Analog üreticileri, bilgisayar sözcüğünün neredeyse dijital bilgisayar için genel bir terim hâline gelmiş olması ve üst yönetimin doğrudan bildiği tüm muhasebe ve iş uygulamalarının dijital olması nedeniyle bir ölçüde sıkıntı çekmektedir. Ayrıca, belki de daha fazla olmak üzere, analogun birçok durumda sağladığı avantajların, teknik kişiler arasında bile henüz yeterince iyi bilinmemesinden de zarar görmektedirler. Analog bilgisayar üreticileri için sorun, ürünü üretmekten çok, ürünü normalde kullanması beklenen kişilerin ürünün ne yapabileceği konusundaki bilgi eksikliğidir.
PETROL ENDÜSTRİSİNDE BİLGİSAYAR UYGULAMALARI
Seçilmiş Tipik Örnekler
Bir Sahanın Geliştirilmesi
Büyük bir yabancı petrol kompleksi için Remington Rand Univac Servis Merkezi, belirli bir petrol sahasını delmek, borulamak ve işletmek üzere yaklaşık 800 olası yöntem üretmiştir. Aralık, desen, üretim, dip kuyu basıncı ve kapan basıncı verildiğinde, bilgisayar varil cinsinden üretimi, kaç adet gaz-petrol ayırma tesisinin kullanılacağını, bunların nereye yerleştirileceğini, hangi kuyuların bunlara bağlanacağını, hangi muhafaza çapının kullanılacağını, optimum akış hattı uzunluğu ve çapını ve her bir alternatif için maliyeti belirlemektedir.
Bilgisayardan önce bu tür çalışmalar fazla karmaşıktı; saha geliştirme, nihai desen geliştikçe çoğu zaman maliyetli olduğu ortaya çıkan, zorunlu olarak keyfî kararlara dayanıyordu. Bu tür bir çalışmayla, sermaye maliyetleri getiriyle karşılaştırılabilir ve gelecekteki geliştirme için borulama ve ekipman açısından başlangıçta gerekli düzenlemeler yapılabilir.
Sahaların Etkileşimi
Kanadalı bir arama şirketi, aynı akifer (su taşıyan tabaka) içinde yer alan ve birkaç başka petrol sahasıyla birlikte bulunan iki petrol sahasını incelemek üzere bir Royal McBee LGP-30 kullanmaktadır. Bilgisayar, altı farklı sahadaki çeşitli üretim hızlarının etkileşimini ve etkilerini araştırmakta ve kontrollü sahalar için ve zorunlu olarak diğer sahalar için de en iyi üretim politikasının geliştirilmesine yardımcı olmaktadır.
Sismik Verilerin Yorumlanması
Texas Instruments tarafından üretilen SeisMAC, sismik titreşim kayıtlarını yorumlamaya uygun hâle getirmede yer alan birçok hesaplama görevini yerine getirmek üzere tasarlanmıştır. Gulf Oil’de yeni bir bilgisayar, alışılmış hassas kayıt kalemlerini devre dışı bırakmakta; sismik yoklamadan dönen ses dalgasını doğrudan yer altı alanının kesit görüntülerine dönüştürmektedir.
Gaz Analizi
Magnolia Petroleum, gaz analizleri yapmak üzere bir Royal McBee LPG-30 programlamaktadır. Bu işlem, daha önce delikli kart işletimine aşina eğitimli personelin bir kütle spektrometresi sentezinin sonuçlarını üretmesi için 30 dakika sürmekteydi. Bilgisayar iki böyle spektrometreyi yönetmekte ve analize ilişkin basılı bir raporu beş dakika içinde doğrudan sağlamaktadır.
Benzin Harmanlamasının İyileştirilmesi
Dünyanın en büyük rafinerilerinden biri olan Esso Standard’ın Baton Rouge rafinerisinde üretim günde 5.000.000 galondan fazladır. Görece küçük iyileştirmeler bile önemli tasarruflar anlamına gelmektedir. Problem son derece karmaşıktır; çeşitli rafinaj süreçleriyle sürekli olarak 60’tan fazla benzin akışı üretilmekte ve bunlar yaklaşık 15 harman karışımında birleştirilmektedir.
