Bilgisayarlar Üzerine Resimli Bir El Kitabı, Bölüm 2
Bu sayıda, Aralık sayısında Bölüm 1’i yayımlanan “Resimlerle Sunulan Bilgisayarlar ve Veri İşleme” temasına ilişkin raporumuzu şimdilik tamamlıyoruz. Resimlerin seçilme temeli ve diğer yorumlar için lütfen Aralık 1957 sayısının 7. sayfasına bakınız. Ayrıca, bize resim gönderen kuruluşlara bir kez daha teşekkür etmek isteriz.
Aralık 1958 sayısında bilgisayarlar üzerine Resimli Bir El Kitabı’nı yeniden yayımlamayı umuyoruz. Bu arada, herhangi bir okuyucunun bilgisayarlara, bileşenlere veya ilgili donanımlara ait—bir şeyin nasıl çalıştığını ya da işlediğini açıklayan veya gösteren, yalnızca özelliksiz gizleyici kapaklardan ibaret olmayan—resimleri varsa, bunları görmekten memnuniyet duyarız ve dergide ya da ön kapağımızda yayımlayabilmeyi umarız. Raporumuzda yer veremediğimiz bazı nitelikli resimler de ilerleyen sayılarda, dergide veya ön kapağımızda yayımlanacaktır.
Lanet mi, Nimet mi?
Bilgisayarlar ve otomasyonla, insanlığın durumunu iyileştirebildikleri ölçüde ilgileniyorum. Bu amaca yönelik kayda değer başarılar bir yana bırakıldığında, genel olarak insanlık için bir nimetten çok bir lanet oldukları görüşündeyim. Büyük zihinlerin—hatta tüm zihinlerin—A-bombaları, H-bombaları ve modern ekonominin temelini oluşturan aptal füzeler ve diğer silahlar için aygıtlar üzerinde çalışmasını uygarlık adına bir rezalet olarak görüyorum.
II. Kendisi tarafından eklenen kupür, New York Journal American, 17 Kasım 1957:
Washington: Yönetim, güçlendirilmiş füze geliştirme operasyonlarında kullanılmak üzere tarım programı fonlarından 600.000.000 dolar kesinti yapmayı deneyecek.
III. The Manchester Guardian’dan, 12 Aralık 1957
... ilk Vanguard roketinin kaderi göz önüne alındığında, ... hiçbir ön test miktarı her şeyin düzgün çalışacağını garanti edemez. ... Bu nedenle Amerikalıların, en azından bir başka fırlatma denemesi yapılana kadar günah keçisi aramayı ertelemeleri iyi olacaktır. Ne yazık ki Vanguard roketi ters giden tek Amerikan roketi değildir. Bir I.C.B.M. diğerinin ardından ya denizde ya da fırlatma platformunda alevler içinde son bulmuştur. Bu olaylar dizisi—tek bir Vanguard’ın başarısızlığından ziyade—Amerikan mühendisliğinde bir şeylerin yanlış olduğuna işaret etmektedir. Amerikan sanayisinin olağan işleyişinde ... Birleşik Devletler’in gücünün üretim mühendisliğinin kalitesinde yattığı kabul edilir. Görünüşe göre roketlerin ve atom enerjisinin geliştirilmesi de aynı deha eşliğinde yürütülmemektedir. ... Amerikalıların sevdiği bu “acil programların”, mühendislik tasarımlarında karmaşıklıkların çoğalmasına yol açtığına dair bazı kanıtlar vardır. ... Amerikalıların, Birleşik Devletler uydusunu ilk sputniklerle yol arkadaşı yapması gereken roketten başka pek çok şeyin de havaya uçtuğu sonucuna varmaları yazık olur. Çoğu, sputniklerin ortaya çıkışının (Sovyet kıtalararası füzesinden söz etmeye bile gerek yok) onlara “itibar” kaybettirdiğini zaten düşünüyor. Tüm bilimsel çabayı potansiyel bir düşmana karşı kazanılacak ya da kaybedilecek bir yarış olarak gören bir ruh hâline daha da derinlemesine dalmaları akıllıca olmaz.
IV. Editörden
Bilgisayarlar ve otomasyon bir lanet mi yoksa bir nimet mi?
Hidrojen bombaları, atom bombaları, kıtalararası balistik füzeler ve geri kalan tüm bu aile (hesaplama yapan beyinleriyle birlikte) bir lanet mi yoksa bir nimet mi?
Füze geliştirme için bir “acil program” adına tarım fonlarından 600.000.000 dolar kesinti yapmak arzu edilir mi?
Amerikan mühendisliğinde bir şeyler mi yanlış?
Sputniklerin ortaya çıkışıyla Amerikalılar “itibar” mı kaybetti?
Amerikalılar, tüm bilimsel çabayı potansiyel bir düşmana karşı kazanılacak ya da kaybedilecek bir yarış olarak gören bir ruh hâline mi giriyor?
Bilim insanlarının, ortaya koydukları bilimsel gelişmeler karşısındaki toplumsal sorumluluğu nedir?
Bir dergi bu konuların tartışılması, bunlar hakkında toplumsal bir sorumluluk üstlenilmesi ve editoryal bir tutum alınması konusunda ne yapmalıdır?
Bu ülkedeki yüzlerce dergi, ABD Hükümeti’nin mevcut temel politikaları ve varsayımlarıyla—küçük ayrıntılar dışında—tamamen aynı fikirde oldukları tutumunu benimser; ya da “tartışmalı” konuların tartışılmasını bütünüyle dışlar ve teknik sorulara odaklanır. Akıllı seyrüsefer aygıtlarıyla yönlendirilen hidrojen bombalarının hem Amerika Birleşik Devletleri’ni hem de Rusya’yı “ölümden de ölü” hâle getirmesinin insani sonuçlarını basılı olarak düşünmek akıllarına bile gelmez.
Amerika Birleşik Devletleri’nde en az üç dergi, bilimsel, mesleki ya da edebi çalışmaların toplumsal etkileri için sorumluluk kavramını benimsemiştir. Bu dergiler The New Yorker, Saturday Review ve Bulletin of the Atomic Scientists’tir. Tartışmalı konuları ele almalarıyla öne çıkarlar; popüler görüşlerin yanı sıra popüler olmayan görüşleri de yayımlarlar.
Bunu okuyan sizler Computers and Automation dergisinin okurlarısınız. Bir oyunuz var. Bu yakıcı sorular hakkında ne düşünüyorsunuz? Yazıp bize bildirir misiniz? Ya da bize üzerinde yalnızca tek bir kelime bulunan bir kartpostal gönderir misiniz: ya EVET, bilgisayar bilimcilerinin toplumsal sorumluluğunu tartışalım ve münakaşa edelim; ya da HAYIR, teknik tarafla yetinelim ve bilgi işlem aygıtlarının toplumsal etkilerine ilişkin tartışmalı konuyu başkalarına bırakalım.