Charles A. Phillips
Direktör, Veri Sistemleri Araştırma Kadrosu
Savunma Bakan Yardımcılığı Ofisi
Washington 25, D.C.
(Eylül 1959’da Cambridge, Mass.’ta düzenlenen Association for Computing Machinery toplantısında yapılan bir konuşmaya dayanmaktadır)
Konum, savunma ve sanayi alanındaki bilgisayar kullanıcıları ile donanım üreticileri tarafından, iş problemleri için bilgisayarları programlamada kullanılabilecek ortak bir dil geliştirmek amacıyla başlatılmış bir projedir.
En baştan başlamak gerekirse, bu projenin ardındaki fikir, 8 Nisan 1959’da Pennsylvania Üniversitesi Hesaplama Merkezi’nde bir araya gelen bilgisayar alanından bir grubun — kullanıcılar, üreticiler ve eğitmenler — toplantısından doğmuştur. Bu grup, FLOWMATIC, COMTRAN ve AIMACO gibi otomatik programlama için ayrı fakat dikkate değer ölçüde benzer dillerin yakın zamanda geliştirilmiş olduğunu gözlemlemiş ve ALGOL’un (matematiksel problemler için hâlen geliştirilmekte olan uluslararası ortak dil) izlediği modele bir ölçüde benzer biçimde, iş problemleri için problem odaklı fakat makineden bağımsız ortak bir dilin özelliklerini geliştirmek mümkün olabilir sonucuna varmıştır.
Grup ayrıca böyle bir projenin enerjik bir sponsorluğa ihtiyaç duyacağı ve bu sponsorluğun üreticiler açısından tamamen tarafsız olması, üreticilerin dikkatini çekecek bir itibar ve konuma sahip bulunması ve otomatik veri işleme donanımının çoğu kullanıcısının katılımını teşvik etmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Büyük bir ilgi alanına sahip uygun bir kurum olarak Savunma Bakanlığı’ndan, projeyi organize etmek üzere ilk toplantıya sponsor olmasını istemeye karar vermişlerdir. Ardından ilk toplantı için bir gündem taslağı hazırlamış ve katılmaya davet edilmesi gereken kişilerin bir listesini oluşturmuşlardır.
Savunma Bakanlığı bu projeyi üstlenmekten memnuniyet duymuştur; hatta böyle bir ortak dil fikrinin o zamana kadar Bakanlık içinde ortaya çıkmamış olmasından ötürü mahcup olduğumuzu söyleyebilirim, zira böyle bir projenin başarısından büyük ölçüde fayda sağlayacaktık ve aynı zamanda Hava Kuvvetleri komutanlıklarından biri iş dillerinden birini — AIMACO’yu — geliştirme süreci içindeydi.
Savunma Bakanlığı’nın İlgi Alanları ve Maliyetleri
Bilgisayarlara olan ilgilerimiz, maliyetlerimiz ve bazı sorunlarımız hakkında size biraz bilgi vereyim.
Hâlihazırda Savunma Bakanlığı bünyesinde, dahili olarak programlanmış, genel amaçlı yaklaşık 225 elektronik bilgisayar kuruludur ve sipariş aşamasında olan yaklaşık 175 sistem daha bulunmaktadır. Bu rakamlara silah sistemlerinde ve silah sistemleri testlerinde kullanılan bilgisayarlar dâhil değildir. Savunma Bakanlığına ait 225 sistemin çoğu iş uygulamalarına yöneliktir; bunların %85’i tedarik uygulamalarına sahiptir. İlgi çekici olabilir ki, Federal Hükümetin sivil kurumları da yaklaşık 60 ek sistem kurmuş olup, yaklaşık 30 sistem daha sipariş aşamasındadır.