Royal McBee LPG-30 kullanılarak doğrusal programlamanın uygulanması birkaç önemli sonuç vermiştir. Bunlar arasında:
- En iyi ve en kötü uygulanabilir işletme programları arasında 1.000.000 doların üzerinde kâr farkının belirlenmesi
- Ürünün karşılıksız verilmesinin azaltılmasında beklenmedik derecede büyük bir kazanç elde edilmesi
- Aylık işletme planı hesaplamalarından daha iyi stok kontrolü sağlanması
- Öngörülmeyen bir durum ortaya çıktığında yeni bir işletme planının kolayca elde edilmesi
- Çok sayıda değişkene dayalı olarak en iyi çözüm için ayrı ancak ilişkili operasyonlar arasındaki etkileşimlerin kolayca incelenmesi
Rafineri Simülasyonu
Esso Standard Oil’de, işlenecek ham petrolleri, işlem koşullarına ilişkin tahminleri, ürün spesifikasyonlarını ve hammadde maliyetlerini tanımlayan veriler bir IBM 705 bilgisayarına beslenmektedir. Bu bilgilerden bilgisayar, simüle edilen rafinerinin belirtilen fiziksel sınırlamalar ve kalite gereklilikleri içinde çalıştırılması için uygulanabilir bir yöntemi otomatik olarak bulmaktadır.
Bu tür teknikler kullanılarak Esso, karmaşık bir rafinerinin tasarım ve inşasında 1.000.000 dolar tasarruf etmeyi beklediğini bildirmektedir. Bilgisayarın kullanılması, proje için gereken temel mühendislik süresini ve iş gücünü de en az yarı yarıya azaltmıştır.
Ürün Değişkenliği
Bilgisayar, bir ürün karışımının, karışım içindeki bir veya daha fazla değişken bileşene dayanması durumunda beklenen değişkenliği öngörebilir. Bu tür bir problemde regresyon teknikleri kullanılmaktadır.
Rafineri Operasyonlarının Zamanlanması
The Texas Co., verilen spesifikasyonlara uygun benzin, dizel yakıt ve diğer ürünleri üretmek üzere birim süreçlerin (damıtma, kraking, rafinaj, alkilasyon, polimerizasyon) zamanlama planlarını seçmek için birçok alternatifi incelemek amacıyla bir bilgisayar kullanmaktadır.
Bu, bilgisayarların kullanımından önce yanıt elde etmek için gereken sürenin engelleyici olduğu problem sınıflarından biridir. Böyle bir çalışmanın önemli bir avantajı, ekipman arızası gibi beklenmedik durumlara karşı rafineriyi çok daha iyi bir konuma getirmesidir.
Çok Bileşenli Damıtma Problemleri
Humble Oil, saklı programlı bir bilgisayar kullanarak çok bileşenli damıtma problemleri için tamamen entegre, esnek ve titiz bir program geliştirmiştir. Tüm başlangıç varsayımları, veri dönüşümleri, ön ve kurulum hesaplamaları, ayarlamalar ve nihai hesaplamalar tek bir bilgisayar çalıştırmasında gerçekleştirilmektedir.
Teknik, her kademenin etrafında tam ısı dengeleri, gerçek tepsi sıcaklıklarında denge verilerinin değerlendirilmesi ve otomatik besleme tepsisi eşleştirmesi gibi ayrıntıları içeren kesin ve titiz hesaplamaları kapsamaktadır.
Ham Petrolün Ayrıntılı Analizleri
Socony Vacuum, bir kütle spektrometresine bağlı Datamatic kullanarak, bilgisayarın ham petrol, yağlayıcı yağ stokları ve mumların daha önce mümkün olandan daha hızlı ve daha ayrıntılı analizlerini yapılabilir kıldığını görmektedir. Çalışmalar, yağlayıcı yağların ve mumların kalitesini ve özelliklerini iyileştirmeye yardımcı olmak üzere tasarlanmıştır.
Katalitik Reformer Gaz Tesisi ve Denge Hesabı
Standard Oil of Ohio’da, 61 saatlik IBM 650 süresi, masa hesap makineleri kullanılarak tahminen 6000 adam-saatine karşılık gelen bir çalışmanın yerini almıştır (yaklaşık 100’e 1). Temel hesaplama, tasarım koşulları ve işletme koşullarıyla değiştirilen performans hesaplamaları etrafında dönmektedir.
Düşük basınçlı flaş tamburu sıcaklığının düşürülmesi, depropanizatör basıncının artırılması ve propan geri dönüş oranının azaltılmasıyla ürün değerinde artış sağlanmıştır.
