The MathWorks’ün 25. yıl dönümünde gerçekleşen bu röportajda, MATLAB’in geliştiricisi Cleve Moler, dilin beklenmedik popülerliği, modern matematik, bilim ve mühendislik üzerindeki etkisi ve günümüz bilgisayar bilimi öğrencilerinin neden çalışmaya devam etmesi gerektiği hakkında Computerworld’e zaman ayırdı.
MATLAB’in geliştirilmesini ne tetikledi?
Tesadüfen 7 Aralık, MathWorks’ün 25. yıl dönümü! Ancak MATLAB’in geliştirilmesi bundan yaklaşık 10 yıl önce başladı. O dönemde New Mexico Üniversitesi’nde matematik ve bilgisayar bilimi profesörüydüm ve 1970’lerde LINPACK ve EISPACK adlı iki Fortran yazılım projesi vardı. LINPACK bugün Top 500 süper bilgisayarlarını belirlemenin temeli olan bir kıyaslama olarak bilinir. Ancak 30 yıl önce, matrislerle ilgili bir yazılım projesiydi ve üniversitedeki öğrencilerin Fortran programları yazmadan LINPACK ve EISPACK’e erişmesini istiyordum. Bu nedenle, 30 yıl önce, öğrencilerimin kullanması için yalnızca bir program olarak, Fortran’da MATLAB’in ilk sürümünü yazdım.
Belirli bir problemi çözmeye mi çalışıyordunuz?
Bunlar, oldukça uzmanlaşmış ve çok dar bir odağa sahip, matrisler ve matematikle ilgili hesaplamaları içeren problemlerdi. Ticari bir ürün olacağını hiç düşünmemiştim ve bir şirket kurma niyetim yoktu.
Siz, Jack Little ve Steve Bangert MATLAB ve MathWorks’ün arkasındaki orijinal ekiptiniz — her biriniz programın ve şirketin kurulmasında hangi rolü oynadınız?
Little bir elektrik mühendisidir. 1979’da Stanford Üniversitesi’ni ziyaret ettim; orada bir izin dönemindeydim ve bir ders verdim, derste MATLAB kullandım. Stanford’daki mühendislik öğrencileri dersi aldı ve benim hiç bilmediğim mühendislik problemlerinde — kontrol teorisi ve sinyal işleme denilen konularda — faydalı buldular. Little Stanford’a gitmişti ve kampüs yakınlarında çalışıyordu; MATLAB’i, dersimi alan bazı arkadaşları olan öğrencilerden duydu. Bunu mühendislikte kullanılabilecek bir şey olarak görüp heyecanlandı.
Kullandığım matematik bu mühendislik alanlarında işe yarıyordu ve bunun farkında bile değildim.
Bangert, Little’ın bir arkadaşıydı ve birkaç yıl boyunca baş programcımız oldu.
Ben MATLAB’in babasıyım, Little ise MathWorks şirketinin babasıdır. O, şirketin başarısının gerçek kalbi ve ruhudur.
MATLAB’in evrimi ve popülerliği sizi nasıl şaşırttı? Bir milyon kullanıcıya ulaşmasını hiç beklemiş miydiniz?
Hayır, hayır. Hiçbir fikrim yoktu; ticari bir şirket kurma düşüncem yoktu, bunun ne kadar ileri gidebileceğine dair bir fikrim de yoktu. İlk MATLAB’im çok ilkel idi. Neredeyse bir programlama dili bile sayılmazdı, fakat Little 1980’lerin başında işe dâhil olduğunda onu gerçek bir programlama dili hâline getirdi. Bugün ise bunun pek çok farklı kullanım türü var.
Popülerliğinin sizi gerçekten etkilediği bir an oldu mu?
