IV. Editörün Notu
Standartlaştırma çoğu zaman arzu edilir olmakla birlikte, bunun genel olarak dilin evrimi gibi, grupların kararlarıyla değil bireylerin tercihleri sonucunda ortaya çıkması gerektiğine inanıyoruz.
Başka kişilerin de sözlüğü başka dillere çevirmek istemeleri hâlinde, talep üzerine izin vermekten memnuniyet duyarız.
NEIL D. MACDONALD
Yardımcı Editör, Computers and Automation
(Computers and Automation, Cilt 4, No. 1, Ocak 1955’ten değişikliklerle yeniden basılmıştır)
Bir konuyu araştırırken, çoğu zaman kritik bilgi, bir şeyin var olduğunu ya da yapılabildiğini öğrenmektir. Örneğin, otomatik bir stok makinesini kimden satın alacağınızı araştırıyorsanız, kritik bilgi, bu tür makineleri kimlerin satışa sunduğunu öğrenmektir. ABC Company’nin otomatik stok makinelerini satışa sunduğunu hiç duymamış bir kişinin, onlardan satın almayı düşünmesi pek mümkün değildir.
Bilgisayarlar ve otomasyon alanında bu kritik varlık bilgisini sağlamak için çeşitli türlerde listeler ve başvuru dizinleri yayımladık; bunların sayısı artık ondan fazladır.
Buna karşın, gerçek adı bu olmadığı için J. Moines diye adlandıracağımız bir okur bize şöyle demiştir: “Bu değerli bilgiyi bu kadar ucuza yayımlamamalısınız; kısıtlamalı, belki yalnızca ilan verenlere vermelisiniz; kendi yararınız için saklamalısınız.” Biz Mr. Moines ile aynı fikirde değiliz. Bir dergi olarak amacımız olabildiğince yararlı olmaktır; bu listelerin ve dizinlerin alandaki insanlara yardımcı olduğuna inanıyoruz.
Mr. Moines’un görüşlerini yayımladık ve bir kauçuk şirketinin ofis yöneticisinden ilginç bir yanıt aldık. “Belirli bir J. Moines ile olan görüş ayrılığınızdan doğan soru”ya atıfta bulunarak şöyle dedi:
“Tutumunuzu içtenlikle destekliyorum — yayınınız bana ve ekibime son derece değerli oldu. Bizimkine benzer sorunları olan tüm abonelerinizin de aynı tutumu benimseyeceğinden eminim. Geçen ilkbaharın başlarında, yönetimimiz bizden ofis mekanizasyonunu mümkün olan en yüksek düzeye çıkarmayı hedefleyen saldırgan bir araştırma programına başlamamızı istedi.”
Yayımladığımız başvuru bilgilerinin bilgisayar alanındaki birçok kişiye yararlı olmasını umuyoruz. Dergide yayımlanan birçok türde başvuru bilgisi bulunduğundan, burada bu bilgilerin on dört türüne ilişkin bir kılavuz yayımlıyoruz. Böylece okurlarımızın isteyebilecekleri bilgileri bulmalarını kolaylaştırıyoruz.
Kuruluşlar
Bilgisayar alanındaki şirketler hangileridir ve ne üretirler?
Bu sorunun yanıtı, bu derginin varlık nedenidir. Çünkü Eylül 1951’de, otomatik hesaplama makineleri ve ilgili öğeleri yapan ya da geliştiren şirketler ve diğer kuruluşların (devlet kurumları, üniversite laboratuvarları vb.) mor çoğaltılmış bir listesini yayımlamaya başladık. Bu liste zamanla Bilgisayar Alanındaki Kuruluşlar Dizini hâline geldi.
Şu anda kapsanan alanın tanımı şudur: hesaplama makineleri veya veri işleme makineleri ya da sistemleri yapan veya geliştiren, ya da bilgisayar alanıyla anlamlı biçimde ilişkili bileşenler ve hizmetler sağlayan kuruluşlar.