Boru Gerilmeleri
Proses tesisleri ve enerji santrali borulamalarında ısıl gerilmelerin güvenli dağılımı için uygun düzenlemelerin belirlenmesi çok karmaşık ve zaman alıcı bir problemdir. Bu çalışma artık Blaw Knox Company’nin Power Piping Division’ı için Univac tarafından yapılmaktadır. Blaw Knox, genelleştirilmiş teori, temel matematik ve bilgisayar programlamasını çözmek için — bu durumda yaklaşık 18 ay olmak üzere — önemli miktarda zaman harcamanın karşılığını aldığını bulmuştur; bu çalışma Arthur D. Little, Inc. ile birlikte yürütülmüştür.
Artık program ve bilgi birikimi New York’taki servis merkezinde saklandığı için, hemen hemen her türlü borulama gerilmesi ve esneklik problemi Blaw Knox tarafından bilgisayarda bir gün içinde çözülebilmektedir … bir mühendis ve masa hesap makinesi kullanılarak 30 kat daha uzun süren bir süre yerine.
Satın Alma ve Satın Alma Muhasebesi
Ethyl Corporation, satışlar, operasyon planlaması, insan gücü ve malzeme yönetimi için bir Dosya Bilgisayarı kullanmaktadır. Bu sonuncu kapsamına, bilgisayar tarafından teklif taleplerinin, çeklerin, maliyet dağılımının, kontrol kayıtlarının, ödenecek hesapların, sürekli envanterin, yeniden sipariş noktasının yeniden hesaplanmasının, ekonomik yeniden sipariş miktarlarının, önemli değişikliklerin saptanmasının, navlun faturalarının kontrolünün ve mizan işlemlerinin üretimi ve kontrolünü içeren satın alma da dahildir.
Tank Envanteri
Gulf Oil’de, bir IBM 650’nin yarı zamanlı kullanımlarından biri, yaklaşık 700 petrol tankının kaliteye göre günlük tam bir envanterini sağlamaktır. Rapor; brüt varilleri, kullanılamayan petrolü, kullanılabilir petrolü, tankta kalan boş hacmi ve düzeltilmiş esaslara göre net varilleri içermektedir.
Maliyet Kontrolü
Büyük bir petrol şirketi, bir IBM 705 kullanılarak yürütülen maliyet kontrolünün, kontrol etmeye çalıştığı maliyetlerin yaklaşık binde biri düzeyinde olduğunu bulmuştur. Bilinen herhangi bir başka yöntem birkaç yüzde — ya da 8 ila 12 kat daha fazla — tutacaktır.
İş Emri Maliyetlendirmesi
Standard Oil of Indiana, Whiting Rafinerisi’nde muhasebe problemleri için bir IBM 705 kullanmakta olup işe, iş emri maliyet sistemi bakımından başlamıştır. Bilgisayar, tüm bakım, onarım ve inşaat işlerinin maliyetlerini biriktirir ve özetler.
Pazarlama Verileri İşleme Merkezi
Esso Standard, Pazarlama Verilerinin işlenmesi için yeni merkezini bir IBM 705 ile donatmaktadır. Başlangıçta işlenecek veriler, 18 eyaletteki 10 satış bölümünden kiralık telefon hatları üzerinden alınan; satış faturaları, bordro, stok muhasebesi ve satış raporlarına ilişkin kayıtları içerecektir. Merkez, yönetime bilgileri daha hızlı sağlayarak sistem muhasebesini, raporlamayı ve müşteri hizmetlerini iyileştirmek üzere tasarlanmıştır.
Bilgisayarların Henüz Nüfuz Edemediği Olası Bir Pazar — Petrol Şirketleri İçin Perakende Kredi Muhasebesi
Şimdiye kadar, büyük hacimli hesapları, bunlara eşlik eden biriktirme, sıralama, kayıt, kontrol, faturalama ve analiz işlemleriyle birlikte bu operasyon, bilgisayarların saldırısına direnmiştir. Temel engel, her hizmet istasyonundaki her satın alma işlemi için, faturalamayı desteklemek ve doğrulamak üzere her kredi kartı sahibine bir karbon kopya kaydın geri verilmesi gereksinimidir. Şu ana kadar bu gereksinim mevcut ekipmanı çaresiz bırakmıştır. Bununla birlikte, gereksinim mevcut olduğu için, muhtemelen ya sistem yeni ve özgün bilgisayarlara yerini bırakacak ya da “tavuk ayağı izlerini” okuyabilen bilgisayarlar geliştirilecektir.