Bilgisayar Bilimcilerinin Mantığı, Sağduyusu ve Toplumsal Sorumluluğu — Tartışma
Neil Macdonald, Charles H. Johnson ve diğerleri
Editöre:
I. Neil Macdonald’dan
New York, N.Y.
Mayıs 1958 tarihli Computers and Automation’da "Bilgisayar Bilimcilerinin Toplumsal Sorumluluğuna Mantık ve Sağduyu Uygulama Girişimi" başlıklı makalemi yayımladınız. Daha sonra, benim onayımla, Journal of Machine Accounting’in talebi üzerine, makalenin bir bölümünün yeniden basılmasına izin verdiniz; bunu Aralık 1958 sayılarında, özgün makaledeki yetmişe yakın paragraftan yaklaşık on beş paragrafı kapsayacak şekilde yaptılar.
Aralık sayılarında, Journal of Machine Accounting’in editörü Bay Charles H. Johnson, ayrıca "Editörün Yorumları" başlığı altında yaklaşık beş paragraflık bir karşı görüş yayımladı. Bu elbette iyi bir şeydir; çünkü tartışma ve münazara arzu edilir.
Ancak bunu okur okumaz kendisine yazdım ve söylediklerimi yanlış alıntıladığını ve çarpıttığını belirttim. Ocak ayının sonunda (bana değil, size) yanıt vererek, mektubumu ya da makalenin daha fazlasını, ya da herhangi bir düzeltmeyi ya da kaydı netleştirmeyi (önemsiz tek bir nokta dışında) yayımlamayı reddetti. Bana göre bu uygulama bütünüyle adaletsiz ve Amerikan değerlerine aykırıdır.
Buna karşın, Journal of Machine Accounting’in Şubat sayısında soyadımın yazımını düzeltmeye yönelik sekiz satırlık bir duyuruya yer buldu; bu tamamen önemsizdir ve çok daha önemli sorular söz konusuyken yüzüme atılmış bir tokat gibidir.
Bu nedenle, Computers and Automation’da kaydı düzeltmek için bana bir miktar yer vermenizi rica ediyorum; en azından Journal of Machine Accounting’in bazı okurlarının kendi dergilerinin kendilerine hikâyenin tamamını vermeyi reddettiğini fark etmeleri ve önlerindeki tüm bilgilerle kendileri karar verebilmeleri umuduyla.
II. Neil Macdonald’dan Charles H. Johnson’a Mektup,
Journal of Machine Accounting Editörü, 24 Aralık 1958:
Mayıs 1958 tarihli Computers and Automation sayısında yayımlanan "Bilgisayar Bilimcilerinin Toplumsal Sorumluluğuna Mantık ve Sağduyu Uygulama Girişimi" başlıklı makalemi ilginç bulmanızdan ve Aralık 1958 tarihli Journal of Machine Accounting sayfalarında tartışmaya davet etmeye değer görmenizden memnuniyet duydum.
Ancak, en güçlü biçimde itiraz etmek zorundayım:
- Makalemin çok önemli birçok bölümünü çıkararak, makalenin tamamının verdiği izlenimle uyuşmayan bir izlenim oluşturmuş olmanıza.
- Sayfa 35, sol sütunda alıntıladıklarınızı bile bozmuş olmanıza. Örneğin, beş paragrafı sırasından çıkararak anlamın önemli bir bölümünü yok etmişsiniz (son beş paragraf, "alıntı sonu" ifadelerinin de gösterdiği gibi altıncı paragraftan önce gelmektedir). Bu şekilde açıkça yanlış alıntı yaptığınızda, okurlarınızın kafası mutlaka karışacaktır.
İkinci olarak, makalem üzerine yaptığınız birçok yorumla ilgili olarak da en güçlü biçimde itiraz ediyorum. Örneğin:
"Bay Macdonald bulgularında kendini beğenmiş davranmaktadır; çünkü bilgisayar bilimcisinin kendi davranışıyla dünyanın geri kalanının davranışını düzenleyebileceğini varsaymaktadır."
Oysa ben böyle bir varsayımda bulunmuyorum; makalemin tamamının dikkatli bir okunması da bunu açıkça göstermektedir.
Şöyle diyorsunuz:
"Eğer Bay Macdonald’ın öne sürdüğü gibi, bilgisayar bilimcileri tüm uluslara adalet ve barış sağlayan davranış ilkelerini garanti edebilir ve uygulayabilirse, ancak o zaman dünya davranışının sorumluluğunu bilgisayar bilimcisinin eline vermek arzu edilir olur."
