Petrol ve Doğal Gaz Endüstrisinde Bilgisayar Pazarı
(Rapor No. 3)
Ed Burnett
New York, N. Y.
Bu rapor, "Petrol ve Doğal Gaz Endüstrisinde Bilgisayar Pazarı", Computers and Automation tarafından otomatik bilgisayarlar, veri işleme donanımları ve bilgisayar alanındaki diğer ürünlerin pazarıyla ilgili olarak yayımlanan süreklilik arz eden rapor dizisinin üçüncüsüdür. Mayıs sayısında, önümüzdeki beş yıl içinde ABD genelindeki bilgisayar ve bilgisayar ürünleri pazarının toplamının 4 ila 7½ milyar dolar arasında olacağı tahmin edilen "Bilgisayar Pazarı Araştırması — Rapor No. 1" yayımlandı. Eylül sayısında ise, yalnızca bankacılık alanında önümüzdeki beş yıl için tahmini pazarın üçte bir milyar dolar olduğunu gösteren "Bankacılıkta Bilgisayar Pazarı: Rapor No. 2" yayımlandı.
Petrol ve doğal gaz endüstrisi son derece büyük bir endüstridir. Aslında o kadar büyüktür ki, bu sayıda endüstrinin tanımını ve özetini ayırarak başka bir yerde ele aldık: "Petrol ve Doğal Gaz: Endüstrinin Büyüklüğü" başlıklı rapora bakınız.
Petrol Endüstrisi Pazarının Büyüklüğü
Nisan ayında aldığımız bilgisayar pazarı anketi yanıtlarından ve diğer kaynaklardan gelen bilgileri bir araya getirerek, petrol ve doğal gaz endüstrisindeki bilgisayarlar ve diğer bilgisayar ürünleri için geçici bir pazar tahmini oluşturabiliriz. Bu tahmin yarım milyar doların biraz üzerindedir; ayrıntılar Tablo 1’de yer almaktadır.
Anket, petrol endüstrisinin önümüzdeki beş yıl içinde (çoğu durumda muhtemelen satın almak yerine kiralayarak) satış fiyatı üzerinden yaklaşık 525 milyon dolar değerinde dijital bilgisayarlar ve veri işlemciler kiralayacağını göstermektedir. En büyük 40 şirkette, istihdam edilen her 1.000 kişi için 500.000 dolar değerinde bilgisayar ürününün kiralanacağına dair bazı kanıtlar vardır. Daha küçük şirketlerde 1.000 çalışan başına harcamalara ilişkin kanıtlar karışıktır — ancak muhtemelen daha düşüktür. Bu alanda 50’den az çalışanı olan şirketlerin yüzde 80’inden fazlasına herhangi bir satış öngörülmemektedir.
Günümüzde (Tablo 2’ye bakınız), hâlihazırda kullanımda olan büyük ve orta ölçekli dijital bilgisayar kurulumlarının değeri yaklaşık 75.000.000 dolardır ve yaklaşık 45.000.000 dolar tutarında bilgisayarın kesin siparişi verilmiştir. Yalnızca IBM, son 12 ayda petrol şirketlerinde yaklaşık 50.000.000 dolarlık ürününü devreye almıştır — bu da bilgisayar üretimindeki mevcut yıllık üretim değerinin yaklaşık altıda birine karşılık gelmektedir.
Tablo 1 ve 2’deki bilgiler, kurulan ekipmanın ortalama yıllık değerinin yaklaşık 110.000.000 dolar olduğunu göstermektedir — bunun yaklaşık 80.000.000 doları yılda büyük ve orta ölçekli bilgisayarlardan oluşacaktır. Bu, son iki yılın ortalama yıllık hızının yaklaşık iki katıdır. Bu önemli bir artış olmakla birlikte, Computers and Automation dergisinin ilk pazar raporunda (Mayıs 1957) genel pazar için öngördüğü kadar hızlı bir artış olmadığı da belirtilmelidir.
Genel pazar tahmini, 1960 yılında toplam bilgisayar ürünü değerinin 1956’dakinin yaklaşık üç katı olacağını öngörmüştür. 525.000.000 dolar ile petrol sahası, 7½ milyar dolara ulaşabilecek toplam bir pazarın yüzde 10’undan biraz daha azını temsil edecektir.