Son birikimli liste Aralık 1955 sayısında, Cilt 4, No. 14’te yayımlandı ve 300’den fazla kuruluş içeriyordu. Bu, bir yıl öncesine kıyasla bir artıştır; o zaman dizinde 230 kuruluş bulunuyordu. Zaman zaman bu dizini güncelliyoruz.
Tipik bir giriş aşağıdaki gibidir:
Remington Rand Univac Division of Sperry Rand Corporation, 315 4th Ave., New York 10, N.Y. / Spring 7-8000 / ve başka yerlerde / giriş kontrol edildi
Dijital bilgisayarlar (Univac System, Univac Scientific, Univac File Computer, Univac 120 ve Univac 60 Delikli Kart Elektronik Bilgisayarları). Analog bilgisayarlar; özel amaçlı bilgisayarlar. Dönüştürücüler: karttan banda, delikli kâğıt banttan manyetik banda ve manyetik banttan delikli kâğıt banda. Yüksek hızlı yazıcılar, servo mekanizmalar, manyetik tambur depolama sistemleri, giriş ve çıkış aygıtları. Delikli kart tablolama donanımı. Büyük ölçekli (6000’den fazla çalışan; bunların 2500’ü bilgisayar alanında). Uzun süredir faaliyette. Dijital ve diğer bilgisayarlara ilgi duyar. Araştırma, üretim, satış, danışmanlık ve problem çözme etkinlikleri.
En azından bir tür otomatik bilgisayar kullanarak hesaplama hizmeti sağlayan şirketler veya kuruluşlar hangileridir?
Bildiklerimiz kadarıyla bu kuruluşlar Otomatik Hesaplama Hizmetleri Dizininde listelenmiştir. Bir hizmet kuruluşunun IBM 604 (elektronik hesaplayıcı delici) ya da bundan daha geniş kapasiteli herhangi bir hesaplama donanımı varsa — analog veya dijital — bu kuruluşu bu listeye dahil etmek isteriz.
En son birikimli Otomatik Hesaplama Hizmetleri — Dizin Computers and Automation’ın Aralık 1955, Cilt 4, No. 12 sayısında yayımlandı ve 49 kuruluş içeriyordu.
Kısaltmalar çıkarılarak verilmiş tipik bir giriş şöyledir:
Burroughs Corporation, Electronic Instrument Division, 1209 Vine St., Philadelphia, Pa. / dijital hesaplama hizmeti / dijital bilgisayar UDEC II / kısıtlama yok (müşteriler açısından)
Hesaplama Makineleri ve Otomasyon
Otomatik hesaplama makinelerinin türleri nelerdir?
Bu aşamada bilgiyi işleyen otomatik makineler için en az 38 farklı sınıfı tanımak akla uygundur. Bunlar muhasebe-defter tutma makinelerinden, oyun oynayan makinelere, geçiş ücreti kayıt donanımlarına, satış makinelerine kadar uzanır; ayrıca açıkça bilinen iki sınıf olan analog bilgisayarlar ve dijital bilgisayarlar da vardır. Bilgiyi işleyen otomatik makinelerin bu yeni alanının ne kadar çeşitli olduğunu akılda tutmak yararlıdır; bu nedenle bir başvuru listesi yayımlıyoruz.
Son birikimli liste, Otomatik Hesaplama Makineleri Türler Listesi, Aralık 1955 sayısında, Cilt 4, No. 12’de yer almaktadır.
Tipik bir giriş şudur:
Stok makineleri; on bin adede kadar toplamı eşit sayıda yazmaçta depolayabilen ve istenen herhangi bir yazmacın içeriğine ekleme yapabilen, içeriğinden çıkarma yapabilen, içeriğini sıfırlayabilen ve raporlayabilen makineler (bu makineler stok denetimine, demiryolu ve havayolu rezervasyonlarına vb. uygulanır).
Kaç model otomatik bilgisayar vardır ve bunlar hangileridir?