1960 yılının sonuna kadar yaklaşık 400 iş sistemi kurulmuş olmasını bekliyoruz; bu, hâlihazırda faaliyette olanların yaklaşık iki katıdır. Bu olağanüstü büyüme, bu sistemlerin maliyeti konusundaki artan endişemizi vurgulamaktadır. 1959 mali yılında (FY) yalnızca iş amaçlı ADP (otomatik veri işleme) kiralamalarımız yaklaşık 44 milyon dolardır; buna ek olarak delikli kart ekipmanı kiralamaları için 40 milyon dolar daha harcanmaktadır. 1960 mali yılı için ADP kiralamalarımızın yaklaşık 85 milyon dolar olacağı, EAM (elektrikli muhasebe makinesi) kiralamaları için ise yaklaşık 35 milyon dolar olacağı tahmin edilmektedir.
Programlama maliyetlerine ilişkin kesin rakamlara sahip olmamakla birlikte, personel ve sarf malzemesi giderleri genel olarak kira maliyetlerine yaklaşık eşittir; işletmenin ilk yılında programlama, personel maliyetinin neredeyse üçte ikisini oluşturmaktadır. Bu temelde, iş amaçlı programlama maliyetlerimizin 1959 mali yılında 15 milyon dolar veya daha fazla olduğunu ve 1960 mali yılında yaklaşık 29 milyon dolar olacağını tahmin ediyoruz.
Geçtiğimiz birkaç ay içinde, daha eski kurulumlarımızdan bir kısmı için çok ayrıntılı performans değerlendirmelerine başladık. Programlamanın neredeyse her zaman öngörülen takvimin oldukça gerisinde kaldığını görüyoruz. Programlama için gereken süre ve maliyetler, istisnasız biçimde ciddi şekilde hafife alınmıştır.
Programlamadaki maliyetler ve teknik güçlüklerin yanı sıra, uyumluluk konusunda da ciddi sorunlarımız bulunmaktadır. Bazı teknik hizmetler ve komutanlıklar içinde, en azından bir teknik hizmet veya komutanlık dâhilinde tüm ekipmanın özdeş olması gerektiği fikrine yönelik güçlü bir destek gelişmektedir. Bu, belirli bir üreticinin belirli bir modeli üzerinde standardizasyona gidilerek ya da çeşitli üreticilerin teklif vermesinin istendiği askerî şartnameler geliştirilerek yapılabilir. Ofisim şu anda donanım standardizasyonunun bu aşamada erken olacağı görüşüne eğilimlidir; ancak uyumluluk sorununun ciddiyetini ve bir çözüme duyulan ihtiyacı inkâr edemeyiz. Birçok farklı makinenin programlanabildiği ortak bir dil, en azından geçici bir çözüm sağlayabilir.
İşte bu nedenlerle Savunma Bakanlığı, her tür iş bilgisayarıyla kullanılabilecek standart, problem odaklı bir dil geliştirilmesine hayati derecede ilgi duymaktadır ve bu projeye desteğimizi vermekten memnuniyet duymaktayız.
Mayıs 1959’daki Toplantı
Şimdi, kullanıcılar ve üreticilerden oluşan gayriresmî organizasyonumuzun bugüne kadar neler yaptığını anlatayım.
Öncelikle, 28 ve 29 Mayıs 1959 tarihlerinde Pentagon’da, üreticilerden, danışmanlardan ve kullanıcılardan yaklaşık 40 temsilcinin katılımıyla bir toplantı düzenledik. Küçük değişikliklerle, Pennsylvania Üniversitesi’ndeki “fikir grubu” tarafından geliştirilen gündemi ve onların katılımcı listesini kullandık; ancak otomatik programlama alanında öne çıkan ve orada bulunması gereken birçok kişinin varlığı nedeniyle pek çok kişinin ayağına basacağımızı da kabul ettik. Ortak Bir İş Dili (CBL) gereksinimini, uygulanabilirliğini ve istenen özelliklerini oldukça ayrıntılı biçimde tartıştık. Gereksinim konusunda tam bir mutabakat sağladık—hatta acil bir gereksinim olduğu konusunda.
Uygulanabilirlik açısından, bunun yapılabileceği konusunda genel bir görüş birliği vardı; ancak ne kadar süreceği veya ne kadar zor olacağı konusunda fikir ayrılıkları bulunuyordu. Dilin istenen özellikleri konusunda ise pek çok görüş vardı. Ancak şu konularda anlaştık:
- Her şeyden önce açık uçlu olması, sürekli değişime ve tadile elverişli bulunması gerektiği.