Endüstriye hâkim olan en büyük 40 petrol şirketi, bugüne kadarki neredeyse tüm kiralamaları gerçekleştirmiştir (bu alanda orta veya büyük dijital bilgisayar satışının Computers and Automation tarafından bilindiği kadarıyla yoktur). Önümüzdeki beş yıl içinde benzer sistemlerin yaklaşık yüzde 90’ını kullanmaları beklenmektedir ve endüstri tarafından kullanılan tüm bilgisayarlar ve veri işleme ekipmanlarının muhtemelen yüzde 70’ini oluşturacaklardır.
Sonraki 20 şirketi yaklaşık 10’a 1 oranında geride bırakan en büyük 20 şirket, öngörülen pazarın yaklaşık yüzde 60’ını temsil etmektedir. En büyük 20 şirketin her biri için 10.000.000 ila 25.000.000 dolar arasında ürün pazarı olasılığı vardır. Bugün bir ya da iki şirket bu düzeye yaklaşmaktadır. Örneğin, Shell Oil ve bağlı kuruluşları hâlihazırda devrede olan ya da sipariş edilmiş 20 güçlü bilgisayara sahiptir — ayrıca kuşkusuz düzinelerce daha küçük kart kontrollü birim de bulunmaktadır.
Tablo 1: Bilgisayarlar ve Veri İşleme Ekipmanları için Pazarın Geçici Tahmini
Kurulan Ekipmanın Değeri — Petrol ve Doğal Gaz Endüstrisi
| Grup | Şirket Sayısı | Ortalama Çalışan Sayısı | Toplam Çalışan Sayısı | Çalışan Başına Kurulan Ekipmanın Tahmini Ortalama Değeri (Önümüzdeki 5 Yıl) | Ortalama Kurulum Değeri (Önümüzdeki 5 Yıl) | Grup Toplam Değeri |
|---|---|---|---|---|---|---|
| En büyük 20 | 20 | 35.000 | 700.000 | 500 $ | 17.500.000 $ | 350.000.000 $ |
| Sonraki 20 | 20 | 3.000 | 60.000 | 500 | 1.500.000 | 30.000.000 |
| Sonraki 150 | 150 | 500 | 75.000 | 400 | 200.000 | 30.000.000 |
| Sonraki 750 | 750 | 250 | 187.000 | 300 | 75.000 | 55.000.000 |
| Sonraki 1500 | 1.500 | 100 | 150.000 | 250 | 25.000 | 40.000.000 |
| Sonraki 3000 | 3.000 | 50 | 150.000 | 200 | 10.000 | 30.000.000 |
| Toplam | 5.440 | — | 1.322.000 | — | 100.000 $ | 525.000.000 $ |
Not: Bu alandaki, büyük ölçüde 50’den az çalışanı olan yaklaşık 37.000 diğer firmaya herhangi bir satış veya kiralama öngörülmemektedir.
Tablo 2: Petrol Endüstrisindeki Bilgisayarların Sayımı
(Petroleum Week dergisinin 27 Eylül 1957 tarihli bir makalesine dayanmakta olup, izin alınarak aktarılmıştır)
I. Türüne Göre — Amerika Birleşik Devletleri
Kurulu
A. Büyük Bilgisayarlar - IBM 705 — 7 - IBM 704 — 1
B. Orta Ölçekli Bilgisayarlar - IBM 650 — 57 - Burroughs Datatron — 9 - Bendix G-15 — 5 - National Cash Register 102A — 2 - Elecom 120 — 1 - Petrol şirketinin kendi yapımı — 2
Ara Toplam, Kurulu: 84
Siparişte
A. Büyük Bilgisayarlar - IBM 709 — 2 - IBM 705 — 5 - IBM 704 — 4 - Univac File Computer, Model 1 — 3
B. Orta Ölçekli Bilgisayarlar - IBM 650 — 24 - Diğer üreticiler — rekabet nedenleriyle siparişler açıklanmamıştır
Ara Toplam, Siparişte: 38
Toplam, Kurulu ve Siparişte: 122
II. Coğrafi Bölgeye Göre
- Teksas — 22
- Oklahoma — 15
- Kaliforniya — 10
- Diğer yerler — 75
ABD Toplamı: 122
III. Kullanım Amacına Göre
- Hem muhasebe hem bilimsel — 62
- Yalnızca bilimsel — 34
- Yalnızca muhasebe — 18
- Uygulamaları kararlaştırılmamış — 8
ABD Toplamı: 122
IV. Dağılım
122 bilgisayarın paylaşıldığı farklı petrol şirketi sayısı: 37
V. Amerika Birleşik Devletleri Dışında
En az 12’si kullanımda veya siparişte bulunmaktadır.