Ne böyle bir öneride bulunuyorum ne de bilgisayar bilimcilerinin "davranış ilkelerini garanti etmelerini ya da uygulamalarını" savunuyorum.
Şöyle diyorsunuz:
"Bilgisayar bilimcileri bu tür teorilerle kandırılmamalıdır."
Oysa ben kimsenin herhangi bir teori ya da başka bir ifadeyle "kandırılması" gerektiğini savunmuyorum.
Bunların dışında daha pek çok yerde, ya yanlış alıntı yapıyor ya da söylediklerimi tam olarak anlamıyorsunuz. Bana öyle geliyor ki, hoşlanmadıkları argümanlara karşı insanların iyi bilinen ve sıkça kullanılan saldırı planını izliyorsunuz:
- Bir karşıtın söylemediği şeyi söylediğini iddia etmek ve ardından
- Yanlış alıntılanmış ifadenin yanlış, aptalca ya da kötü olduğunu kanıtlamak.
Bir argümana yönelik bu tür bir saldırı adil değildir, bilimsel değildir ve mantıklı değildir.
Bilgisayar ve diğer bilim insanlarının toplumsal sorumluluğu konusu çok önemlidir. Adil, bilimsel ve mantıklı bir biçimde; yanlış alıntılar, yanlış anlamalar ve yanlış atıflar olmadan tartışılmalıdır.
Makalemin bir yeniden baskısını ekliyorum; burada, yapmak istediğim izlenimin sizin çıkarmalarınızla nasıl çarpıtıldığını gösteren bir dizi yeri işaretledim.
Bu nedenle, Derginizin okurlarının tam olarak ne söylediğimi bilmeleri için, makalemin tamamını en erken mümkün sayıda doğru biçimde yayımlamanızı ısrarla talep ediyorum. Ayrıca, bu mektubun tamamını ve doğru biçimde bir sonraki sayıda yayımlamanızı da ısrarla talep ediyorum; böylece okurlarınız bu mektupta tam olarak ne söylediğimi bilebilsinler. Lütfen adımın ortasında küçük bir "d" olacak şekilde "Macdonald" olarak yazıldığını ve bunun İskoç değil Amerikan yazımına uygun olduğunu da not ediniz.
III. Charles H. Johnson’dan Mektup,
Journal of Machine Accounting Editörü, 26 Ocak 1959, E. C. Berkeley’e:
Sizin ve Neil Macdonald’ın mektuplarına yanıt olarak: Bay Macdonald’ın mektubunu aldıktan sonra, söz konusu makaleyi büyük bir titizlikle yeniden inceledim ve daha önce vardığım sonuçların aynısına ulaştım. Bununla yetinmeyerek, özgün makaleyi, Dergi editoryalini ve Neil Macdonald’ın mektubunu Derginin Danışma Kuruluna ve iki mühendise ilettim ve görüşlerini istedim.
Ayrıntılara girmeden, yorumlarının genel özü şudur: Neil Macdonald’ın makalesi okunduğunda, onun görüşünün gerçekte ne olduğu konusunda okur kendi sonuçlarını çıkarmak zorunda kalmaktadır. Alıntılara ve makalenin verdiği genel izlenime dayanılırsa, varılabilecek tek bir sonuç vardır; o da Dergi editoryalinde ifade edilen sonuçtur.
Dergide her zaman yer sıkıntısı çekiyoruz. Basmak istediğimiz her şey için yeterince alanımız yok. Makaleyi bütünüyle basmamamızın ve basmayacak olmamızın nedeni budur. Ayrıca bana öyle geliyor ki, Derginin bir okuru olsaydım ve Bay Macdonald’ın makalesinin tamamıyla ilgilenseydim, basıldığı dergiyi satın almak isterdim. Daha fazlasını söylememe gerek var mı!
Dergide Macdonald’ın adının yanlış yazımı için bir özür yayımlıyoruz.
Bir kez daha, tutumumuzu açıkça ifade edeyim. Makalede bize sunulan bilgilere dayanarak yalnızca tek bir sonuca varabileceğimizi düşünüyoruz; her ne kadar özgün makale Macdonald’ın düşüncesini açıkça ifade etmiyor gibi görünse de. O, makaleyi okuyan diğer kişilerin vardığı sonuçla açıkça aynı sonuca varmıyor.