1944’ten bu yana hemen hemen tamamı üretilmiş olan 170’ten fazla otomatik bilgisayar bulunmaktadır. Bunlar ABC ve Arra’dan X-RAC ve Zuse Model 5’e kadar uzanır. Otomatik Bilgisayarlar Dizininde listelenmişlerdir; yayımladığımız en güncel bilgiler şunlarda yer almaktadır:
- Otomatik Bilgisayarlar Dizini (birikimli), Cilt 4, No. 2, Şubat 1955
- Otomatik Bilgisayarlar Dizini — Ek, Cilt 4, No. 4, Nisan 1955
Tipik bir giriş şöyledir:
ABC (Automatic Binary Computer) / Air Force Cambridge Research Center tarafından yapılmıştır, Cambridge, Mass.; orada bulunmaktadır / genel amaçlı; elektronik dijital bilgisayar; orta boy; adet: bir.
Otomatik bilgisayar modelleri otomatik hesaplama makinelerine örnekse, otomasyon için benzer örnekler nelerdir?
Bu soru, bir önceki kadar kesin değildir; ancak otomasyon için de benzer türde bir liste oluşturarak yanıtlamaya çalıştık. İlk böyle birikimli liste Otomasyon: Öne Çıkan Örnekler Listesi idi ve Temmuz 1954 sayısında, Cilt 3, No. 6, s. 13’te yer aldı. İçinde 16 örnek vardı; bunlardan biri şuydu:
Mühimmat: patlayıcılar için mermiler / W. F. and John Barnes Co., Rockford, Ill. / Fabrika, mermileri baştan sona insan eli değmeden yapmaktadır.
Bu listeye ekler zaman zaman Forum’da yayımlanmıştır.
Ticari bilgisayarlar hangileridir ve kaç tanesi kullanımda bulunmaktadır?
Endüstriyel rekabet uygulamaları nedeniyle yanıtlanması zor bir soru olmakla birlikte, bunu yanıtlamaya yönelik bir başvuru bilgisi yayımladık. Bu, Otomatik Bilgisayarlar: Tahmini Ticari Kullanım Sayıları idi (birikimli, Aralık 1954 itibarıyla bilgiler). Mart 1955 tarihli Computers and Automation, Cilt 4, No. 3’te yer aldı; çeşitli üreticilerin duyurularına göre kurulmuş ve kullanımda olan makinelerin sayısını listeledi.
O tarihte yayımlanan listeden alınmış tipik bir giriş şöyledir:
Underwood Corp. (ELECOM 100, 120, 200) — yedi adet kurulmuş ve kullanımda.
Otomatik makinelerin bileşen türleri nelerdir?
Bilgiyi işleyen otomatik makineler, yani otomatik hesaplama makineleri ya da veri işleme makineleri konusunda deneyim kazanıldıkça, bileşenlerin görece küçük bir sınıf oluşturduğu görülür. Yaklaşık 50 tanesinin yer aldığı bir liste, Aralık 1955 sayısında, Cilt 4, No. 12’de yayımlanan Otomatik Hesaplama Makinelerinin Bileşenleri — Türler Listesinde bulunmaktadır.
Bir bileşen türüne tipik bir örnek şudur:
Matris yazıcı; her karakteri nokta desenleriyle oluşturan yazıcı.
Ürünler ve Hizmetler
Bilgisayar alanında satılık veya kiralık olarak sunulan ürünler ve hizmetler nelerdir?
Bu tür ürünler ve hizmetler hakkında tanım, kullanım, fiyat ve tedarikçi bilgisi sağlamak amacıyla, Computers and Automation’ın Haziran 1955 tarihli Bilgisayar Dizini sayısında, Cilt 4, No. 6’da Bilgisayar Alanı: Satılık Ürünler ve Hizmetler başlıklı bir bölüm yayımladık; bu bölüm yaklaşık 60 sınıflandırma altında yaklaşık 600 giriş içeriyordu.
