmaz çelik makaralarda normal kapsülleme teknikleriyle kullanıma uygundur. 180°C’ye bozulmadan dayanır, dökme dolgu bileşikleriyle tamamen uyumludur, sarım sırasında bakır tel üzerinde aşındırıcı etki yapmaz, dar toleranslı ölçülerde kolayca şekillendirilebilir, iç katmanı makaraya sıkı oturmayı sağlamak için sıkıştırılabilirdir, büzülmez, yaşlanmaz veya renk değiştirmez.
Dynacor’un düşük maliyetli Standart, Özel ve Müşteriye Özgü Makara Çekirdeklerinin geniş yelpazesini kapsayan tüm performans ve teknik özellik verileri için Mühendislik Bültenleri DN 1500, DN 1000A, DN 1003U’yu isteyin—tamamı Armag metal olmayan zırh ile sunulmaktadır.
Marka
DYNACOR, INC.
1014 Westmore Avenue, Rockville, Maryland
Sprague Electric Co.’nun bir bağlı kuruluşu
[Mart sayısında devam edecek — Computers and Automation]