Şirketi kurmuştuk, ben Kaliforniya’da yaşıyordum, şirket Massachusetts’teydi ve Little’ı ziyaret etmek için geri geldim. Bir ofisimiz olduğunu ve içinde bir konferans masası bulunduğunu gördüm – gerçek bir konferans masası! Sonra 25 yıl önce bir Noel partimiz oldu ve partide çok sayıda insan vardı; ben de şöyle dedim: ‘Vay canına, burada gerçek bir şirketimiz var!’
MATLAB, güçlü dizi ve matris işleme yetenekleriyle tanınıyor. Bununla pek çok genel amaçlı dili etkilediğinizi düşünüyor musunuz?
Aslında MATLAB’in kendisi genişleyerek genel amaçlı bir dil hâline geldi. MATLAB, ‘matrix laboratory’ anlamına gelir, ancak özellikle pek çok insanın matrislerle bile ilgisi olmayan işler için kullandığı eşlikçi ürünümüz Simulink ile bunun çok ötesine geçti.
Bazı rakipler MATLAB’i örnek alarak modellendi ve onunla rekabet edecek şekilde geliştirildi; ilhamlarını MATLAB’den aldılar. Bazı açık kaynaklı MATLAB klonları var; istatistikte kullanılan ve S ile R olarak adlandırılan popüler diller var. Bu ekipler MATLAB’den büyük ölçüde etkilendi. Şimdi Python için Numerical Python adlı bir eklenti var ve görünüm olarak büyük ölçüde MATLAB’e benziyor.
MATLAB’i geliştirme sürecinde, aşmanız gereken özellikle zor ya da sinir bozucu problemler var mıydı?
Başlangıçta, yaklaşık 20 yıl önce, etrafta bulunan tüm bilgisayarlarda çalışabilmemiz bizim için önemliydi. Sun gibi Unix iş istasyonları PC’lerden çok daha güçlüydü ve Sun, Apollo gibi çeşitli Unix iş istasyonları vardı. Bugün artık iş dünyasında değiller; çünkü PC onları geride bıraktı. Ancak ilk günlerde tüm bu farklı mimarilerde çalışmamız önemliydi, çünkü müşterilerimiz yalnızca tek bir makine kullanmıyordu; birden fazla farklı makineye erişimleri vardı ve MATLAB programlarını bir makineden diğerine taşıyabilmeleri, popülerliğin korunmasında önemli bir unsurdu. Bunu yapmak zordu, çünkü çok sayıda işletim sistemi vardı ve standartlar oldukça azdı.
Fırsatınız olsaydı MATLAB’in geliştirilmesi sürecinde farklı bir şey yapar mıydınız?
Bu iyi bir soru. MATLAB bir programlama dilidir ve kullanıcıların çoğu onu bu şekilde kullanır. Dolayısıyla çok ilkel bir şeyden, nesne yönelimli ve benzeri özelliklere sahip modern bir programlama diline evrildi. İlkel bir hesap makinesinden modern bir programlama diline olan bu evrim son derece zorlu oldu.
Eğer en başta bir programlama dili tasarlamak üzere yola çıksaydım, MATLAB muhtemelen oldukça farklı bir şey olurdu. Başlangıçtaki asıl amaç, kullanımının kolay olması ve altında sağlam bir matematik temeli bulunmasıydı. Bunu bu şekilde yapmış olmaktan memnunum; ancak bugün ne olacağını o zaman bilseydim, belki de bu yolu izlemezdik.
MATLAB’in hiç, kullanılmasını hiç amaçlamadığınız bir şekilde kullanıldığını gördünüz mü?
Evet, hem de birçok kez! En dikkat çekici örneklerden biri, Melbourne dışındaki Avustralya Synchrotron merkezindeydi. Makineyi, mıknatısları, zamanlamayı ve işletimi kontrol eden yazılım MATLAB ile yazılmıştı. Avustralya’dayken, iki ya da üç yıl önce bunun bir gösterimini izledim. Bu yazılım yalnızca o tesiste kullanılmıyor; aynı zamanda diğer ülkelerdeki atom çarpıştırıcılarıyla da paylaşılıyor.