Kısaltmalar çıkarılarak verilmiş bir örnek giriş aşağıdadır:
. Remington Rand, Inc., 315 4th Ave., New York 10, N. Y. / Banttan-Karta Dönüştürücü, Tip 308-5 /
Açıklama:
5 kanallı kodlu kâğıt bant okuyucuya elektriksel olarak bağlı bir tuşlu delici; böylece bilgi okunur, çözümlenir ve 90 sütunlu tablolama kartına delinerek aktarılır; dakikada 420 karakter; standart delikli kart muhasebe makinesi tuşlu delicisi olarak kullanılabilir.
Kullanım:
Kâğıt bant bilgisini delikli kartlara dönüştürmek; ayrıca Univac ile birlikte kullanılır.
Kira: aylık 70 $; satış: 5075 $; uygun olan yerlerde fiyata vergi dahildir.
Sözcükler
Bilgisayarlar ve otomasyon alanında kullanılan özel terimler nelerdir ve ne anlama gelirler?
Bu soru, ilk yayımladığımız mor çoğaltılmış listenin, bugün yayımladığımız foto-ofset dergiye dönüşmesinden bu yana bizi yakından ilgilendirmektedir. Çünkü bir alanın özel terimlerinin anlamları, o alandaki önemli bilgilere giden en önemli ipuçlarından birini oluşturur; temel fikirleri işaret ederler. Aralık 1954’e kadar Computers and Automation’da birkaç sözlük ve sözlük hazırlama sorunlarına ilişkin çeşitli tartışmalar yayımlanmıştır.
Computers and Automation’da yayımlanan son sözlük Aralık 1954 sayısında yer aldı. 400’den fazla terim ve ifadenin tanımlarını içeriyordu. Bu sözlükte editörler, terimlerin anlamlarını bir kararla belirlemeye çalışmadılar; yalnızca anlamları ve kullanımları aktardılar.
Geçtiğimiz yıl boyunca terimler ve sözlükler hakkında hiçbir tartışma almamış olmamız bizi şaşırttı. Sanki bilgisayar alanının kelime dağarcığı geçici olarak göreli bir istikrara ulaşmış gibiydi. Bu nedenle bu sayıda, yalnızca birkaç değişiklikle Aralık 1954 sözlüğünü yeniden basıyoruz. Maddelerden bazılarına örnekler şunlardır:
biquinary notation — Sayılar. Tabanın dönüşümlü olarak 2 ve 5 olduğu bir gösterim ölçeği. Örneğin, ondalık gösterimde 3671 sayısı biquinary gösterimde 03 11 12 01 şeklindedir; her rakam çiftinin ilki 5’lik birimlerden 0 ya da 1’i, ikincisi ise 0, 1, 2, 3 ya da 4 birimi sayar. Karşılaştırma için, aynı sayı Roma rakamlarıyla MMMDCLXXI’dir. Biquinary gösterim, sayıların abaküsle ve insanın iki eli ile beş parmağı aracılığıyla temsil edilmesini ifade eder; ayrıca bazı otomatik bilgisayarlarda kullanılmıştır.
cybernetics — 1. Hayvan ve makinede denetim ve iletişimin incelenmesi. 2. Pilotun ya da dümen tutanın sanatı. 3. Beynin işleyişini daha iyi anlamak amacıyla, insan dâhil yüksek hayvanların sinir sistemleri ile karmaşık bilgi işleme makinelerinin karşılaştırmalı incelemesi.
magnetic core — Bilgisayarlar. Bilginin, tel sarımlı manyetik geçirgen bir çekirdeğin kuzey–güney ya da güney–kuzey yönlü kutuplanması olarak temsil edildiği bir depolama biçimi; bu çekirdek düz, simit biçimli vb. olabilir.
Bilgi ve Yayınlar
Bilgisayarlar ve otomasyon alanındaki kitaplar, dergiler ve diğer yayınlar hakkında ne durumda olduğumuzu soralım.