Not: Bu rakamlara, kurulmuş beş adet Royal McBee Librascope LGP-30 ve siparişte olan dört adet daha eklenmelidir.
Bilgisayarların Petrol Endüstrisinde Neden Önemli Olduğu
Bilgisayarlar petrol endüstrisinde temelde şu nedenle önemlidir: Petrol endüstrisi, her işletme gibi, bilgisayarlar için tüm olağan ticari ve muhasebe gereksinimlerine sahiptir; buna ek olarak teknik ve bilimsel uygulamalar ile yöneylem araştırmalarında çok sayıda özel gereksinim bulunmaktadır.
Bu çoklu bilgisayar gereksiniminin altını çizen unsur, keşif, ithalat, yabancı operasyonlar, çok sayıda ürün, değişken süreçler, konumlar, taşıma biçimleri, rekabetçi pazarlama koşulları ve esnek fiyatlandırma gibi birçok büyük sorunu barındıran endüstrinin muazzam karmaşıklığıdır.
On yıl sonrası için öngörülen yüzde 50’lik petrol üretimi artışı ve bir şirketin endüstrinin geri kalanıyla aynı düzeyde kalabilmesi için her yıl hacme yüzde 5 ekleme gerekliliği, elektronik veri işlemenin kullanımına yönelik bir başka güçlü itici etkendir.
Muhasebe açısından bakıldığında, daha iyi muhasebe kontrolüne yönelik önemli bir gereksinim olduğu görülmektedir. Kontrolörler, artan veri işlemeyle baş edemeyen büro personelinden gelen yetersiz ve güncelliğini yitirmiş raporlamanın yerini almak üzere bilgisayar kurmak için yeterince neden bulmaktadır. Büro personeli kaybı bu talebi artıracaktır.
Birkaç Neden
Mühendislik bakış açısından bakıldığında, birkaç neden öne sürülebilir. Birincil neden, jeolojik arama, rafineri kullanımı ve üretim süreçlerinde bulunanlar gibi çoğu petrol mühendisliği problemine giren değişkenlerin çok büyük sayıda olmasıdır. Petrol şirketlerinde mühendislik problemleri ve mühendislik yaklaşımı saygı görmektedir.
Bunun ötesinde, enstrümantasyon hızla artmaktadır; en iyi işletim için hassas kontrollere büyük bir gereksinim vardır; yaygın faaliyetler "ortak dil" ile iletişim gerektirmektedir; ve şirketlerin kendilerini etkileyen olasılıkların lehine çevrilmesini artırmaları gerekmektedir.
Bu kısa listede göz ardı edilemeyecek bir başka önemli güdü daha vardır — özellikle büyük şirketler arasında görülen güçlü rekabet. Bilgisayarlar daha fazla olgu, daha iyi yargılar, daha hızlı raporlar, daha iyi bütünleşik kontrol anlamına gelir; başka bir deyişle, uzun vadede daha iyi olasılıklar ve daha yüksek kâr demektir. Pahalı bir araç olmakla birlikte, bir petrol şirketi tarafından kiralanmış hiçbir bilgisayar bir kenara atılmamıştır. Aksine, sipariş edilen her büyük sistem büyük bir istekle beklenmekte ve üreticiler teslimat vaatlerini iyileştirmeleri için zorlanmaktadır.
Bir düzine büyük şirketten birinde bilgisayarların her yeni başarılı uygulaması, bu uygulamanın diğer petrol şirketlerine de yayılmasına yol açacaktır; uygulamalar arttıkça sistemlerin sayısı ve değeri de artacaktır.
Büyük petrol şirketlerinin önemli bir bölümü, bilgisayarların hız ve kapasitelerinden en iyi şekilde yararlanmak için şirket çapında elektronik danışma komiteleri kurmuştur.