Bunun ötesinde, hiçbir editörün yazdığı editoryallerle herkesin hemfikir olmasını bekleyemeyeceğine inanıyoruz; ancak yine de bir editörün, okurlarına yeterince ilginç geldiğini düşündüğü her zaman kendi görüşlerini yazmasının kendi görevi olduğuna inanıyoruz.
Bu mektubu, Neil Macdonald’ın editoryal yoruma ilişkin gerekçeyi tam olarak kavrayamadığına dair bir üzüntü duygusuyla yazıyoruz.
IV. Neil Macdonald’dan
Birincisi: Özgün makalem çok açık biçimde ifade edilmiş iki sonuca sahiptir. Alıntılıyorum:
- "Ve böylece, bana göre desteklememiz gereken önermeye varıyoruz: Bilgisayar bilimcilerinin, çoğu diğer bilim insanı ve vatandaşa kıyasla daha fazla ve bunlara ek olarak özel bir toplumsal sorumluluğu vardır—çilingirin sorumluluğu." [Makalede ayrıca "üç bilim insanı grubunun çilingir rolünü oynadığı" da belirtilmektedir.]
- "Ve eğer tek bir bilgisayar bilimcisi tüm bunları mantıksal olarak düşünmekte zorlanıyorsa, o halde bilgisayar bilimcilerinden oluşan bir komite bir araya gelsin ve bunu düşünsün; bilgisayar bilimcilerinin toplumsal sorumluluğunu, nesnel kanıtlara gereken saygıyı, sağlam mantığın en zorlu biçimini ve sağduyunun en pratik halini gözeterek incelesin."
Bu ikinci sonuçla ilgili olarak, bu öneri artık gerçekleşmiştir: bilgisayar bilimcilerinden oluşan bir komite tam olarak bunu yapmıştır. Şubat 1959 tarihli Computers and Automation sayısında, Association for Computing Machinery’nin Bilgisayar İnsanlarının Toplumsal Sorumluluğu Komitesi tarafından hazırlanan bir rapor basılmıştır.
Makalem sonuçlar içermektedir ve bunlar, Bay Johnson’ın Aralık 1958 tarihli Journal of Machine Accounting sayısındaki "Editörün Yorumları"nda atıfta bulunulan sonuçlar değildir.
İkincisi: Bay Johnson, 26 Ocak tarihli mektubunda, editör olduğu halde savcı ile hâkimin aynı kişi olması gerektiği yönünde olağanüstü bir tutum benimsemektedir.
Aksine, bir editör, editör olarak yaptığı yorumlara bir okurun itiraz ettiğini fark ettiğinde, dinleyicisine karşı adalet gereği, o okurun itirazlarını sunmak zorundadır.
Üçüncüsü: Bay Johnson şöyle diyor: "Yazdığımız editoryallerle herkesin hemfikir olmasını hiçbir editör bekleyemez; ancak yine de okurlarına yeterince ilginç geldiğini düşündüğü her zaman bir editörün kendi görüşlerini yazmasının kendi görevi olduğuna inanıyoruz." Bu elbette doğrudur; ancak tartışılan konuyla ilgisi yoktur. Çünkü bir editör yorumlarını yaptıktan sonra, yorumların konusu olan kişinin, örneğin yorumların yanlış anlama, yanlış alıntı ve çarpıtmaya dayandığı argümanını—elbette kanıt sunarak—derginin okurlarının önüne koymak üzere, yorumları tartışma ve itiraz etme hakkı olmalıdır. O zaman bir tartışma doğar ve o potadan biraz ısı, çok ışık ve daha fazla anlayış çıkmasını umarız.
V. Editörden
Computers and Automation’ın politikası her zaman şöyle olacaktır:
- Bir hata yapmışsak, bir düzeltme yayımlayacağız.
- Birine söz hakkı vermekte başarısız olmuşsak, ona söz hakkı vereceğiz.
- Bir başyazıda bir konuyu ele almışsak ve birileri o başyazıdaki yorumlara katılmıyorsa, bu karşı görüşü yayımlayacağız.
Bilgisayar alanında ve diğer alanlarda tartışmaya, münazaraya ve görüş ayrılıklarına inanıyoruz; editörün her zaman haklı olduğuna ya da ne zaman haklı olduğunu her zaman belirleyebileceğine inanmıyoruz!
Talep eden herkese, Computers and Automation dergisinin Mayıs 1958 sayısında yayımlanan Neil Macdonald imzalı "An Attempt to Apply Logic and Common Sense to the Social Responsibility of Computer Scientists" başlıklı makalenin tam metninin bir baskısını memnuniyetle göndereceğiz.