Zaman zaman bilgisayarlar ve otomasyonla ilgili kitapların ve diğer yayınların bir listesini, bunlar hakkında ek notlarla birlikte yayımlıyoruz. Books and Other Publications başlığı altındaki maddelere ait güncel bir örnek bu sayıda, Ocak 1956, cilt 5, sayı 1’de yer almaktadır. Önceki liste Eylül 1955 sayısında, cilt 4, sayı 9’da yayımlanmıştı. Diğer listeler de çeşitli sayılarda zaman zaman yer almıştır. Bu bilgiler şimdiye kadar bir araya getirilmemiştir. Ayrıca yayımladığımız bazı makale ve bildiriler kaynakçalar içermektedir; dikkate değer bir örnek Eylül 1955 sayısında Ned Chapin’in Publications for Business on Automatic Computers: A Basic List başlıklı makalesinde görülmektedir.
Öğrenmek
Temmuz 1953’ten itibaren pek çok sayıda, Hans Schroeder ve Raymond R. Skolnick tarafından derlenen, hesaplama makineleriyle ilgili patentlerin bir listesi olan Patents ya da New Patents bölümleri yer almıştır. Maddelere örnekler bu sayının başka bir yerinde bulunmaktadır. Bu bilgiler de şimdiye kadar bir araya getirilmemiştir.
Ayrıca Magazines Related to Computers and Automation — Roster başlıklı bir liste de bastık. Son toplu liste Aralık 1955 sayısında, cilt 4, sayı 12’de yayımlandı. Kısaltmaları çıkarılmış tipik bir kayıt şöyledir:
Scientific American / aylık / Scientific American, Inc. tarafından yayımlanır, 2 West 45 St., New York 36, N. Y. / vurgu: bilimin tüm aşamalarındaki fikirler ve gelişmeler, diğer uzmanlık alanlarındaki eğitimli kişiler için rapor edilir / teknik yönetime yöneliktir; ücretlidir; yıllık abonelik 5,00 $ / tiraj yaklaşık 120.000 / reklam içerir / bilgisayarlar ve otomasyon üzerine ara sıra makaleler içerir.
Otomatik hesaplama makinelerine adanmış toplantılarda sunulan bildirilerin başlıklarını ve özetlerini basmaya başladık. Yakın tarihli bir örnek, Kasım 1955 sayısında (Computers and Automation, cilt 4, sayı 11), 14–16 Eylül 1955 tarihlerinde Philadelphia’da yapılan Association for Computing Machinery toplantısında sunulan yaklaşık 115 bildirinin başlık ve özetlerinin basılmasıdır.
İnsanlar
Hesaplama makineleri alanındaki insanlar kimlerdir, nasıllardır, nelerle ilgilenirler ve ne yaparlar?
Bu sorunun yanıtı, yayımladığımız başka bir tür başvuru bilgisini oluşturur. Bu, Who’s Who in the Computer Field başlıklı çalışmadır. Kümülatif olan ikinci baskı, Haziran 1955 Computer Directory sayısında, cilt 4, sayı 6’da yayımlandı. Yaklaşık 7500 kayıt içeriyordu; bunların yaklaşık 2600’ü tam kayıttı ve geri kalanlar (bilgi eksikliği nedeniyle) yalnızca ad ve yer bilgisini gösteren kısa kayıtlardı. Ekim 1955 sayısında, cilt 4, sayı 10’da bir ek yayımlandı. Kısaltmalar çıkarılmış tipik bir tam kayıt aşağıdadır:
Householder, Alston S. / Matematik Paneli Şefi, Oak Ridge National Laboratories, P.O. Box P, Oak Ridge, Tenn. / matematikle ilgilenir / 1904 doğumlu; University of Chicago mezunu; 1948’de bilgisayar alanına girdi; meslek: matematikçi; Principles of Numerical Analysis yayımladı / 1955 itibarıyla bilgi