Bir tane seçmek zorunda olsanız, MATLAB’in en sevdiğiniz özelliği hangisi olurdu?
Bu, matematiktir. Bir matematikçi olarak hoşuma giden şey, matematiğin ne kadar çok farklı disiplinin temelinde yer aldığını keşfetmektir. Otomobiller, kilitlenme önleyici frenler, insan genomu ya da finans piyasasında türevlerin fiyatlandırılması gibi alanları hedeflemedik. Başlangıçta bunların hiçbirini yapmayı amaçlamamıştık; ancak matematik tüm bunların ortak noktasıdır. Bu farklı alanların, altta yatan matematik sayesinde nasıl birleştiği hakkında konuşmaktan gerçekten keyif alıyorum.
MATLAB’in ilk geliştirilmesi ve devam eden kullanımı açısından sizi en çok gururlandıran şey nedir?
Popülerliği; bugün muhtemelen dünya çapında bir milyon insan tarafından kullanılıyor olması ve bilim ile mühendisliğin insanların yaşamlarını etkilemesi. Bir araştırma matematikçisinin, kendi çalışmasının bu şekilde kullanıldığını görmeyi bekleyeceği bir şey değildir. Bu benim için son derece tatmin edici oldu.
Günümüz matematik, fen ve mühendislik öğrencilerine vereceğiniz bir tavsiye var mı?
Okulda kalın. Ciddiyim; özellikle bilgisayar sektöründe bu insanlar için erken ayrılmak çok cazip. Bu alan çok çekici ve çok iyi işler bulabiliyorlar. Dışarı çıkıp web tasarımcısı olabiliyorlar; bilgisayar grafikleri, oyunlar ve film endüstrisi onları cezbediyor. Bunlar heyecan verici ve çekici işler ve bu öğrenciler okulu (üniversiteyi) bırakıp bu iyi işlere yöneliyor. Uzun vadede, tüm bu cazip sektörlere kapılmadan önce okulda kalmaları ve biraz daha matematik, biraz daha mühendislik öğrenmeleri gerekir.
Üniversitelerde daha fazla öğretilmesini istediğiniz şey nedir?
Biz matematik, mühendislik ve bilgisayar biliminin kesişim noktasındayız. Birçok üniversitede bu üç disiplin sadece kendi küçük alanlarına odaklanıyor. Matematikçiler mühendislikle uğraşmak istemiyor, mühendisler matematikten korkuyor. Disiplinlerarası yaklaşım, yani bu üçünün birleşimi, öğrencilerin takdir etme şansı bulması gereken şeydir.
MATLAB’in geleceği için ne öngörüyorsunuz?
Biyomedikal alanlar, araştırma tıbbı ve araştırma biyolojisi, henüz etki göstermeye yeni başladığımız alanlar. Aslında en büyük rakibimiz Microsoft Excel. Pek çok teknik uzman hesaplamalarını elektronik tabloyla yapıyor; ancak bu işler için MATLAB kullanmaları çok daha uygun olurdu ve ulaşmak istediğimiz kitle de bu. Belirli bir disiplin değil; yapmak istedikleri hesaplamalar için daha güçlü yöntemleri öğrenme zahmetine girmemiş tüm bilim insanları ve mühendisler.
MathWorks için sırada ne var?
Rotada kalmak. Bu küresel ekonomik krizden iyi bir durumda çıktık. Bazı müşterilerimiz ağır darbe aldı, ancak biz bunu iyi atlattık. Dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerden iyi insanları, iyi öğrencileri çekmeye devam etmemiz gerekiyor.
MathWorks 25. yılını kutluyor. Sizce 50. ve hatta 100. yıl dönümü de olacak mı?
Bazı insanlar bunu söylüyor! Ben artık yaşlanıyorum; 50. yılda burada olur muyum emin değilim!