- Problem odaklı ve makineden bağımsız olması gerektiği.
- Mümkün olduğunca basit İngilizce veya sözde İngilizce kullanması ve sembolizmden kaçınması gerektiği.
Programın nasıl yürütülmesi gerektiğine karar vermeye çalışırken, toplantıya katılan 40 kişi arasında o kadar geniş bir fikir çeşitliliğiyle karşılaştık ki, Hava Kuvvetlerinden Joe Cunningham başkanlığında daha küçük bir Yürütme Kurulu oluşturduk ve bu kurula bir eylem planı belirleme görevi verdik. Bu grup bir İcra Komitesi kurulmasını önerdi. Bu grubun başkanlığına ben atandım.
Grup şu kişilerden oluşmaktadır: Hava Kuvvetleri Bakanlığından Joe Cunningham; U.S. Steel Corporation’dan E. J. Albertson; DuPont Company’den Gregory Dillon; Esso Standard Oil Company’den Mel Grosz; ve üç görev grubunun başkanları. Ayrıca, Sperry Rand’dan Dr. Grace M. Hopper ve IBM’den Bay Robert W. Bemer Komiteye teknik danışman olarak atandı.
Komite, programın genel yönlendirilmesinden ve görev grupları ile alt komitelerin çalışmalarının izlenmesi, düzenlenmesi ve koordinasyonundan sorumludur.
Projenin, her biri ayrı bir Görev Grubu tarafından yürütülecek üç aşama ve zaman dilimine bölünmesi gerektiği sonucuna vardık.
Birinci Görev
Birinci görev, bazen bu grup için Eylül ayının başını hedef tarih olarak belirlediğimizden dolayı “P.D.Q. Grubu” olarak da anılan Gerçekleri Belirleme ve Kısa Vadeli Dil Görev Grubunun sorumluluğundadır. Bu grubun başkanlığına Standartlar Bürosundan Joe Wegstein getirildi. Grup, mevcut otomatik iş derleyicilerinin (FLOWMATIC, AIMACO ve COMTRAN gibi) güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koyan bir durum tespiti çalışması yapmak ve bunların bir bileşimini ya da işe yarayacak başka bir çözümü geliştirmekle görevlendirildi. Böyle kısa vadeli bir ürünün önemli ölçüde uzlaşma içereceğini ve daha sonraki aşamalarda giderilecek eksikliklere sahip olabileceğini kabul ettik. Kısa vadeli komite için vurgu hız üzerindeydi.
Joe Wegstein’ın grubu ve çeşitli görev güçleri, Eylül ortasına kadar toplam 12 çalışma toplantısı gerçekleştirmiş, bu toplantılarda mevcut derleyicileri kapsamlı biçimde incelemiş ve tek bir geçici sistem geliştirme yönünde çalışmıştır.
İkinci Görev
Orta Vadeli Grup, Kısa Vadeli Grubun bıraktığı yerden devam edecektir; fiilen, birinci grup tarafından geliştirilen CBL (ortak iş dili) paketini alacak ve 1961’de sona erecek bir zaman dilimi içinde bunu değiştirmeye ve iyileştirmeye başlayacaktır.
Bu nihai hedefe doğru ilerleme, önceki CBL ile aynı düzeyde bilgisayar uygulamasına imkân verebilecek, ancak herhangi bir sistemin uygun bir derleyiciyle herhangi bir ekipman üzerinde uygulanabilmesi için o sistemi doğru ve eksiksiz biçimde tanımlamakta kullanılabilecek bir dilin ortaya çıkmasına yol açabilir ya da yol açacaktır.
Deniz Kuvvetleri Bakanlığından A. E. (Gene) Smith bu grubun başkanıdır. Grup bir organizasyon toplantısı yapmış ve iki çalışma grubu belirlemiştir: dil yapıları üzerine bir görev grubu ve iş sistemleri yapıları üzerine bir görev grubu. Orta Vadeli Grup, çalışmalarına yardımcı üyeler aracılığıyla geniş katılım davet etmeyi önermektedir. Bu tür yardımcı üyeler, iş veri işlemenin tüm yönlerinde çalışan kişilerin deneyim ve düşüncelerini Görev Güçlerine kazandıracaktır.
Üçüncü Görev
Bu projenin son aşaması Uzun Vadeli Grubun sorumluluğundadır. Bu grup, bilimsel ya da iş tipi problemlerde kullanılmak üzere tasarlanmış olup olmadığına bakılmaksızın, tüm dil kullanıcılarının temel ilkelerini ve felsefelerini inceleyecektir.
Buradaki amaç, bilimsel alanda ALGOL’ün ve ilk iki grubumuzun çalışmaları sonucunda ortaya çıkacak “CBL” ya da IBL’nin (orta düzey iş dili) yerini alabilecek bir dil geliştirmektir. Bilimsel ve iş dillerinin birleşmesi, nihai ya da Evrensel Bilgisayar Dilini temsil edecektir.
Bu Uzun Vadeli çalışmanın önemini kabul ederek, Southern Railway Başkan Yardımcısı ve Baş Denetçisi Robert Curry; Sperry Rand Başkan Yardımcısı Howard Engstrom; ve IBM Başkan Yardımcısı John McPherson’dan oluşan özel bir alt komite, bir başkan aday göstermeyi ve onun bir çalışma planı geliştirmesine yardımcı olmayı kabul etmiştir.
Yorumlar
Üreticiler ve kullanıcılar tarafından yürütülen bu ortak çabanın, ACM (Association for Computing Machinery) Bilgisayar Dilleri Komitesinin faaliyetleriyle çelişmediğine inanıyoruz. Aksine, bu çabanın onların çalışmalarını tamamlamasını ve fikir ile materyal alışverişinde çok yakın bir iş birliği yapabilmemizi umuyoruz.
Bu konuyu bilgisayar üreticilerinin çoğuyla ayrıntılı biçimde görüştük ve kendilerinden tam destek sözü aldık. Etkili dil standartları çerçevesi içinde bireyselliğin ve yaratıcılığın serbestçe gelişmeye devam edebileceğini kabul ediyorlar. Ayrıca bu üreticiler, geliştirilecek dili derleyiciler veya işlemciler aracılığıyla uygulamayı ve böylece bu CBL’yi kendi makinelerinin diline çevirmeyi kabul etmişlerdir.
Bu programı duymuş olan büyük ticari ve endüstriyel bilgisayar kullanıcılarından gelen mektup sayısı bizi son derece cesaretlendirmektedir. Katılma fırsatı verilmesini istemek için yazmışlardır.
9. sayfadan devam
Programda yer aldılar ve böyle bir Ortak İş Dili kullanılabilir olur olmaz onu kullanma isteklerini açıkladılar. Büyük Britanya’dan, biri altı üreticiyi temsil eden, diğeri ise bir hükümet kullanıcıları grubunu temsil eden iki grup da ilgilerini ve katılma arzularını belirtmiştir.
Bu sorunla ilgisi olan tüm kişilerden içtenlikle görüş, yardım ve fikir talep ediyoruz. Bizimle ya Yürütme Komitesi başkanı aracılığıyla ya da görev gruplarının başkanlarından biri aracılığıyla iletişim kurmanızı rica ediyoruz.
Kullanıcılar ve üreticiler tarafından bu sorun etrafında şimdiden bu kadar ilgi oluşmuşken ve Hükümette sahip olduğumuz itici gereksinimle birlikte, etkili bir Ortak İş Dili olan nihai hedefimize doğru gerçek ilerlemeler kaydedildiği ve kaydedilmeye devam edileceği konusunda çok iyimser hissediyorum.
Computers and Automation, Ocak 1960
Bu seçkin röle montajı, veri işleme ve veri kaydı ekipmanlarının tasarımcılarına, mümkün olan en küçük alanda CLARE cıva-ıslatmalı kontak rölelerinin kanıtlanmış tüm avantajlarını sunar.